Бруксизм нима ва у қандай содир бўлади?
Икки хил шартни умумий ном билан ажратиш одатий ҳолдир. Тунги бруксизм - уйқу пайтида чайнаш мушакларининг ритмик фаоллиги, кўпинча юзаки босқичларда, қисқа муддатли микро-уйғонишлар билан. Бу бошқалар эшитадиган ўзига хос силлиқлаш шовқини билан бирга келади. Кундузги бруксизм бошқача ишлайди: бу силлиқлаш эмас, балки кун давомида тишларни узоқ вақт жим сиқиш - компютерда, тирбандликда, консентрацияли иш пайтида, кескин суҳбат пайтида. Ҳеч қандай товуш йўқ ва одам, қоида тариқасида, жағида чарчоқни сезишни бошламагунча, ўз одатидан ҳам хабардор эмас.
Юкнинг кўламини тушуниш муҳимдир. Уйғониш пайтида сиқилиш кучи рефлекслар ва оғриқ чегараси билан чегараланади: ёқимсиз бўлганда, одам жағини очади. Уйқу пайтида бу чекловлар ишламайди ва сиқилиш эпизоди одатдаги чайнашдан сезиларли даражада каттароқ куч билан бир неча сония давом этиши мумкин. Кечаси бундай эпизодлар жуда кўп ва тишлар ва бўғинлардаги стресснинг умумий вақти овқатланиш пайтидан кўра беқиёс кўпроқ бўлиб чиқади. Демак, оқибатлар: эмалнинг аşıнмасı, ёриқлар, чиплар, реставрацияларни йўқ қилиш, темпоромандибуляр бўғимнинг ортиқча юкланиши ва сурункали мушакларнинг кучланиши.
- Тунги бруксизм - тушида силлиқлаш, одам буни билмайди, бошқалар буни эшитади.
- Кундузги бруксизм - бу кун давомида тишларни жимгина қисиш, кўпинча кучланиш ва диққатни жамлаш.
- Одатда, юқори ва пастки жағларнинг тишлари кунига қисқа вақт - овқатланиш ва ютиш пайтида тегади.
- Бруксизм билан алоқа вақти кўп марта ошади ва уйқу пайтида сиқилиш кучи рефлекслар билан чекланмайди.
- Ҳар қандай ёшда, кўпинча болаларда пайдо бўлади ва одатда ўз-ўзидан кетади
- Бу мустақил ҳодиса бўлиши мумкин ёки бошқа бузилишнинг намоён бўлиши мумкин - биринчи навбатда уйқудаги нафас олиш бузилиши
Қуртлар ва у қаердан келгани ҳақидаги афсона
Тушдаги тишларни ғижирлатиш қуртларни кўрсатади, деган ишонч деярли ҳар бир маданиятда мавжуд бўлиб, у жуда қаттиқ. Бу кўп марта синовдан ўтказилди: улар паразитларнинг мавжудлиги ва бруксизм частотаси ўртасидаги боғлиқликни қидирдилар ва паразитларга қарши даволанишдан олдин ва кейин болаларни кузатдилар. Ишончли алоқани топишнинг иложи бўлмади ва гелминтларни даволашдан кейин силлиқлаш тўхтамайди. Бундай алоқани тушунтирувчи механизм ҳам тасвирланмаган.
- Иккала ҳодиса ҳам болаларда кўпроқ сезилади - бу алоқа кўринишини яратади
- Болаларда силлиқлаш кўпинча ўз-ўзидан йўқолади ва агар у даволанишга тўғри келса, таъсир даволаш билан боғлиқ.
- Тунги силлиқлаш бошқаларга сезилади, шунинг учун улар анъанавий равишда бунинг ёрқин кундалик тушунтиришларини излайдилар.
- Антипаразитик препаратлар зарарсиз дорилар эмас; уларни &қуот;ҳар ҳолда&қуот; қабул қилмаслик керак
- Паразитларни текшириш силлиқлаш туфайли эмас, балки ўзига хос кўрсаткичлар учун мантиқийдир
- Сабаби нотўғри жойда қидирилаётганда, тишлар эскиришда давом этмоқда - бу афсонанинг асосий зарари.
Ҳақиқий сабаблар
Бруксизмнинг замонавий тушунчаси асосий ролни тишларга эмас, балки асаб тизимига ва уйқу сифатига беради. Узоқ вақт давомида бунинг сабаби &қуот;ёмон тишлаш&қуот; ва бу аралашадиган туберкулёзларни майдалаш учун этарли эканлигига ишонишди. Бундай ёндашув ўзини оқламади: бруксизмни даволаш учун тишларни танлаб силлиқлаш энди тавсия этилмайди, чунки у таъсир қилмайди, лекин тишларни қайтариб бўлмайдиган тарзда ўзгартиради. Ҳақиқий омиллар бир неча тоифаларга бўлинган.
- Психо-эмоционал стресс, ташвиш, юқори иш юки - энг кенг тарқалган ва энг кўп ўрганилган омил, айниқса кундузги сиқилиш учун
- Уйқу пайтида нафас олишнинг бузилиши: ҳорлама ва нафас олиш тўхтатилади. Нафас олиш тикланганда кўпинча сиқилиш эпизодлари микро-уйғонишдан кейин содир бўлади
- Чекиш ва никотин ҳар қандай шаклда
- Кўп миқдорда кофеин, айниқса тушдан кейин
- Спиртли ичимликлар уйқу режимини бузади
- Баъзи дорилар, биринчи навбатда, бир қатор антидепрессантлар ва стимуляторлар, сиз қабул қилишни бошлаганингиздан сўнг, силлиқлаш ҳисси пайдо бўлишига олиб келиши мумкин.
- Стимуляторлар ва дорилар
- Уйқу ҳаракати билан боғлиқ неврологик касалликлар ва бузилишлар
- Ирсий мойиллик - бруксизм кўпинча қариндошларда учрайди
Уйқу апнеси билан боғлиқлик алоҳида эътиборга лойиқдир, чунки у даволаш тактикасини бутунлай ўзгартиради. Агар тишларни сиқиш эпизодлари нафас олишнинг тўхташига реакция сифатида юзага келса, унда асосий муаммо жағ мушаклари эмас, балки ҳаво йўллари. Бундай ҳолатда оғиз қўриқчисини олиш тишларингизни ҳимоя қилади, аммо асосий муаммони ҳал қилмайди ва баъзи турдаги оғиз қўриқчилари уйқу пайтида нафас олишни ҳам ёмонлаштириши мумкин. Шунинг учун, силлиқлаш кучли ҳорлама, нафас олишда тўхташлар, тунги уйғонишлар ва қаттиқ кундузги уйқу билан бирлаштирилганда, тўғри йўл биринчи навбатда уйқу текшируви, кейин эса тиш ечимлари.
Бруксизм мавжудлигини қандай тушуниш мумкин
Асосий қийинчилик шундаки, одамнинг ўзи ўзининг силлиқлашини эшитмайди. Кўпинча, муаммо шерик ёки оила аъзоси томонидан хабар қилинади ва агар одам ёлғиз яшаса, ташхисни биринчи навбатда тишлардаги характерли ўзгаришларга асосланган тиш шифокори амалга оширади. Шунинг учун билвосита белгиларни билиш мантиқий - улар жуда таниқли.
- Эрталаб чайнаш мушакларида чарчоқ, қаттиқлик ёки зерикарли оғриқ, &қуот;ишлаган&қуот; жағ ҳисси
- Эрталаб ибодатхоналарда ва пешонада бош оғриғи, қулоқ касалликлари белгиларисиз камроқ тез-тез қулоқларда оғриқ
- Жағ бўғимида босиш ёки сиқилиш, уйқудан кейин оғиз очилишини чеклаш
- Тишларнинг кесувчи қирралари ва учларидаги силлиқ, ялтироқ ишқаланиш жойлари, олдинги тишларнинг қисқариши
- Эмал чиплари, вертикал ёриқлар, мунтазам равишда тушиб кетадиган пломба ва майдаланган тожлар
- Кариессиз тишларнинг совуққа сезгирлигини ошириш
- Тилнинг четлари бўйлаб тиш излари ва ёноқларнинг шиллиқ қаватидаги оқ горизонтал чизиқни ёпиш чизиғи бўйлаб.
- Пастки жағнинг бурчаклари ҳудудида чайнаш мушакларининг сезиларли ўсиши ва зичлиги
- Ҳамкор кечаси тирналганини эшитади
Оддий ўз-ўзини назорат қилиш кундузги бруксизм учун фойдалидир. Бир неча кун давомида кунига бир неча марта жағнинг ҳолатига эътибор беринг: дам олишда юқори ва пастки қаторларнинг тишлари бир-бирига тегмаслиги керак, лаблар ёпиқ, тил бўшашади ва оғизнинг томида ётади. Агар сиз ҳар сафар тишларингизни сиқаётганингизни кўрсангиз, сизда одат бор. Бу аниқ хабардорлик туфайли тузатишга яхши ёрдам беради: телефондаги эслатмалар, монитордаги ва машинадаги стикерлар, жағнинг онгли равишда бўшашиши ҳар қандай қурилмаларга қараганда яхшироқ ишлайди, чунки кундузи сиқиш тунги сиқишдан фарқли ўлароқ онг назорати остида.
Натижалар: нафақат эскирган тишлар
Бруксизмнинг зарари йиллар давомида тўпланади ва бир нечта тизимлар бўйлаб тақсимланади. Тишлар биринчи бўлиб зарар кўради: эмал эскиради, юмшоқроқ дентин очилади, тишлар қисқаради ва сезгир бўлади. Кийиниш нотекис бўлиб, вақт ўтиши билан тишлаш баландлиги ўзгаради ва у билан пастки жағнинг ҳолати ва юзнинг пастки учдан бир қисмининг нисбати ўзгаради. Йўқотилган баландликни тиклаш мумкин, аммо бу стоматологияда энг қийин, кўп вақт талаб қиладиган ва қиммат ишлардан бири бўлиб, у билан ўтмаслик яхшироқдир.
- Эмалнинг аşıнмасı, тишларнинг қисқариши, дентин таъсири ва сезувчанликнинг ошиши
- Тишларнинг ёриқлари ва чиплари, пломба, тож ва шпонларнинг йўқ қилиниши, илдиз синиши хавфининг ошиши
- Темпоромандибуляр бўғимнинг ортиқча юкланиши: чертиш, оғриқ, оғиз очилишини чеклаш
- Чайнаш мушакларининг сурункали кучланиши ва кенгайиши, босилганда оғриқ
- Кучланиш бош оғриғи, маъбаддаги оғриқ, оғриқ ва тиннитус
- Ҳаддан ташқари латерал юкдан тишларнинг бўйинларида тиш гўштининг пасайиши ва ханжар шаклидаги нуқсонлар
- Имплантация ва протезлаш пайтида асоратлар - тузилмалар камроқ давом этади
- Уйқу сифатининг ёмонлашиши ва натижада кундузги чарчоқ
Даволаш: оғиз ҳимояси, сабаблари ва улар билан нима қилиш керак
Тишларни ҳимоя қилишнинг асоси стоматология лабораториясида олинган таассуротдан тайёрланган индивидуал оғиз ҳимояси бўлиб қолади. Кечаси кийилади ва юкни ўз зиммасига олади: тишлар тегмайди, эмал эскирмайди, реставрациялар чиппакка чиқмайди ва бўғиндаги юк бир текис тақсимланади. Аммо ҳалол тушуниш керак: оғиз қўриқчиси даволаниш эмас, балки ҳимоядир. Бу сабабни бартараф этмайди ва мушаклар фаолиятини ўзи тўхтатмайди. Одам жағини сиқишда давом этади, аммо зарар тишларга эмас, балки алмаштириладиган пластик тузилишга олиб келади.
- Изготовление индивидуальной капы у стоматолога с последующей коррекцией по прикусу. Готовые аптечные варианты подходят хуже и при неправильной форме способны усугубить нагрузку на сустав.
- Оценка ситуации со сном: при храпе, паузах дыхания и дневной сонливости — обследование до изготовления капы, поскольку тактика может измениться.
- Работа с психоэмоциональным напряжением: режим сна, физическая активность, техники расслабления, при необходимости консультация психотерапевта.
- Пересмотр стимуляторов: сокращение кофеина во второй половине дня, отказ от никотина, уменьшение алкоголя, особенно перед сном.
- Проверка принимаемых лекарств вместе с назначившим их врачом, если скрежет появился после начала приёма. Самостоятельно отменять препараты нельзя.
- Для дневного бруксизма — тренировка осознавания: напоминания в течение дня и сознательное расслабление челюсти, упражнения на мышцы и щадящий режим для челюсти.
- Восстановление зубов при уже произошедшем стирании — после того как активность мышц взята под контроль, иначе новые реставрации разрушатся так же.
Нима қилмаслик кераклигини алоҳида айтиб ўтиш керак. Бруксизмни даволаш усули сифатида &қуот;тўғри ёпиш учун&қуот; тишларни силлиқлаш тавсия этилмайди: таъсири исботланмаган ва эмалдаги ўзгаришлар қайтарилмасдир. Чайнаш мушакларини бўшаштирувчи дори воситаларининг инъэкциялари шифокорнинг ихтиёрига кўра баъзи қийин ҳолатларда қўлланилади, аммо мунтазам ечим эмас ва такрорлашни талаб қилади. Ортодонтик даволаш керак бўлганда тишлашни тузатади, аммо бруксизмни даволамайди. Ва энг муҳими, оғиз қўриқчисини текшириш учун мунтазам равишда олиб келиш керак: у қандай ва қаерда ювилгани билан, шифокор кечаси нима содир бўлаётганини кўради ва танланган тактика ишлаётганлигини баҳолайди.