Птозис турлари
Одатда, юқори кўз қовоғининг қирраси ириснинг юқори қисмини бироз қоплайди. Птозис билан у пастга тушади ва даража ўқувчининг қанчалик ёпиқлиги билан белгиланади. Конженитал птозис одатда леватор палпебрал мушакнинг кам ривожланганлиги билан боғлиқ ва бир томонлама ёки икки томонлама бўлиши мумкин. Олинганлар орасида энг кенг тарқалгани апоневротик бўлиб, ёши билан мушак тендонлари чўзилиб кетади. Нейроген птозис окуломотор нерв ёки симпатик толалар шикастланганда, миоген - мушак касалликлари ва миястения билан, механик - ўсманинг оғирлиги ёки кўз қовоғининг шишиши туфайли юзага келади.
- Туғма - мушакларнинг кам ривожланганлиги
- Апоневроз - ёшга боғлиқ, кўпинча катталарда учрайди
- Нейроген - нервларнинг шикастланиши, Ҳорнер синдроми
- Миёженик - миястения гравис, мушак дистрофияси
- Механик - шиш, чандиқлар, шиш
- Сохта птозис - ҳаддан ташқари ортиқча тери
Сабаблари ва хавф омиллари
Конженитал птозис кўпинча спорадик равишда юзага келади, баъзида у ирсий ёки кўз ҳаракатининг бузилиши билан бирлаштирилади. Катталарда асосий сабаб ёшга боғлиқ тўқималарнинг ўзгариши бўлиб, тендонларнинг чўзилиши қаттиқ контактли линзаларни узоқ муддат кийиш, кўзни тез-тез ишқалаш ва кўзни жарроҳлик қилиш, шу жумладан катарактни олиб ташлаш орқали тезлашиши мумкин. Қандли диабет ва гипертензия окуломотор нервларнинг шикастланиш хавфини оширади. Кун давомида ўзгариб турадиган птозис миястения грависига хосдир. Ҳорнер синдроми билан ўқувчининг сиқилиши билан энгил птозис пайдо бўлади. Пешонага ботулинум токсин инъэкциясидан кейин кўз қовоғининг вақтинча тушиши мумкин.
- Ёшга боғлиқ мушак тендонларининг кучланиши
- Қаттиқ контактли линзаларни узоқ муддат кийиш
- Кўзлардаги операциялар ва жароҳатлар
- Қандли диабет ва гипертензия
- Миястения гравис
- Нерв соҳасидаги аневризмалар ва ўсмалар
- Ботулинум токсин инъэкциялари - вақтинчалик
Семптомлар
Асосий симптом - бир ёки иккала юқори кўз қовоғининг кўринадиган тушиши, бу кўзларнинг ўлчамлари ва чарчаган кўриниши бўйича фарқ қилади. Яхшироқ кўриш учун одам қошларини кўтаради ва пешонасини таранг, бу эса бош оғриғига ва ажинларга олиб келади ёки бошини орқага ташлайди. Кўришнинг юқори майдони чекланган, айниқса ўқиш ва ҳайдаш пайтида сезилади. Конженитал птозисли болалар кўпинча иягини кўтарадилар. Миястения гравис билан эрталаб птозис камроқ аниқланади, лекин кечқурун ва машғулотдан кейин кучаяди ва икки томонлама кўриш билан бирга бўлиши мумкин. Икки томонлама кўриш билан тўсатдан птозис нервларнинг шикастланишини кўрсатади.
- Юқори кўз қовоғининг тушиши
- Кўзнинг ассиметрияси
- Пешонанинг кучланиши ва қошларини кўтариш
- Бошни орқага ташлаш
- Юқори кўриш майдонининг торайиши
- Кўзнинг чарчаши ва бош оғриғи
- Нейроген ва миёген птозис билан икки томонлама кўриш
Диагностика
Офталмолог кўз қовоғининг четидан ўқувчининг марказигача бўлган масофани, бурманинг баландлигини ва кўз қопқоғини кўтарадиган мушакнинг функциясини ўлчайди - операцияни танлаш бунга боғлиқ. Шифокор, ҳақиқий птозисни терининг саркмасı, қошларнинг тушиши ва кўзнинг ассиметриясидан ажратади. Кўтарилган ва туширилган кўз қовоқлари билан периметрия объэктив равишда кўриш майдони қанчалик чекланганлигини кўрсатади. Кўз қорачиғининг ҳажмини, кўз ҳаракатларини ва кўз қовоқларининг ёпилишини текширинг. Агар миястения грависига шубҳа қилинган бўлса, совуқ ва дам олиш тестлари ўтказилади, антикор тести ўтказилади ва неврологга мурожаат қилинади. Тўсатдан нейроген птозис шошилинч МРИ ёки бош томирларининг КТ ни талаб қилади. Болаларнинг кўриш қобилияти ва синиши текширилиши керак.
- Кўз қовоғининг ҳолатини ва мушакларнинг фаолиятини ўлчаш
- Компютер периметри
- Ўқувчилар ва кўз ҳаракатларини баҳолаш
- Болаларда кўриш ва синиши синови
- Миястения гравис учун тест ва невролог билан маслаҳатлашинг
- Нейроген птозис учун МРИ ёки КТ
Даволаш
Жиддий птозисни даволашнинг асосий усули жарроҳликдир. Ёшга боғлиқ апоневротик птозис бўлса, жарроҳ мушакнинг чўзилган тендонини тикади ва қисқартиради; мушак функцияси яхши бўлса, операция кўз қовоғининг бурмасидаги кесма орқали амалга оширилиши мумкин. Заиф мушак билан туғма птозисда кўз қопқоғи фронтал мушакдан тўхтатилади. Агар ортиқча тери бўлса, тузатиш блефаропластика билан бирлаштирилади, аммо блефаропластиканинг ўзи птозисни бартараф этмайди. Амблиёпия хавфи бўлган болалар олдинроқ операция қилинади ва бир вақтнинг ўзида кўришни даволашади. Миястения гравис ва неврологик сабаблар учун биринчи навбатда асосий касаллик даволанади. Машқлар ва кремлар осилган кўз қопқоғини кўтармайди.
- Мушак апоневрозини қисқартириш ёки тикиш
- Леватор палпебрал мушакнинг резекцияси
- Кўз қовоғини фронтал мушакка тўхтатиб туриш
- Ортиқча тери учун блефаропластика билан комбинация
- Болаларда амблиёпияни даволаш
- Миастения гравис ва неврологик касалликларни даволаш
- Кўз қопқоғини қўллаб-қувватлайдиган махсус кўзойнаклар - агар операция қилиш мумкин бўлмаса
