Вокал қатламлари билан нима содир бўлади
Овоз нафас чиқарилган ҳаво халкум бўйлаб чўзилган шиллиқ қаватнинг иккита эластик бурмалари орасидан ўтган жойда туғилади. Бурмалар ёпилади ва сонияда юзлаб марта тебранишни бошлайди ва фаренкс, оғиз ва бурун шакли бу тебранишларни таниқли тембрга айлантиради. Аниқ овоз учун иккита нарса керак: бурмалар тўлиқ ёпилиши ва уларнинг силжишини таъминлайдиган нозик бир намлик қатлами билан қопланиши керак.
Яллиғланиш билан иккаласи ҳам бузилади. Шиллиқ қават шишади, бурмалар қалинлашади ва оғирлашади, шунинг учун улар секинроқ тебранади - овоз пастроқ ва қўполроқ эшитилади. Шишган қирралар маҳкам ёпилмайди, улар орасида ҳаво шовқинли чиқиб кетадиган бўшлиқ қолдиради - шунинг учун аспирация ва овоз бўғилиши. Яллиғланганда, шилимшиқ қалин ва ёпишқоқ бўлади, сирпаниш ёмонлашади ва одам доимо бурмаларни тозалаш учун йўталади. Ҳар бир бундай йўтал бурмаларнинг бир-бирига ўткир зарбаси бўлиб, бу шишишни оширади. Бу шафқациз доирани яратади: одам томоғини қанчалик тозаласа, унинг овози шунчалик чуқурлашади.
- Ҳирқироқлик ва овоз баландлигининг пасайиши биринчи ва энг муҳим белгилардир
- Овознинг тўлиқ йўқолиши, афония, оғир шиш
- Одам Атонинг олмасида қуруқлик, чизиш ва ёниш, бегона жисм ҳисси
- Қуруқ қобиқ ёки қўпол йўтал, доимо томоқни тозалаш керак
- Тез овозли чарчоқ: биринчи иборалар нормал эшитилади, бир неча дақиқа суҳбатдан кейин овоз йўқолади
- Ютиш пайтида оғриқ энгил - агар оғир бўлса, бу фарингит ёки тонзиллит бўлиши мумкин.
Овозли дам олиш: нима учун пичирлаш ёмон фикр
&қуот;Жим бўл ва пичирлаш&қуот; маслаҳати мантиқий туюлади, аммо бу гıртлакнинг механикасига зиддир. Пичирлашда овозли қатламлар бўшашмайди: олдинги учдан икки қисми куч билан ёпилади, орқа қисми эса ҳаво ўтиши учун очиқ қолади. Шу билан бирга, ҳалқум мушаклари тинч оддий нутққа қараганда тарангроқ бўлади ва тор бўшлиқ орқали кучли ҳаво оқими шиллиқ қаватни қўшимча равишда қуритади. Бу мўлжалланган нарсанинг тескариси бўлиб чиқади: инсон ўз овозини чин дилдан ҳимоя қилади ва шу билан бирга ўзининг тикланишини секинлаштиради.
Тўғри овозли дам олиш бошқача кўринади. Бу ҳар қандай ҳолатда ҳам тўлиқ сукунат эмас ва, албатта, шивирлаш эмас, балки сўзлар сонининг камайиши ва оддий сокин овозда қулай баландликда, зўриқишсиз ва шовқиндан баландроқ қичқиришга уринмасдан гапириш. Оилангиз ва ҳамкасбларингиз билан бир неча кун давомида гаплашиш ўрнига хабарлар ёзишингиз ҳақида олдиндан келишиб олиш фойдалидир - бу ҳар қандай дори-дармонга қараганда яхшироқ ишлайди.
- Говорите как можно меньше, но обычным спокойным голосом; шёпот исключите полностью.
- Не разговаривайте в шумных местах, в транспорте, при работающей вытяжке или музыке — там человек невольно повышает голос.
- Откажитесь от телефонных разговоров на несколько дней: по телефону люди говорят громче и напряжённее, чем вживую.
- Не откашливайтесь и не прочищайте горло — вместо этого пейте воду мелкими глотками.
- Пейте достаточно жидкости в течение всего дня: увлажнение складок изнутри важнее любых полосканий, потому что раствор при полоскании до складок физически не доходит.
- Увлажняйте воздух в комнате до 40-60 процентов, особенно в отопительный сезон и при работающем кондиционере.
- Полностью исключите курение, включая электронные устройства и кальян, а также пребывание в накуренном помещении.
Болалардаги круп: тунги ваҳиманинг асосий сабаби
Олти ёшгача бўлган болаларда ҳиқилдоқ тор, овоз бўлаклари остидаги шиллиқ қават бўш ва қон томирлари билан кўп миқдорда таъминланган. Фақат бир миллиметр қалинликдаги шиш чақалоқдаги ҳаво йўлларининг лüменини тахминан ярмига қисқартиради, катталарда эса бу деярли сезилмайди. Шунинг учун болада кенг тарқалган вирусли инфекция ларингеал стенозга олиб келиши мумкин - бу нотўғри круп ёки ўткир стенозли ларинготрахеит деб аталади.
Классик сценарийни таниб олиш мумкин: кун давомида бола шамоллагандек, энгил бурун оқиши ва иситмаси бор эди ва кечаси, одатда, ярим тундан эрталаб соат тўртгача, у тўсатдан қўпол қичқирувчи йўтал, бўғиқ овоз ва шовқинли нафас билан уйғонди. Ота-оналар қўрқишади, бола уларнинг реакциясидан янада қўрқиб кетади ва қўрқув спазмни кучайтиради - ва бизнинг кўз ўнгимизда вазият ёмонлашади. Шунинг учун, круп учун биринчи қоида болага эмас, балки катталарга тегишли: хотиржам бўлинг ва текис овозда гапиринг.
- Қаттиқ, қўпол, қўнғироқли йўтал энг характерли белгидир; итнинг ҳуриши ёки муҳрнинг фарёдига қиёсланади
- Йўқолгунча овознинг хириллаши
- Узоқдан эшитиладиган шовқинли, ҳуштак чалинган нафас стридор; бу ҳалқумнинг торайишининг асосий белгисидир
- Кечаси ва горизонтал ҳолатда ёмонлашиши, боланинг безовталаниши
- Стенознинг кучайишининг хавотирли белгилари: қовурғалараро бўшлиқлар ва стернум устидаги чуқурчаларнинг тортилиши, бурун қанотларининг нафас олишида иштирок этиш, рангпарлик, оғиз атрофидаги кўкариш.
- Бола ўтиради, ётишдан бош тортади, тез ва саёз нафас олади
- Вызвать скорую помощь, если есть шумный вдох в покое, втяжения на грудной клетке, синева или выраженная вялость.
- Успокоить ребёнка и взять на руки: плач и крик усиливают спазм и потребность в кислороде.
- Обеспечить приток прохладного влажного воздуха — открыть окно, вынести ребёнка на балкон или к открытой двери, укутав его.
- Придать вертикальное или полусидячее положение, расстегнуть тесную одежду.
- Дать тёплое питьё мелкими глотками, если ребёнок способен глотать.
- Не пытаться вызвать рвоту, не давать препараты, подавляющие кашель, и не проводить ингаляции горячим паром — риск ожога и ухудшения.
- Медикаментозная помощь при крупе — это ингаляционные и системные гормональные препараты, которые назначает врач; они снимают отёк за десятки минут и являются основой лечения.
Ҳириғи зарарсиз бўлишни тўхтатганда
Ўткир ларингит 5-10 кун ичида йўқолади. Агар икки ҳафтадан сўнг овоз тикланмаса ва ундан ҳам кўпроқ овознинг хириллаши уч ҳафтадан кўпроқ давом эца, биз энди вирус ҳақида гапирмаяпмиз ва бу ҳолатда даволанишни тасодифий давом эттирмаслик керак, балки овоз бурмаларининг ўзига қараш керак. Текширув бир неча дақиқа давом этади: шифокор бурун орқали ингичка эндоскопни киритади ёки ларингеал ойнадан фойдаланади ва тўғридан-тўғри бурмаларни кўради, уларнинг ҳаракатчанлигини, ранги ва шаклланишлар мавжудлигини баҳолайди.
- Вокал қатлам нодуллари кўп ва баланд овозда гапирадиганлар учун хосдир: ўқитувчилар, сотувчилар, қўшиқчилар, операторлар; овоз куннинг охиригача тушади ва бир кечада тикланади
- Бурмаларнинг полиплари ва кисталари - кўпинча битта кучли овоз юкланиши ёки қичқириқдан кейин доимий овоз хириллашига сабаб бўлади.
- Сурункали чекувчи ларингит - бу доимий, қўпол хириллаш бўлиб, мажбурий текширувни талаб қилади, чунки бу жиддийроқ ўзгаришлар учун фон ҳисобланади.
- рефлюкс ларингит - ошқозон таркибини ҳалқумга қайтариш; эрталаб овознинг хириллаши, шиш пайдо бўлиши, йўтал, шамоллаш билан боғлиқ бўлмаган характерлидир
- Овоз бўғини фалаж - кўпинча қалқонсимон без, кўкрак қафаси органларида операциялардан кейин, камроқ тез-тез бошқа сабабларга кўра; овоз нафас олади, одам суюқликни бўғади
- Ҳалқум ўсмалари - шунинг учун уч ҳафталик белги муҳим: дастлабки босқичлар фақат овознинг хириллаши билан намоён бўлади ва айнан шу босқичда даволаш натижалари энг яхшисидир.
Алоҳида хавф гуруҳи - 45 ёшдан ошган эркаклар ва чекишни мунтазам спиртли ичимликларни истеъмол қилиш билан бирлаштирадиган одамлар. Уларда узоқ вақт бўғиқ овозни бир ой ичида эмас, балки яқин кунларда текшириш учун сабаб сифатида қабул қилиш керак. Бундан ташқари, қулоқ касаллигисиз бир томонда қулоқ оғриғи, ютиш қийинлиги, бўйнидаги оғриқсиз тугуннинг кенгайиши, балғамдаги қон ва вазн йўқотиш ҳам ташвишлидир. Ушбу белгиларнинг ҳеч бири ўз-ўзидан ташхисий эмас, аммо уларнинг ҳар бири тўғридан-тўғри ҳалқумни текширишни талаб қилади.
Сурункали ларингит ва вокал гигиенаси
Сурункали ларингит ларингитнинг тирнаш хусусияти доимий бўлганда ривожланади. Бу даволанмаган совуқнинг натижаси эмас, балки турмуш тарзи, касби ёки бирга келадиган касалликнинг натижасидир. Шунга кўра, даволаниш симптомни бостиришга эмас, балки сабабни бартараф этишга қаратилган.
- Чекиш асосий омил ҳисобланади; ундан воз кечиш бир неча ҳафта ичида яхшиланишни беради, гарчи шиллиқ қаватни тўлиқ тиклаш ойлар давом этади
- Технологиясиз профессионал овозли иш юки: бақириш, шовқин фонида гапириш, ноқулай баландликда гапириш
- Гастроезофагиал рефлюкс: кислотали таркиб кўпинча тунда, гıртлакка этиб боради; Кечки овқатни ётишдан камида уч соат олдин истеъмол қилиш, ётоқнинг бошини кўтариш ва гастроентеролог билан даволанишга ёрдам беради.
- Оғиз орқали доимий нафас олиш - бурун бўшлиғига ҳаво намланмаган ва тозаланмаган ҳолда киради.
- Ишлаб чиқаришда қуруқ ҳаво, чанг, кимёвий буғлар
- Кейинчалик оғизни ювишсиз астма учун инҳалацияланган гормонал дорилар овознинг хириллашининг маҳаллий сабаби бўлиб, уни қўллаш техникаси билан ҳал қилиш мумкин.
Овоз ишлайдиган асбоб бўлган одамлар фониатр ва овоз мутахассиси билан машғулотлардан фойда кўрадилар. Бу вокал машқлари ҳақида эмас, балки нутқ нафасини саҳналаштириш, овознинг қулай баландлигини топиш ва ҳалқумни зўриқтирмасдан баланд овозда гапириш қобилияти ҳақида. Бу бир неча дарсларда ўзлаштирилиши мумкин бўлган маҳорат бўлиб, ўқитувчилар ва телефонда кўп гаплашадиганларнинг кўп муаммоларини бартараф этади. Бундан ташқари, кун бўйи овозли танаффусларни режалаштириш мантиқан тўғри келади: ҳар бир соатлик қизғин суҳбатдан кейин 10 дақиқа сукунат ҳар қандай пастилкаларга қараганда бурмалардаги юкни сезиларли даражада камайтиради.
