Бурунда нима содир бўлади
Пастки бурун турбинатлари зич томирлар тармоғига эга бўлган шиллиқ қават билан қопланган бўлиб, улар одатда ҳавони иситади ва намлайди, буруннинг бир ёки бошқа ярмида навбат билан шиширади. Вазомотор ринит билан бу томирларнинг регуляцияси бузилади ва улар зарарсиз огоҳлантиришларга жавобан кенгаяди. Вазоконстриктор томчилари тез ёрдам беради, аммо бир неча соатдан кейин улар такрорий, кучлироқ шиш пайдо бўлишига олиб келади. Агар сиз уларни 5-7 кундан кўпроқ вақт давомида ишлацангиз, шафқациз доира ҳосил бўлади: сиз қанчалик тез-тез томизсангиз, тиқилиши кучлироқ бўлади - бу доривор ринит.
- Вазомотор ринит - тирнаш хусусияти берувчи моддаларга қон томирларининг ҳаддан ташқари жавоби
- Гиёҳванд ринит - томчиларни ҳаддан ташқари ишлатишнинг оқибати
- Ҳомиладор аёлларда ринит гормонлар билан боғлиқ бўлган вақтинчалик шаклдир
- Баъзи таблеткаларни қабул қилиш натижасида ринит, масалан, қон босими учун
- Қарияларда ринит - овқат пайтида ва совуқда сувли оқинди
Сабаблари ва қўзғатувчи омиллар
Вазомотор ринитнинг механизми шиллиқ қават томирларининг оҳангини бошқарадиган автоном нерв тизимининг мувозанати билан боғлиқ. Тиқилиш ҳароратнинг ўзгариши, кондиционер, парфюмерия, тамаки тутуни, спиртли ичимликлар, иссиқ ва аччиқ овқатлар, ҳиссий стресс туфайли юзага келиши мумкин. Ҳомиладорлик даврида гормонал ўзгаришлар ва қалқонсимон без касалликлари шиллиқ қаватнинг шишишини оширади. Дори-дармонли ринитнинг сабаби ҳар доим вазоконстриктор томчилари ва спрейлардан узоқ муддатли фойдаланиш бўлиб, кўпинча совуққонлик билан бошланади. Бурун септумининг оғиши иккала шаклни ҳам оғирлаштиради.
- Совуқ ёки қуруқ ҳаво, кондиционер
- Кучли ҳидлар, тутун, чиқинди газлар
- Аччиқ ва иссиқ овқат, спиртли ичимликлар
- Стресс ва ортиқча иш
- Ҳомиладорлик, ҳипотироидизм
- Баъзи қон босими дори-дармонларини қабул қилиш
- Бир ҳафтадан кўпроқ вақт давомида вазоконстриктор томчиларини қўллаш
Семптомлар
Асосий шикоят бурун тиқилиши бўлиб, у бир томондан иккинчисига ўтиши мумкин ва ётганда ва кечаси ёмонлашади. Оқим одатда шаффоф ва сувли бўлади, баъзида деярли оқинди йўқ, аммо томоққа шилимшиқ оқиши ҳисси бор. Аллергик ринитдан фарқли ўлароқ, буруннинг қичиши, тез-тез ҳапşıрма ва лакримация юмшоқ бўлиб, аломатлар гуллаш ва ҳайвонлар билан алоқа қилиш мавсумига боғлиқ эмас. Дори-дармонли ринит билан, одам томчиларсиз ухлаб қололмайди, доимо шишани ўзи билан олиб юради ва ҳар бир дозанинг таъсири қисқариши ва қисқаришини сезади.
- Доимий ёки вақти-вақти билан бурун тиқилиши
- Шаффоф сувли оқинди
- Шиллиқ томоқнинг орқа қисмига томизилади
- Уйқу пайтида ҳорлама ва оғиз орқали нафас олиш
- Ҳид туйғусининг пасайиши
- Эрталаб бош оғриғи ва қуруқ оғиз
- Ҳар бир неча соатда томчилар керак
Диагностика
Вазомотор ринит ташхиси истисно қилиш орқали амалга оширилади: сиз бурун оқиши аллергия, инфекция, полип ёки анатомик нуқсонлар билан боғлиқ эмаслигига ишонч ҳосил қилишингиз керак. КББ шифокори беморнинг қандай дори-дармонларни ва қанча вақтдан бери фойдаланаётганини аниқлайди ва буруннинг эндоскопиясини ўтказади, септум, бурун турбиналари ва шиллиқ қаватини баҳолайди. Вазоконстриктор билан тест қайтариладиган шишни қобиқ тўқималарининг кўпайишидан ажратишга ёрдам беради. Аллергияни истисно қилиш учун умумий ва ўзига хос ИгЕ аниқланади ёки аллергист томонидан тери тестлари ўтказилади. Синусларнинг компютер томографияси синуситга шубҳа қилинганида ва операциядан олдин буюрилади.
- Бурун бўшлиғини эндоскопик текшириш
- Вазоконстриктор препарати билан синов
- Умумий ва махсус ИгЕ, аллергия панеллари
- Аллергист билан тери синовлари
- Олдинги фаол риноманометрия
- Паранасал синусларнинг компютер томографияси - кўрсатмаларга мувофиқ
Дамламаларни даволаш ва тўхтатиш
Дори-дармонли ринит учун биринчи қадам вазоконстриктор томчиларини тўхтатишдир. Рад этиш зудлик билан ёки аста-секин амалга оширилади, масалан, дастлаб фақат буруннинг ярмида ва қийин давр шифокор томонидан тайинланган назал глюкокортикостероидлар томонидан энгиллаштирилади. Тиқилиш одатда бир неча ҳафта ичида йўқолади. Вазомотор ринит қўзғатувчи омиллардан қочиб, бурунни ювиш, бурун глюкокортикостероидлари, антигистаминлар ва антиколинержик спрейлар билан даволанади. Дори-дармонлар ёрдам бермаса ёки конкалар қайтарилмас даражада катталашган бўлса, юмшоқ операциялар амалга оширилади: радио тўлқин ёки лазер вазотомия, пастки конканинг пластик жарроҳлиги, септопластика.
- КББ шифокори назорати остида вазоконстриктор томчиларидан воз кечиш
- Бурун глюкокортикостероидлари
- Антигистамин ва антиколинержик бурун спрейи
- Бурунни шўр эритмалар билан ювиш
- Ҳавони намлаш, чекишни ташлаш
- Пастки турбинатларнинг вазотомияси ва пластик жарроҳлиги
- Девиацияланган септум учун септопластика
