Нима бўляпти ва нима учун бошингиз айланяпти?
Ички қулоқда вестибуляр аппарат мавжуд бўлиб, у доимо бошнинг ҳолати ва ҳаракати ҳақида мияга маълумот узатади. Ўнг ва чап лабиринтларнинг сигналлари одатда мувозанатланади. Бир томондан нерв яллиғланганда, импулслар оқими кескин камаяди ва мия пайдо бўлган ассиметрияни тез айланиш сифатида изоҳлайди. Атрофдаги нарсаларнинг ҳаракати иллюзияси ва кўзнинг ихтиёрий ритмик ҳаракатлари пайдо бўлади. Вақт ўтиши билан марказий асаб тизими қайта қурилади ва йўқолган функцияни қоплайди - реабилитация бунга асосланади.
- Вестибуляр асабнинг шикастланиши
- Лабиринтлардан сигналларнинг кескин ассиметрияси
- Айланиш ва нистагмус иллюзияси
- Эшитиш функциясини сақлаш
- Секин-аста марказий компенсация
- Эшитиш ҳам азобланадиган лабиринтитдан фарқи
Сабаблари ва хавф омиллари
Энг кўп эътироф этилган сабаб вирусли яллиғланишдир, кўпинча нерв ганглионидаги ҳерпес симплех вирусининг қайта фаоллашиши билан боғлиқ. Кўпинча, ҳужумдан бир-икки ҳафта олдин, одам нафас олиш йўллари инфекциясидан азият чекади. Нервнинг қон таъминоти бузилишининг роли ҳам муҳокама қилинади. Қўзғатувчи омиллар ҳипотермия, ортиқча иш, стресс ва иммунитетнинг пасайиши ҳисобланади. Касаллик ҳар қандай ёшдаги одамларда учрайди, лекин ўртача кўпинча ва одатда такрорланмайди: аввалги эпизод, қоида тариқасида, ягона бўлиб қолади.
- Нервнинг вирусли яллиғланиши
- Ўтган респиратор инфекция
- Ҳерпес инфекциясини қайта фаоллаштириш
- Ҳипотермия ва чарчоқ
- Стресс ва иммунитетнинг пасайиши
- Нервни қон билан таъминлашнинг бузилиши
Семптомлар
Ҳужум тўсатдан, кўпинча эрталаб бошланади: хонанинг айланаётгани, қаттиқ кўнгил айниши ва такрорий қусиш, совуқ тер ва қўрқув ҳисси пайдо бўлади. Бошнинг ҳар қандай ҳаракати бош айланишини кескин оширади, шунинг учун одам ёпиқ кўзлари билан ҳаракациз ётади. Таъсирланган қулоққа қараб юришга уринаётганда сезиларли оғиш бор. Эшитиш бир хил бўлиб қолади, қулоқда шовқин ёки тиқилиш йўқ. Энг оғир намойишлар бир кундан уч кунгача давом этади, кейин аста-секин пасаяди ва юриш пайтида беқарорлик бир неча ҳафта давом этади.
- Тўсатдан кучли айланишли вертиго
- Кўнгил айниши ва такрорий қусиш
- Бошнинг ҳаракатлари билан кучаяди
- Кўзнинг мажбурий ҳаракатлари
- Юришда беқарорлик ва оғиш
- Тиннитуссиз хавфсиз эшитиш
- Бир неча ҳафта давомида аста-секин яхшиланиш
Диагностика
Шифокорнинг асосий вазифаси нейронитни серебеллум ёки мия сопидаги қон томиридан ажратишдир, бу худди шу тарзда ўзини намоён қилиши мумкин. Бунинг учун кўзнинг ихтиёрий ҳаракатларининг табиати баҳоланади, бошни буриш билан махсус тестлар ўтказилади, мувофиқлаштириш, сезгирлик, нутқ ва ютиш текширилади. Вертикал ёки ўзгарувчан йўналишдаги нистагмус, икки томонлама кўриш, оёқ-қўлларнинг заифлиги ва нутқнинг бузилиши ташвишлидир. Агар бирон бир шубҳа бўлса ёки қон томир ҳодисалари учун хавф омиллари бўлган одамларда миянинг МРИси буюрилади.
- Неврологик текширув ва нистагмусни баҳолаш
- Тез бош айланиши тести
- Мувофиқлаштириш ва юришни баҳолаш
- Лабиринтитни истисно қилиш учун эшитиш тести
- Миянинг МРГ шубҳаси учун мия
- Қон босимини ўлчаш ва ЭКГ
- Бош айланишининг бошқа сабабларини истисно қилинг
Даволаш ва тикланиш
Биринчи кунида кўнгил айниш ва бош айланишини бостириш учун дорилар қўлланилади ва такрорий қайт қилишда суюқликлар алмаштирилади. Ушбу дориларни узоқ вақт давомида қабул қилмаслик жуда муҳим: улар асаб тизимининг қайта тузилишини секинлаштиради, шунинг учун улар бир неча кундан кейин бекор қилинади. Баъзи ҳолларда шифокор гормонал терапиянинг қисқа курсини белгилайди. Қайта тиклашнинг асоси вестибуляр гимнастика - кўзлар, бош ва мувозанат учун махсус машқлар, имкон қадар эрта бошланади ва ҳар куни амалга оширилади.
- Антиеметик ва вестибуляр препаратларни қисқа муддатли қўллаш
- Кусиш пайтида суюқликни тўлдириш
- Бир неча кундан кейин бостирувчи дориларни тўхтатиш
- Глюкокортикостероидлар шифокор томонидан белгиланади
- Эрта вестибуляр гимнастика
- Фаолиятни босқичма-босқич кенгайтириш
- Агар беқарорлик давом эца, кузатиш
