Нима учун одамлар ҳорғинлашади
Нафас олаётганда ҳаво бурун, назофаренкс ва фаренкс орқали ўтади. Кун давомида фаренкснинг мушаклари лüменни очиқ ушлаб туради ва ухлаш вақтида оҳанг пасаяди, айниқса чуқур уйқу фазасида ва супин ҳолатида. Агар очилиш тор бўлса, ҳаво оқими тезлашади ва юмшоқ тўқималар тебранишни бошлайди. Сиқилиш қанчалик кучли бўлса, ҳорлама шунчалик кучли бўлади. Фаренкс бутунлай йиқилганда, нафас олиш бир неча сония давомида тўхтайди - бу апнеа. Мия микро уйғониш билан реаксияга киришади, одам баланд овозда ҳорғинлайди ва яна нафас олишни бошлайди, лекин уйқу юзаки бўлади.
- Оддий ҳорлама - нафас олишни ёки уйқучанликни тўхтатмасдан
- Юқори нафас йўлларининг қаршилик синдроми
- Энгил, ўртача ва оғир обструктив уйқу апнеси
- Позицион ҳорлама - фақат орқага
- Аденоидлар ва бодомсимон безлар билан болаларнинг ҳорлаши
Сабаблари ва хавф омиллари
Асосий омил - ортиқча вазн: бўйнидаги ёг ътўқималари томоқни торайтиради. Спиртли ичимликлар, уйқу таблеткалари ва баъзи седативлар мушакларни бўшаштиради ва ҳорламани кучайтиради. Септумнинг оғиши, сурункали ринит ёки полиплар туфайли бурун билан нафас олишда қийинчилик оғиз орқали нафас олишга мажбур қилади ва тўқималарнинг тебранишини оширади. Анатомик хусусиятлар - узун юмшоқ танглай, катта увула, катта бодомсимон безлар, кичик пастки жаг - ҳам ҳорламага мойил бўлади. Ёши билан мушак тонуси пасаяди; аёлларда ҳорлама кўпинча менопаузадан кейин пайдо бўлади.
- Семизлик ва бўйин атрофини ошириш
- Спиртли ичимликлар, уйқу таблеткалари ва седативлар
- Девиацияланган септум, ринит, бурун полиплари
- Кенгайган бодомсимон безлар ва аденоидлар
- Узун юмшоқ танглай, кичик пастки жағ
- Чекиш
- Орқа тарафингизда ухлаш
- Гипотироидизм
Уйқу апнесининг белгилари
Хавфсиз ҳорламани апнеадан фақат товуш билан фарқлаш мумкин эмас, аммо характерли белгилар мавжуд. Апне билан ҳорлама сукунатдаги паузалар билан тўхтатилади, сўнгра қаттиқ хўрлаш ёки хўрсиниш. Одам безовталаниб ухлайди, тез-тез уйғонади ва кечаси ҳожатхонага бориш учун туради. Эрталаб у уйқусиз, бош оғриғи ва қуруқ оғизни ҳис қилади. Кун давомида уйқучанлик, эътибор ва хотиранинг пасайиши, асабийлашиш ва ҳайдаш пайтида ухлаб қолиш мумкин. Апнеа кўпинча артериал гипертензия, диабетес меллитус ва юрак ритмининг бузилиши билан бирлаштирилади.
- Уйқу пайтида нафас олишда тўхтаб қолади
- Қаттиқ хўрлаш ва хўрсиниш
- Кундузги уйқучанлик
- Эрталаб бош оғриғи
- Тез-тез кечаси сийиш
- Консентрация ва хотиранинг пасайиши
- Қон босимини назорат қилиш қийин
Диагностика
КББ шифокори бурун нафасини, септум ва бурун турбинатларининг ҳолатини, бодомсимон безларнинг ўлчамини, юмшоқ танглай ва тилни баҳолайди. Эндоскопия бурун, назофаренкс ва фаренксни текшириш ва торайиш даражасини топиш имконини беради. Апне бор-йўқлигини ва унинг қанчалик оғирлигини билиш учун уйқуни ўрганиш ўтказилади: уйқу лабораториясида полисомнография ёки уйда соддалаштирилган нафас олиш мониторинги. Ушбу тадқиқотлар нафас олиш, қоннинг кислород билан тўйинганлиги, пулс ва тана ҳолатини қайд этади. Уйқу апнеси билан оғриган беморларда қон босими, глюкоза даражаси ва қалқонсимон без функцияси ҳам текширилади.
- КББ аъзоларини текшириш
- Бурун ва томоқнинг эндоскопияси
- Полисомнография
- Кардиореспиратор уйқу мониторинги
- Кундузги уйқучанлик сўровномалари
- Қон босимини ўлчаш, қон глюкоза, ЦҲ
Даволаш ва нима ёрдам беради
Оддий ҳорлама учун кўпинча турмуш тарзингизни ўзгартириш кифоя қилади: вазн йўқотиш, ётишдан олдин спиртли ичимликлар ва уйқу таблеткаларини ичишдан сақланинг, ёнингизда ухланг ва бурун тиқилиши билан даволанг. Пастки жағни олдинга силжитадиган интраорал оғиз қўриқчилари ҳорлама ва энгил апне билан ёрдам беради. Ўртача ва оғир апнени даволашнинг асосий усули - СПАП терапияси: қурилма паст босим остида ҳаво этказиб беради ва томоқнинг йиқилишига йўл қўймайди. Септум, бурун турбиналари ва юмшоқ танглайдаги операциялар қатъий кўрсатмаларга мувофиқ амалга оширилади. Катталашган аденоидлар ва бодомсимон безлар бўлган болалар одатда уларни олиб ташлашдан фойда кўради.
- Оғирликни йўқотиш
- Ётишдан олдин спиртли ичимликлар ва уйқу таблеткаларидан воз кечинг
- Ёнингизда ухлаш
- Ринитни даволаш ва бурун нафасини тиклаш
- Интраорал оғиз ҳимояси
- Апне учун СПАП терапияси
- Кўрсатмаларга кўра септопластика, турбинат пластик жарроҳлик, аденотомия ва тонзиллектомия
