Нистагмуснинг турлари
Шифокорлар нистагмусни ҳаракатларнинг пайдо бўлиш вақти, йўналиши ва табиатига кўра ажратадилар. Туғма кўпинча ҳаётнинг биринчи ойларида сезиларли бўлади ва одатда юқорига қараганида ҳам горизонтал ҳолатда қолади. Олинган нарса кейинроқ пайдо бўлади ва кўпинча атрофдаги нарсаларнинг титраётгани ҳисси билан бирга келади. Физиологик нистагмус алоҳида-алоҳида ажратилади: у тез ҳаракатланувчи объэктларни кузатишда ёки кўзнинг ҳаддан ташқари ўғирланиши билан соғлом одамларда пайдо бўлади ва патология ҳисобланмайди.
- Туғма (инфантил) - ҳаётнинг биринчи ойларидан бошлаб
- Олинган - кейинроқ, кўпинча катталарда пайдо бўлади
- Саркаç шаклидаги - ҳар икки йўналишда бир хил тезликдаги тебранишлар
- Жеркй - секин фаза ва тез қайтиш
- Вестибуляр - ички қулоқнинг шикастланиши билан
- Физиологик - ҳаракатни кузатишда норманинг бир варианти
Сабаблари
Болаларда асосий сабаб тўр пардаси туғилишдан аниқ тасвирни олмайдиган ҳолатлардир: туғма катаракт, шох парданинг хиралашиши, оғир миёпи, албинизм, кўриш асабининг ривожланмаганлиги. Визуал тизимда кўзни маҳкамлаш механизмини ишлаб чиқиш учун вақт йўқ. Катталардаги нистагмус кўпинча ички қулоқ, мия сопи ёки серебеллумнинг шикастланишини кўрсатади: бу вестибуляр неврит, Мениере касаллиги, кўп склероз, инсулт, ўсма бўлиши мумкин. Алоҳида сабаб - баъзи антиконвулсанлар ва седативларнинг, шунингдек, спиртли ичимликларнинг ён таъсири.
- Кўз ва оптик асабнинг конженитал касалликлари
- Албинизм ва ирсий шакллар
- Ички қулоқ ва вестибуляр асаб касалликлари
- Мия сопи ва серебеллумнинг шикастланиши
- Кўп склероз, қон томирлари, ўсмалар
- Дори-дармонлар, спиртли ичимликлар, Б1 витамини этишмовчилигининг ён таъсири
Семптомлар
Асосий намоён ташқаридан сезилади: кўзлар доимий равишда кичик тебранишлар қилади. Туғма шакл билан, одам, қоида тариқасида, дунё ўзгарувчанлигини кўрмайди, чунки мия туғилишдан мослашган; кўриш кескинлиги пасаяди. Кўп одамлар тебраниш минимал бўлган бош ҳолатини топадилар ва бошини буриш ёки эгиб туришади - бу мажбурий ҳолат деб аталади. Олинган нистагмус, аксинча, осилопсия билан тавсифланади: объэктлар чайқалаётганини ҳис қилиш ва бу жуда халақит беради.
- Кўз олмаларининг кўринадиган тебранишлари
- Кўриш кескинлигининг пасайиши
- Бошнинг мажбурий бурилиши ёки эгилиши
- Олинган шакл билан атрофдаги объэктларнинг тебраниш ҳисси
- Вестибуляр сабабларга кўра бош айланиши ва беқарорлик
- Ҳаяжон ва чарчоқ билан титроқнинг кучайиши
Қандай текширувлар керак
Офталмолог кўриш кескинлигини, ўқувчиларнинг кенгайиши билан синиши текширади, фундусни текширади ва кўз ҳаракатининг табиатини баҳолайди: йўналиш, амплитуда, дам олиш зонаси мавжудлиги. Бу кўзнинг сабабини неврологик сабабдан ажратишга ёрдам беради. Олинган нистагмус ва ҳар қандай қўшимча шикоятлар бўлса, агар керак бўлса, постериор краниал чуқурнинг майдонига эътибор қаратиб, миянинг МРИ текшируви талаб қилинади. Агар бош айланиши ва эшитиш қобилияти йўқолса, КББ шифокори вестибуляр тестлар ва эшитишни баҳолаш билан шуғулланади. Баъзида кўз ҳаракатларини қайд этадиган тадқиқотлар талаб қилинади.
- Кенгайиш билан тўлиқ офталмологик текширув
- Нистагмуснинг йўналиши ва табиатини баҳолаш, дам олиш зонасини излаш
- Миянинг МРИ
- Невролог маслаҳати
- Вестибуляр тестлар ва эшитишни баҳолаш
- Қабул қилинган дори-дармонларни кўриб чиқиш
Даволаш
Нистагмусни йўқ қилишнинг универсал усули йўқ: биринчи навбатда сабаб даволанади. Вестибуляр неврит ёки Мениере касаллиги учун тегишли терапия ва вестибуляр реабилитация ёрдам беради; Гиёҳванд моддаларни келтириб чиқарадиган нистагмус учун шифокор дори-дармонларни мослаштиради. Конженитал нистагмус тўлиқ бартараф этилмайди, лекин кўриш сезиларли даражада яхшиланиши мумкин: тўғри танланган кўзойнак ёки линзалар тасвирни аниқроқ қилади ва тебранишлар амплитудасини камайтиради; призматик кўзойнаклар бошнинг мажбурий айланишини камайтиришга ёрдам беради. Агар бошнинг аниқ мажбурий позицияси бўлса, дам олиш зонасини текис ҳолатга ўтказадиган кўздан ташқари мушаклардаги жарроҳлик муҳокама қилинади.
- Асосий касалликни даволаш
- Оптик кўришни аниқ тузатиш
- Кўпинча кўзойнакдан кўра яхшироқ муҳосаба қилинадиган контакт линзалари
- Мажбурий бош ҳолатини призматик тузатиш
- Кўрсатмаларга кўра кўздан ташқари мушакларда жарроҳлик
- Нистагмусга олиб келадиган дориларни бекор қилиш ёки алмаштириш фақат шифокор томонидан амалга оширилади
