Обструкция нима?
Механик обструкция жисмоний тўсиқ бўлганда пайдо бўлади. Катталардаги энг кўп учрайдиган сабаб - қорин бўшлиғидаги операциядан кейин битишмалар, кейин эса странгуляцияланган чурралар ва йўғон ичак ўсмалари. Алоҳида, странгуляция шакли мавжуд бўлиб, унда тутқичнинг томирлари лüмен билан бирга сиқилади: бу энг хавфли вариант, соат ҳисобланади. Динамик ёки функционал обструкция тўсиқларсиз ривожланади: операциядан сўнг, перитонит, панкреатит, оғир инфекциялар ва электролитлар алмашинувидаги бузилишлар билан ичак қисқаришини тўхтатади.
- Жарроҳликдан кейин ёпишқоқ обструкция
- Странгуляция қилинган чурра
- Йўғон ичак шиши
- Буриш ва боғлаш
- Инвагинация, кўпинча болаларда
- Қаттиқ ич қотиши билан копростаз
- Операциядан кейин ва перитонит билан паралитик шакл
Семптомлар
Касаллик одатда крамп оғриғи билан бошланади, у бир неча дақиқалар оралиғида тўлқинлар шаклида келади, чунки ичак таркибни босишга ҳаракат қилади. Кейин қусиш пайдо бўлади - аввал овқатланган овқат билан, кейинроқ сафро билан ва юқори обструкция билан у такрорланади ва енгиллик келтирмайди. Қорин шишади, газлар ва нажаслар ўтишни тўхтатади. Паст йўғон ичак тутилиши билан шиширади ва қусиш кеч пайдо бўлади. Хавотирли бурилиш - крамп оғриғи доимий оғриқларга ўрнини босганда, қорин қаттиқлашади ва ҳарорат кўтарилади: бу ичак некрози ва перитонитнинг белгисидир.
- Тўлқинлардаги крампли қорин оғриғи
- Нажас ёки газ йўқ
- Қорин бўшлиғининг шишиши, баъзида ассиметрик
- Кусиш, агар юқори обструкция бўлса, такрорланади
- Ошқозонда қон қуйиш ва шовқин ҳисси
- Доимий оғриқ ва қаттиқ ошқозон асоратларнинг белгисидир
Ким хавф остида
Кўпинча обструкция қорин бўшлиғи ва тос бўшлиғида операцияларни ўтказган одамларда ривожланади: кўп одамларда битишмалар ҳосил бўлади ва йиллар ўтиб пайдо бўлиши мумкин. Чурралари бўлган беморлар, айниқса камайтирилмайдиганлар, шунингдек, йўғон ичак ўсмалари бўлган олтмиш ёшдан ошган одамлар, уларда лüмен аста-секин торайиб боради. Болаларда ичакнинг бир қисми бошқасига сурилганда инвагинация алоҳида рол ўйнайди. Қўшимча омиллар орасида сурункали констипация, яллиғланишли ичак касаллиги, қорин бўшлиғи ҳудудига радиация терапияси ва перисталтикани секинлаштирадиган дори-дармонларни қабул қилиш киради.
- Ўтмишда қорин ва тосда операциялар
- Қорин олд девори ва чов чуррасилар
- Йўғон ичакнинг ўсмалари ва полиплари
- Крон касаллиги ва радиация терапиясининг оқибатлари
- Сурункали ич қотиши
- Кексалик ва ҳаракацизлик
Диагностика
Ташхис касалхонада амалга оширилади. Жарроҳ қорин бўшлиғини текширади, шиширади, перисталтик товушларни баҳолайди ва одатдаги чурра ва тўғри ичакни текширади. Қорин бўшлиғининг оддий рентгенограммаси характерли суюқлик даражасини ва чўзилган илмоқларни кўрсатади. Ултратовуш кенгайган ҳалқаларни, таркибнинг саркаçга ўхшаш ҳаракатларини ва эркин суюқликни кўришга ёрдам беради. Компютер томографияси энг информацион ҳисобланади: у обструкция даражасини ва сабабини ва қон таъминоти бузилиши белгиларини кўрсатади. Қон тестлари сувсизланиш ва яллиғланишни акс эттиради. Агар йўғон ичак сабаби шубҳа қилинган бўлса, барий ҳўқнаси ёки колоноскопия ўтказилади.
- Жарроҳнинг текшируви, чурра тешиги ва тўғри ичакни текшириш
- Қорин бўшлиғининг оддий рентгенографияси
- Қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви
- Қорин бўшлиғининг компютер томографияси
- Умумий ва биокимёвий қон тести, электролитлар
- Йўғон ичак тутилиши учун ирригоскопия ёки колоноскопия
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш қабул қилингандан сўнг дарҳол бошланади: беморга овқатланиш ва ичиш тақиқланади, ошқозонни тушириш учун назогастрал найча қўйилади, суюқлик ва электролитлар томир ичига тўлдирилади. Қон оқимининг бузилиши белгиларисиз эрта ёпишқоқ обструкция бўлса, кузатув билан бундай тактикалар кўпинча операциясиз бажаришга имкон беради. Агар обструкция механик бўлса, ҳолат ёмонлашади ёки ичак некрозига шубҳа туғилса, операция қилинади: битишмалар кесилади, волвулус йўқ қилинади, чурра камаяди, ўсимта бўлса, ичакнинг бир қисми, баъзида стома билан чиқарилади. Олдини олиш - чурраларни ўз вақтида даволаш, ичак саратони скрининги ва ахлатни назорат қилиш.
- Рўза, назогастрик найча, томир ичига инфузиялар
- Эрта ёпишқоқ шаклда жарроҳнинг кузатуви
- Механик обструкция ва бузилиш учун жарроҳлик
- Адезёнларни парчалаш, волвулусни йўқ қилиш, ичакни резекция қилиш
- Странгуляциядан олдин чурраларни режалаштирилган даволаш
- 45-50 ёшдаги йўғон ичак саратони скрининги
- Мунтазам ичак ҳаракатини текшириш ва этарли миқдорда суюқлик ичиш
