Ҳужум пайтида нима содир бўлади
Ҳалқум нафас йўлларини озиқ-овқат ва суюқликдан ҳимоя қилади ва бу рефлекс одатда қисқа муддатли бўлади. Ларингоспазм билан ҳимоя реакцияси ҳаддан ташқари кучаяди: вокал қатламлар кескин ёпилади ва ажралиб чиқмайди, лüмен блокланади. Нафас олишнинг тўлиқ қобилияцизлиги ҳисси мавжуд ва нафас олишга уринишлар характерли ҳуштак товушини чиқаради. Кислород этишмаслиги туфайли ҳаяжон кучаяди, кейин мушаклар бўшашишни бошлайди ва нафас олиш тикланади, кўпинча чуқур шовқинли нафас олади. Жиддий, узоқ муддатли ҳужумлар камдан-кам учрайди.
- Вокал қатламларнинг кескин ёпилиши
- Сақланган уринишлар пайтида нафас олишнинг мумкин эмаслиги
- Нафас олаётганда шовқинли ҳуштак овози
- Юзнинг қизариши, кейин мавимси
- Бир неча сония ёки бир дақиқадан сўнг ўз-ўзидан тугайди
- Ҳужум охирида чуқур шовқинли нафас
Болалар ва катталардаги сабаблар
Ҳаётнинг биринчи йилларидаги болаларда ларингоспазм классик равишда Д витамини этишмовчилиги туфайли қонда калций миқдорининг пасайиши, шунингдек, асаб тизимининг қўзғалувчанлиги ошиши билан боғлиқ. Ҳужум йиғлаш, қўрқув, йўтал, овқатлантириш орқали қўзғатилади. Катталардаги рефлюксли спазм кўпроқ учрайди, айниқса кечаси, ошқозоннинг кислотали таркиби гıртлак ичига кирганда. Алоҳида гуруҳ - беҳушлик пайтида ва эндотракеал найчани олиб ташлашда, безовта қилувчи буғларни инҳалациялашда, бегона жисмни ютишда ва аллергик реакция пайтида спазм.
- Болаларда Д витамини этишмовчилиги ва калцийнинг камайиши
- Провокаторлар сифатида йиғлаш, қўрқув, йўтал
- Гастроезофагиал рефлюкс, айниқса кечаси
- Анестезия ва эндотракеал найчани олиб ташлаш
- Тутун, буғлар, тирнаш хусусияти берувчи моддаларни инҳалациялаш
- Суюқлик ёки бегона жисмнинг кириши
- Аллергик реакция ва ларингеал шиш
Семптомлар ва уларни бошқа касалликлардан қандай ажратиш мумкин
Ҳужум бир зумда, кўпинча тўлиқ фаровонлик фонида ёки қўзғатувчи дақиқадан кейин ривожланади. Нафас олиш қийин бўлган ва ўпкадан юқорида хириллашлар эшитиладиган бронхиал астмадан фарқли ўлароқ, ларингоспазм билан нафас олиш қийин ва товуш ҳиқилдоқдан чиқади. Сохта крупдан фарқли ўлароқ, спазм кечки пайт қичқириқли йўтал, овознинг хириллаши ва семптомларнинг аста-секин кучайиши билан бирга келмайди. Анафилакси билан бир вақтнинг ўзида тошма, лаблар, тилнинг шишиши ва қон босимининг пасайиши пайдо бўлади.
- Тўсатдан бошланиш
- Нафас олиш эмас, балки нафас олиш қийинлиги
- Шовқинли ҳуштак нафас
- Қўрқув, ҳаяжон, сияноз
- Крупдан фарқли ўлароқ, қичқирадиган йўтал йўқ
- Астмадан фарқли ўлароқ, ўпкада хириллаш йўқ
- Нафас олишнинг тез тўлиқ тикланиши
Биринчи ёрдам ва нима қилмаслик керак
Ҳужум пайтида болани тинчлантириш ва тинчлантириш керак, чунки қўрқув спазмни кучайтиради. Одам ўтиради, тоза ҳаво оқими таъминланади, қаттиқ кийимнинг тугмалари очилади ва одамдан бурун орқали секин нафас олиш сўралади. Нафас олиш тиклангандан кейин салқин сув билан ювиш ва сувдан кичик қултумлар олиш ёрдам беради. Тишларингизни ечишга, нафас бўлмаганда оғзингизга суюқлик қуйишга, чайқалишга ёки бегона жисм белгиларисиз орқага қаттиқ уришга ҳаракат қилмаслик керак. Агар ҳужум давом эца ва кўк рангга айланса, дарҳол 103 рақамига тез ёрдам чақиринг.
- Жабрланувчини тинчлантиринг ва ваҳима қўйманг
- Ўтиринг ва тоза ҳавога киришни таъминланг
- Қаттиқ кийимларнинг тугмаларини эчинг
- Совуқ сув билан ювиш
- Агар нафас олмасангиз, оғзингизга суюқлик қуйманг.
- Узоқ давом этган ҳужумда дарҳол 103 рақамига қўнғироқ қилинг
- Анафилакси белгилари мавжуд бўлса - шошилинч ёрдам
Текширув ва такрорланишнинг олдини олиш
Ҳужумдан кейин улар сабабини аниқлашлари керак. Кичкина болаларда калций ва Д витамини даражаси аниқланади, рахит белгилари баҳоланади ва педиатр томонидан кўрсатилгандек профилактик Д витамини қўшилади. Кеча эпизодлари бўлган катталар учун гıртлаклар текширилади ва рефлюкс аниқланади, турмуш тарзини ўзгартириш ва даволаш буюрилади. Безовта қилувчи моддалар, чекиш, ҳаддан ташқари иссиқлик ва қуруқ ҳаво билан нафас олишдан қочиш керак. Агар ҳужумлар такрорланса, шифокор неврологик сабабларни ва гıртлакнинг дисфункциясини истисно қилади.
- Болаларда калций ва Д витаминини аниқлаш
- Рахитнинг олдини олиш ва ҳавога этарли даражада таъсир қилиш
- Катталардаги ҳалқумни текшириш
- Рефлукс диагностикаси ва даволаш
- Чекишни ташлаш ва тирнаш хусусияти берувчи моддаларни нафас олиш
- Ички ҳавони намлаш
- Такрорий ҳужумлар учун мутахассис томонидан кузатув
