Офталмология: касалликлар, белгилар ва даволаш

Эпифора - бу ортиқча лакримация бўлиб, унда кўз ёши бурунга кирмайди, лекин кўз қовоғининг четидан ошиб кетади. Икки гуруҳ сабаблар мавжуд: жуда кўп кўз ёшлари ишлаб чиқарилади ёки улар яхши оқмайди. Ажабланарлиси шундаки, энг кўп учрайдиган сабаблардан бири қуруқ кўздир: кўз ёши плёнкасининг сифати этарли эмаслиги шох пардани безовта қилади ва без рефлексли равишда кўз ёшларининг бир қисмини ташлайди. Иккинчи катта гуруҳ - лакримал каналларнинг торайиши ёки тиқилиб қолиши, лакримал сумканинг яллиғланиши ва кўз қовоқларининг нотўғри позицияси. Сувли кўзлар камдан-кам ҳолларда ўз-ўзидан хавфлидир, лекин улар ўқиш, ҳайдаш ёки ишлашни қийинлаштиради ва баъзида тезроқ ҳал қилинадиган муаммони кўрсатади.

Аккомодацион спазм - бу кўзнинг силиер мушакларидаги доимий кучланиш бўлиб, у яқин атрофдаги диққатни жамлаш учун жавобгардир. Китоблар, ноутбуклар, телефонлар ва компютерлар билан узоқ вақт ишлаганда мушак тўлиқ бўшашишни тўхтатади ва кўз яқиндан кўриш режимига ёпишиб қолганга ўхшайди. Натижада, масофани кўриш ёмонлашади, чарчоқ ва бош оғриғи пайдо бўлади ва мунтазам тест миёпи кўрсатиши мумкин, бу аслида йўқ. Шунинг учун бу ҳолат нотўғри миёпи деб аталади. Кўпинча бу мактаб ўқувчилари ва талабаларда учрайди, лекин у кучли визуал юк бўлган катталарда ҳам учрайди. Спазм қайта тикланади, аммо кўзни дам олиш ва даволашсиз у ҳақиқий миёпи ривожланишига ҳисса қўшиши мумкин. Тўғри ташхис фақат ўқувчиларнинг кенгайиши билан кўриш тестидан сўнг амалга оширилади.

Кўз остидаги қоронғу доиралар терининг қорайиши ва пастки қовоқларда соялар бўлиб, бу сизнинг ҳис-туйғуларингиздан қатъи назар, юзни чарчаган кўринишга олиб келади. Бу ердаги тери танадаги энг юпқа, тери ости тўқимаси деярли йўқ, шунинг учун у орқали қон томирлари ва орбисуларис осули мушаклари кўринади. Сабаблари бир неча турларга бўлинади: қон томир, кўк ранг кўринадиган бўлса, жигарранг оҳангли пигментли, структуравий, орбита шакли ва кўз қовоқларининг чурралари билан боғлиқ ва аралаш. Уйқунинг этишмаслиги, сувсизланиш, чекиш, аллергия, кўзнинг ишқаланиши, ирсият ва темир танқислиги. Тактикалар ҳам турга боғлиқ: баъзиларига анемия режими ва даволаш, бошқалари процедуралар, бошқалари эса ҳажмни тўғирлаш орқали ёрдам беради.

Контузия - тўғридан-тўғри зарба туфайли кўзнинг шикастланиши: тўп, мушт, тирсак, тирбандлик, новда, йиқилиш ёки бахциз ҳодиса. Таъсир пайтида кўз олмаси олд томондан орқага қисқаради ва ён томонларга кенгаяди, шунинг учун нафақат кўз қовоқлари, балки ички тузилмалар ҳам таъсирланади: ìрíсí, линзалар, тўр пардаси, кўриш нерви. Шунинг учун ташқи расм алдамчи: кўкариш ва қизариш кўринадиган ягона нарса бўлиши мумкин, ичкарида аллақачон қон кетиш, ретинада йиртиқ ёки линзаларнинг силжиши мавжуд. Баъзи асоратлар, масалан, глаукома, ойлар ва йиллар ўтиб пайдо бўлади. Шунинг учун, ҳар қандай жиддий зарбадан сўнг, фундусни текшириш керак.

Трахома - бу хламидиянинг айрим турларидан келиб чиққан сурункали кўз инфекцияси. У яқин алоқа орқали юқади: қўллар, умумий сочиқлар ва чойшаблар орқали, шунингдек, кўздан оқаётган пашшалар қўниш орқали. Касаллик юқори кўз қовоғининг ички юзасининг грануларлиги билан чўзилган конъюнктивит сифатида бошланади. Кўп йиллар давомида такрорий инфекциялар чандиқ пайдо бўлишига олиб келади, бу эса кўз қовоғининг ичкарига айланишига ва кирпикларнинг шох пардага ишқаланишига олиб келади. Шох парданинг доимий шикастланиши лойқаланишга ва кўришнинг қайтарилмас йўқолишига олиб келади. Шунинг учун трахома дунёда кўрликнинг асосий юқумли сабаби бўлиб қолмоқда. Бироқ, дастлабки босқичларда у антибиотикларни даволашга яхши жавоб беради.

Увеит - бу кўзнинг короидининг яллиғланиши бўлиб, у ретинани ва ички тузилмаларни озиқлантиради. Яллиғланиш ирис ва силиер танасига таъсир қилганда, улар иритис ва иридоциклит ёки олдинги увеит ҳақида гапиришади: бу энг кенг тарқалган шакл. Кўз шох парда атрофида қизил рангга айланади, кўз олдида оғриқ, фотофоби ва туман пайдо бўлади. Сабаблари ҳар хил - отоиммüн ва ревматик касалликлар, инфекциялар, шикастланишлар, лекин кўпинча сабабни аниқлаш мумкин эмас. Бемор билиши керак бўлган асосий нарса шундаки, увеитни қизариш учун оддий томчилар билан даволаш мумкин эмас ва офталмолог томонидан тезкор текширувни талаб қилади, чунки даволанмасдан бу доимий кўришнинг йўқолишига олиб келиши мумкин.

Чориоретинит - бу кўзнинг хороиди ва қўшни ретинанинг яллиғланиши. Короид ретинанинг ташқи қатламларини озиқлантиради, шунинг учун яллиғланиш тезда иккала тузилмани ҳам ўз ичига олади. Кўзнинг оғриғи ва қизариши кўпинча йўқ: кўзнинг орқа қисмларида оғриқ рецепторлари йўқ. Бирор киши сузувчи булутларни, туманни, кўриш соҳасидаги қоронғу нуқтани ёки тўғри чизиқларнинг бузилишини сезади. Бунинг сабаби инфекция, биринчи навбатда токсоплазмоз, шунингдек, отоиммüн ва тизимли касалликлар. Хавф шундаки, яллиғланиш ретинада излар қолдиради ва агар лезён марказий зонада бўлса, кўриш қайтарилмас тарзда бузилади.

Марказий сероз хориоретинопатия - бу тиниқ суюқлик тўр парданинг марказий қисми остида тўпланиб, девор қоғози пўстлоғи каби қабариқ шаклида кўтариладиган ҳолат. Бунинг сабаби хороиднинг ўтказувчанлиги ошиши ва пигмент қатламининг суюқликни орқага помпалай олмаслиги. Бирор киши марказда лойқа ёки қоронғи жойни кўради, объэктлар кичикроқ ва бироз сарғишроқ кўринади, тўғри чизиқлар эгри. Меҳнатга лаёқатли ёшдаги эркаклар кўпроқ касал бўлиб, банд турмуш тарзи ва гормонал дориларни қабул қилиш билан боғлиқ. Кўпчилик учун суюқлик бир неча ой ичида ўз-ўзидан ўтиб кетади, аммо узоқ муддатли курс даволанишни талаб қилади.

Эндокрин офталмопатия орбита тўқималарининг отоиммüн лезёни бўлиб, кўпинча диффуз токсик гуатр билан боғлиқ. Қалқонсимон безни рағбатлантирадиган бир хил антикорлар кўз атрофидаги толалар ва кўздан ташқари мушакларга ҳужум қилади. Тўқималар шишади ва ҳажми ошади ва суяк бўшлиғида бўш жой қолмайди, шунинг учун кўз олдинга силжийди, кўз қовоқлари пастга қараганида орқада қолади, шиш, қизариш ва қум ҳисси пайдо бўлади. Касаллик фаол яллиғланиш босқичидан ва скарланиш босқичидан ўтади ва фаол босқичда даволаш энг самарали ҳисобланади. Чекиш - бу курсни ёмонлаштирадиган энг кучли омил.

Эндофталмит - кўзнинг ички мембраналари ва бўшлиқларининг кучли яллиғланиши, кўпинча бактериялар ёки замбуруғлар сабаб бўлади. Патоген ичкарига кирувчи жароҳатлар пайтида, жарроҳлик ёки кўз ичи инъэкциясидан кейин ёки камроқ тез-тез бошқа инфекция манбасидан қон оқими орқали киради. Кўз ичида микробларни ушлаб туриш учун деярли ҳеч қандай тўсиқ йўқ, шунинг учун яллиғланиш тез ривожланади: бир неча соат ичида кўриш ёруғлик идрокига тушиши мумкин. Одатий белгилар тез ортиб бораётган оғриқ, қизариш, лойқа кўриш ва олд камерада йиринглашдир. Бу соатлар ҳисобланган ҳолат: даволаш қанчалик эрта бошланса, кўриш қобилиятини сақлаб қолиш имконияти шунчалик юқори бўлади. Бундай аломатлар билан сиз дарҳол офталмолог ёрдамига мурожаат қилишингиз керак.