Нима учун тупурик тошлари ҳосил бўлади?
Туприк таркибида калций тузлари ва оқсиллар мавжуд. Агар унинг чиқиши секинлашса ва таркиби қалинлашса, минерал тузлар аста-секин микроскопик ядро атрофида тўпланади - шиллиқ, ҳужайралар ёки микроблар лахтаси. Тош шу тарзда ҳосил бўлади. Субмандибуляр без энг заиф ҳисобланади: унинг чиқариш канали бошқаларга қараганда узунроқ, тортишиш кучига қарши пастдан юқорига қараб кетади ва тупурикнинг ўзи оқсил ва калцийга бой. Паротид бези камроқ, сублингуал без - жуда камдан-кам ҳолларда азобланади.
- Субмандибуляр без - ҳолатларнинг аксарияти
- Паротид бези - сезиларли даражада камроқ тарқалган
- Тошлар битта ёки кўп бўлиши мумкин
- Ҳажми қум донасидан бир неча сантиметргача ўзгаради
- Тош каналда ёки безнинг ўзида бўлиши мумкин
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий механизм - тупурикнинг турғунлиги ва қалинлашиши. Бунга сувни етарлича истеъмол қилмаслик, иссиқлик ва иситма вақтида сувсизланиш, диуретиклар ва туприкни камайтирадиган дориларни қабул қилиш, чекиш сабаб бўлади. Сурункали яллиғланиш ва шикастланишдан кейин каналнинг цисатрисиал торайиши, шунингдек, минерал алмашинувининг бузилиши рол ўйнайди. Нотўғри оғиз гигиенаси ва касал тишлар инфекцияни қўллаб-қувватлайди, бу тош шаклланиши учун ядро бўлиб хизмат қилади.
- Ичимлик режимининг этарли эмаслиги ва сувсизланиш
- Диуретиклар, антигистаминлар ва баъзи психотроп дориларни қабул қилиш
- Чекиш
- Сурункали сиаладенит ва каналнинг торайиши
- Гут ва калций алмашинувининг бузилиши
- Тишларнинг парчаланиши, тиш гўшти касаллиги, оғиз бўшлиғининг ёмон гигиенаси
Семптомлар
Одатдаги расм шунчалик таниқлики, шифокорлар уни тупурик коликаси деб аташади: овқатланаётганда бир неча дақиқада жағ остидаги ёки қулоқ олдидаги без шиширади, тўлиқлик ҳисси пайдо бўлади ва оғриқ қулоққа ёки бўйинга тарқалади. Шишиш овқатдан кейин 30-60 минутдан кейин тушади. Баъзида одамнинг ўзи тили билан канал ҳудудида зич туберкулёзни ҳис қилади ёки тупурик жуда кам чиқиб кетишини ва оғзи қуруқлигини сезади. ИНФЕКЦИОН қўшилиши расмни ўзгартиради: оғриқ доимий бўлиб, тери қизил рангга айланади ва ҳарорат кўтарилади.
- Овқат пайтида ва ундан кейин безнинг шишиши
- Қулоққа, бўйинга, тил остига тарқаладиган портлаш оғриғи
- Қуруқ оғиз, ёқимсиз таъм
- Тил остида пайпасланган зич шаклланиш
- Массаж пайтида каналдан ёмон тупурик секрецияси
- Яллиғланиш ҳолатида - каналдан йиринг, ҳарорат, терининг қизариши
Диагностика
Шифокор оғиз бўшлиғини текширади ва канални иккала қўли билан палпация қилади - катта тош кўпинча бармоқ билан аниқланади. Кўришнинг асосий усули - туприк безларининг ултратовуш текшируви: у кириш мумкин, хавфсиз, тошлар, кенгайган каналлар ва яллиғланиш белгиларини кўрсатади. Компютер томографияси кичик ва чуқур жойлашган тошларни аниқроқ аниқлайди. Сиалендоскопия сизга юпқа эндоскоп билан каналга қараш ва бир вақтнинг ўзида тошни олиб ташлаш имконини беради. Овқатланишдан кейин шаклланиш камаймаса ва доимий равишда ўсиб чиқса, шифокор шиш пайдо бўлишини истисно қилади.
- Канални текшириш ва бимануал палпация қилиш
- Туприк безларининг ултратовуш текшируви
- Оғиз ва бўйин тубининг компютер томографияси
- Сиалендоскопия - бир вақтнинг ўзида ташхис ва даволаш
- Яллиғланиш учун умумий қон тести
- Шубҳали ўсма учун биопсия
Даволаш ва олдини олиш
Каналнинг охирги қисмидаги кичик тошлар кўпинча жарроҳлик қилмасдан олиб ташланиши мумкин: шифокор кўп миқдорда суюқлик ичишни, тупурикни рағбатлантирадиган кислотали овқатларни, канал бўйлаб безни илиқ массаж қилишни ва баъзан боугиенагени тавсия қилади. Каттароқ тошлар оғиз бўшлиғидаги канал кесмаси орқали ёки безни сақлаб қолган ҳолда сиалоендоскопия ёрдамида чиқарилади. Қайтариб бўлмайдиган ўзгаришлар ва такрорий йиринглаш ҳолатларида бутун безни олиб ташлаш охирги чора ҳисобланади. Ўткир яллиғланиш бўлса, инфекция биринчи навбатда шифокор томонидан тайинланган антибиотиклар билан даволанади, сўнгра тошни даволашади.
- Кун давомида этарли миқдорда сув ичинг
- Туприкни рағбатлантириш учун нордон лимон бўлаклари ва шакарсиз сақич
- Шифокор тавсиясига кўра, безни каналга қараб массаж қилинг
- Эндоскопик ёки интраорал тошни олиб ташлаш
- Тишларни даволаш ва мунтазам оғиз гигиенаси
- Чекишни ташлаш
