Ҳалқум қандай ишлайди?
Ҳалқум мускуллари вагус нервининг шохларидан буйруқлар олади, уларнинг асосийси такрорий ларингеал асабдир. Чапда у кўкрак қафасига тушади ва аорта ёйи атрофида айланади, ўнгда - субклавиан артерия, шундан сўнг қалқонсимон без бўйлаб яна ҳалқумга кўтарилади. Бу узоқ йўл асабни кўп даражаларда заиф қилади. Зарар, бурманинг оралиқ позицияни эгаллашига ва ёпилишда иштирок этмаслигига олиб келади. Бир томонлама лезён билан соғлом катлама нуқсонни қисман қоплайди; икки томонлама лезён билан нафас олиш азобланади.
- Такрорий нерв кўкрак қафаси орқали ўтади
- Чап нерв узунроқ ва заифроқ
- Мия, бўйин ёки кўкрак даражасида иштирок этиш
- Бир томонлама парез - овоз азобланади
- Икки томонлама фалаж - нафас олиш азобланади
- Вақтинчалик ва доимий шакл мумкин
Сабаблари ва хавф омиллари
Биринчи навбатда нерв ўтадиган ҳудудда жарроҳлик аралашувлар: қалқонсимон без ва паратироид безлари, қизилўнгач, кўкрак қафаси органлари, уйқу артериялари ва олдинги ёндашувдан умуртқа поғонасидаги операциялар. Иккинчи катта гуруҳ - шишлар: қалқонсимон без, ўпка, қизилўнгач, медиастинал лимфома саратони. Нерв аорта аневризмаси, чап атриумнинг кенгайиши, интубация ва узоқ муддатли вентиляциядан кейин, бўйин жароҳатлари, вирусли инфекциялар, шунингдек, қон томирлари ва неврологик касалликлардан азият чекиши мумкин.
- Қалқонсимон без ва бўйин устидаги операциялар
- Кўкрак ва қизилўнгачда операциялар
- Ўпка, қалқонсимон без, медиастинум ўсмалари
- Аорта аневризмаси ва юрак касаллиги
- Бўйин жароҳатлари ва интубация
- Вирусли инфекциялар ва нейропатиялар
- Қон томирлари ва асаб тизимининг касалликлари
Семптомлар
Бир томонлама зарарланганда, овоз заиф, жим бўлиб, аниқ интилиш билан бўлади ва гапиришда тезда чарчайди; одам гапириш учун этарли ҳавога эга эмас ва тез-тез нафас олиши керак. Суюқлик ичганда бўғилиш одатий ҳолдир, чунки ҳалқум нафас йўлларини камроқ ҳимоя қилади. Йўтал суст ва жим бўлиб қолади. Икки томонлама фалаж билан овоз нисбатан яхши бўлиб қолиши мумкин, аммо бурмалар бир-бирига яқин бўлиб, шовқинли нафас олиш кучайиб, кучайиб боради.
- Заиф нафасли овоз
- Гапирганда чарчоқ
- Гапириш учун ҳаво этишмаслиги
- Суюқликда бўғилиш
- Овозсиз, самарасиз йўтал
- Икки томонлама фалажда шовқинли нафас олиш
- Машқ пайтида нафас қисилиши
Диагностика
Биринчидан, ҳаракатчанликнинг бузилиши ҳақиқати тасдиқланади: нафас олиш ва фонация пайтида бурмаларнинг ҳолатини баҳолаб, ҳалқумнинг эндоскопияси амалга оширилади. Кейин улар асабнинг бутун йўналиши бўйлаб сабабни излашлари керак. Улар қалқонсимон без ва бўйиннинг юмшоқ тўқималарининг ултратовуш текширувини ўтказадилар, кўкрак қафасини бош суягининг пастки қисмидан аорта даражасига қадар компютер томографияси ва керак бўлганда миянинг МРИ ни ўтказадилар. Бундан ташқари, қалқонсимон без функцияси баҳоланади ва инфекциялар ва тизимли касалликлар чиқариб ташланади. Агар ўсмага шубҳа бўлса, қизилўнгачнинг эндоскопияси буюрилади.
- Бурмаларнинг ҳаракатчанлигини баҳолаш билан ҳалқум эндоскопияси
- Қалқонсимон без ва бўйиннинг ултратовуш текшируви
- Нерв бўйлаб кўкрак қафасининг компютер томографияси
- Неврологик аломатлар учун миянинг МРИ
- Қалқонсимон без функциясини баҳолаш
- Шубҳали ўсма учун қизилўнгачнинг эндоскопияси
- Ютиш ва аспирация хавфини баҳолаш
Даволаш ва тикланиш
Тактикалар лезённинг сабаби, давомийлиги ва томонига боғлиқ. Агар асабни кесиб ўтмаган бўлса, бир неча ой ичида тикланиш мумкин, шунинг учун бу даврда асосий касаллик даволанади ва фонопедист билан машғулотлар ўтказилади, бу соғлом бурманинг нуқсонни қоплашига ёрдам беради. Доимий бир томонлама фалаж учун бурмага пломба инъэкцияси ёки уни ўрта чизиққа ўтказиш учун операция қўлланилади, бу овозни сезиларли даражада яхшилайди ва бўғилишни камайтиради. Икки томонлама фалаж билан асосий вазифа нафас олишни таъминлашдир.
- Асосий касалликни даволаш
- Бир йилгача кузатув ва овозни қайта тиклаш
- Фонопедист билан дарслар
- Овоз қатламининг инъэкция пластикаси
- Букланишни медиализ қилиш учун жарроҳлик
- Икки томонлама фалажда лüменни кенгайтириш учун аралашувлар
- Хавфсиз ичиш ва ютишни ўргатиш
