Таъсир натижасида нима зарар кўради?
Таъсир энергияси кўзнинг суюқ муҳити орқали унинг барча қобиқларига узатилади. Ирис илдизни йиртиб ташлаши мумкин, бу эса ўқувчининг тўғри шаклини йўқотишига олиб келади. Объэктивни ушлаб турадиган лигаментлар йиртилиб, унинг силжиши ёки булутли бўлишига олиб келади. Зарба қаршисидаги қутбдаги тўр парда кўкаради, шиширади ва оқ рангга айланади, периферияда эса йиртилиб кетиши мумкин. Қон олд камерага ёки витреус танасига қуйилади. Алоҳида ҳолат - орбитанинг ингичка пастки деворининг синиши, унда мушаклар сиқилиб, икки томонлама кўриш пайдо бўлади.
- Кўзнинг олд камерасига қон қуйилиши
- Ириснинг кўз ёшлари ва ўқувчининг шакли ўзгаради
- Объэктивнинг силжиши ёки хиралашиши
- Ретинал кўкаришлар ва кўз ёшлари, қон кетиши
- Оптик асабнинг шикастланиши
- Орбита деворларининг мушакларнинг тутилиши билан синиши
Биринчи ёрдам
Асосий қоида - кўзга босим ўтказмаслик. Кўз олмасининг ўзига босмасдан, шишишни камайтириш учун кўз бўшлиғи атрофида 10-15 дақиқа давомида совуқни қўллашингиз мумкин. Шифокор рецептисиз кўзларни ишқалаш, ювиш ёки бирон бир томчи томизиш мумкин эмас. Агар кириб борадиган шикастланишга шубҳа бўлса - кўз қовоғининг яраси, оқиши, ғайриоддий юмшоқ кўз - иккала кўзга энгил ҳимоя бандажини қўйинг ва дарҳол 103 рақамига ёрдам сўранг. Кўзга ёпишган бегона жисмни ўзингиз олиб ташлашга уринмаслигингиз керак.
- Кўз бўшлиғи атрофида совуқлик, кўзга босим йўқ
- Кўзни силаманг ёки ювманг
- Агар рецепт бўлмаса, томчиларни томизманг
- Ёпиб қолган нарсаларни ўзингиз олиб ташламанг
- Агар пенетран ярага шубҳа бўлса, ҳимоя бандаж ва 103 дан фойдаланинг
- Кўриниб турган фаровонликда ҳам офталмолог томонидан текширув
Семптомлар
Таъсирдан сўнг дарҳол кўзни бутунлай ёпиши мумкин бўлган оғриқ, лакримация, фотофоби ва кўз қовоқларининг шишиши пайдо бўлади. Конюнктива остидаги қон кетиш қўрқинчли кўринади, лекин ўз-ўзидан одатда зарарсиздир ва икки-уч ҳафта ичида ўтиб кетади. Бошқа белгилар муҳимроқдир. Кўришнинг пасайиши, туман, сузувчи доғлар, чақнашлар ва майдоннинг бир қисмини йўқотиш кўзнинг тўр пардасининг шикастланиши ёки қон кетишини кўрсатади. Юқорига қараб икки марта кўриш ва ёноқнинг хиралашиши орбитанинг пастки деворининг синиши учун характерлидир. Камалак доиралари билан ўткир оғриқ кўз ичи босимининг ошишини кўрсатади.
- Оғриқ, кўз қовоқларининг шишиши, фотофоби
- Конюнктива остида қон кетиши
- Кўришнинг пасайиши ва хиралашиши
- Флоатерс ва ёруғлик чақнашлари
- Икки марта кўриш, чекланган кўз ҳаракатлари
- Ёноқ ва юқори лаб терисининг хиралашиши
Диагностика
Текширув ҳар бир кўзнинг кўриш кескинлигини текшириш билан бошланади - бу зўравонликнинг асосий кўрсаткичидир. Кейин шифокор олдинги сегментни ёриқ чироқ билан текширади, шох парданинг ҳолатини бинони билан баҳолайди, олд камерада қонни қидиради ва ўқувчининг реакциясини текширади. Кўз ичи босимини ўлчашни ва кенгайган кўз қорачиғи билан фундусни текширишни унутманг: бу ретинал йиртиқлар ва кўкаришларни кўришнинг ягона йўли. Агар оммавий ахборот воситалари шаффоф бўлмаса, ултратовуш ишлатилади. Агар орбитал синган ёки бегона жисмдан шубҳа қилинган бўлса, компютер томографияси ўтказилади.
- Иккала кўзнинг кўриш кескинлигини текшириш
- Ёриқ чироқни текшириш ва шох пардани бўяш
- Кўз ичи босимини ўлчаш
- Кўз қорачиғининг кенгайиши билан фундус текшируви
- Шаффоф бўлмаган муҳитда кўзнинг ултратовуш текшируви
- Шубҳали синиш ёки бегона жисм учун орбиталарни компютер томографияси
Даволаш ва оқибатлари
Энгил контузия дам олишни, биринчи кун учун совуқ компрессларни ва кузатишни талаб қилади. Олд камерада қон кетиши бўлса, тўшакнинг боши кўтарилган ҳолда ярим тўшакда дам олиш, такрорий қон кетиш ва босимнинг кўтарилишининг олдини олиш учун шифокор режимига мувофиқ чекланган жисмоний машқлар ва томчилар буюрилади. Ретинанинг кўз ёшлари лазер билан ёпилади; линзаларнинг ажралиши ва силжиши жарроҳлик йўли билан даволанади; мушакларнинг тутилиши билан орбитанинг синиши бўлса, жарроҳлик талаб этилади. Муваффақиятли натижага қарамай, мониторинг зарур: жароҳатлардан кейин ойлар ва йиллар ўтгач, катаракт ва иккиламчи глаукома ривожланиши мумкин, шунинг учун йилига бир марта текширув ўтказиш мажбурийдир.
- Дам олиш, биринчи куни совуқ, жисмоний машқларни чеклаш
- Шифокор томонидан тайинланган томчилар, кўз ичи босимини назорат қилиш
- Ретинал йиртиқларни лазер билан даволаш
- Ретинанинг ажралиши ва линзаларни силжиши бўйича жарроҳлик
- Орбитал деворнинг синиши учун жарроҳлик
- Жароҳатдан кейин офталмолог томонидан йиллик текширув
