Тиннитус нима ва у қандай пайдо бўлади?
Кўпчилик ҳеч бўлмаганда бир марта баланд концертдан кейин ёки тўлиқ сукунатда қисқа қўнғироқни эшитган - бу нормал ҳолат. Тиннитус шовқин узоқ вақт давом этганда ёки мунтазам равишда такрорланганда пайдо бўлиши айтилади. Субектив шовқин фақат одамнинг ўзи томонидан эшитилади; у эшитиш тизимида пайдо бўлади. Объэктив шовқин камдан-кам учрайди: унинг манбаи қон томирлари ёки мушаклардир, баъзан эса шифокор томонидан эшитилиши мумкин. Пулс билан мос келадиган пулсацияланувчи шовқин алоҳида ажратилади; кўпинча қон томир сабаби бор ва алоҳида текширувни талаб қилади.
- Субектив - фақат бемор эшитади
- Мақсад - жисмоний манбага эга
- Пулсацияланувчи - юрак уриши билан ритмда
- Бир томонлама ва икки томонлама
- Ўткир - 3 ойгача, сурункали - узоқроқ
Сабаблари ва хавф омиллари
Энг кўп учрайдиган сабаб - ёш ёки кўп йиллик шовқин таъсири билан боғлиқ ички қулоқнинг соч ҳужайраларининг шикастланиши: наушникларда баланд овозли мусиқа, саноат шовқини, ўқ отиш. Шовқин олтингугуртли тиқинлар, ўткир ва сурункали отит, эшитиш найчасининг дисфункцияси, отосклероз билан пайдо бўлиши мумкин. Мениере касаллиги шовқин ва эшитиш қобилиятини йўқотиш билан бош айланиши хуружлари билан тавсифланади. Баъзи дорилар - маълум антибиотиклар, кимётерапия препаратлари, яллиғланишга қарши дориларнинг юқори дозалари - ототоксик. Бир томонлама шовқиннинг камдан-кам учрайдиган, аммо муҳим сабаби акустик нейромадир.
- Ёшга боғлиқ эшитиш қобилиятини йўқотиш
- Шовқин травмасı ва наушникларда баланд мусиқа
- Олтингугурт вилкаси ва отит оммавий ахборот воситалари
- Мениере касаллиги ва отосклероз
- Ототоксик дорилар
- Темпоромандибулар қўшма бузилишлар
- Акустик неврома
- Анксиете, депрессия ва уйқу этишмаслиги шовқинни идрок этишни оширади
Қандай қилиб у ўзини намоён қилади ва шовқинни нима кучайтиради?
Шовқин доимий бўлиши ёки вақти-вақти билан пайдо бўлиши мумкин, ғичирлаш, қўнғироқ қилиш, хириллаш, ғичирлаш ёки ғўнғирлаш каби эшитилади. Одатда у сукунатда, кечқурун ва ухлаб қолганда кўпроқ сезилади ва кун давомида атрофдаги товушлар фонида деярли сезилмайди. Тиннитус билан оғриган кўплаб одамлар бир вақтнинг ўзида нутқни тушунишнинг пасайишини, айниқса шовқинли муҳитда ва баланд товушларга сезгирликни оширадилар. Шовқин кучаяди стресс, уйқу этишмаслиги, баъзи одамларда кофеин ва спиртли ичимликлар, шовқин таъсири. Муҳим шовқин уйқу ва консентрацияни бузади ва ташвиш уйғотади.
- Қўнғироқ қилиш, ғичирлаш, шивирлаш ёки ғўнғирлаш
- Сукунатда ва ётишдан олдин ортди
- Нутқнинг тушунарлилигининг пасайиши
- Кучли шовқинга тоқат қилмаслик
- Уйқу ва консентрация муаммолари
- Анксиете ва асабийлашиш
Қандай текширувлар керак
Текширув қулоқларни текшириш билан бошланади: баъзида сабаб мум вилкаси бўлиб, у олиб ташланганидан кейин шовқин йўқолади. Узоқ муддатли шовқин билан оғриган барча беморлар ҳатто яширин эшитиш қобилиятини йўқотишни аниқлайдиган оҳангли тонусли аудиометрия ва тимпанометриядан ўтадилар. Бир томонлама шовқин ёки эшитиш ассиметрияси бўлса, невромани истисно қилиш учун ички эшитиш каналларига эътибор қаратиб, миянинг МРИси буюрилади. Пулсацияланувчи шовқин бош ва бўйин томирларини текширишни талаб қилади. Невролог ҳамроҳлик белгиларини баҳолайди ва оғир ташвиш ва уйқусизлик учун психотерапевт билан маслаҳатлашиш фойдали бўлади.
- Отоскопия
- Соф оҳангли чегара аудиометрияси
- Тимпанометрия
- Бир томонлама шовқин билан ички эшитиш каналларининг МРИ
- Пулсацияланувчи шовқин билан бош ва бўйин томирларини текшириш
- Қон босимини ўлчаш
- Шовқиннинг зўравонлигини баҳолаш учун анкеталар
Даволаш ва нима ёрдам беради
Агар олиб ташланиши мумкин бўлган сабаб топилса - тирбандлик, отит оммавий ахборот воситалари, дори воситаларининг ён таъсири - улар уни даволайдилар. Тўсатдан шовқин эшитиш қобилиятини йўқотиш бўлса, биринчи кунларда даволанишни бошлаш муҳимдир. Сурункали шовқинни ишончли тарзда олиб ташлайдиган планшетлар йўқ, шунинг учун кўрсатмаларсиз қон томир ва витамин курсларига пул сарфламаслик керак. Эшитиш қобилиятини йўқотиш, овоз терапияси, когнитив хулқ-атвор терапияси, ташвиш ва уйқусизликни даволаш учун эшитиш воситаларининг афзалликлари исботланган. Вақт ўтиши билан мия шовқинга ўрганиб қолади ва у безовта қилишни тўхтатади. Шифокор даволанишни танлайди.
- Мум вилкасини олиб ташлаш, отит оммавий ахборот воситаларини даволаш
- Эшитиш қобилиятини йўқотиш учун эшитиш воситалари
- Овоз терапияси - фон табиий товушлар
- Когнитив хулқ-атвор терапияси
- Уйқусизлик ва хавотирни даволаш
- Қулоқларингизни баланд шовқинлардан сақланг
- Эшитиш воситаларининг овоз баландлиги чегараси
