Страбисмус турлари
Ҳар бир кўзнинг ҳаракати олтита мушак томонидан таъминланади, уларнинг иши мия томонидан мувофиқлаштирилади. Биргаликда страбисмус билан мушаклар ва нервлар нормалдир, аммо қўшма назорат бузилади ва турли йўналишларга қарашда оғиш бурчаги бир хил бўлади. Паралитик страбисмус асаб ёки мушак шикастланганда пайдо бўлади: кўзнинг ҳаракати чекланган, икки томонлама кўриш пайдо бўлади. Йўналиш конвергент, дивергент ва вертикалга бўлинади. Алоҳида-алоҳида, сохта страбисмус кенг бурун кўприги ва кўзнинг ички бурчагида терининг бурмалари бўлган болаларда ажралиб туради - текширилганда кўзлар тўғри жойлаштирилган.
- Конвергент - кўз бурун томон оғади
- Дивергент - кўз маъбад томон оғади
- Вертикал - юқорига ёки пастга
- Дўстона ва фалаж
- Доимий ва даврий
- Аккомодатив - узоқни кўра олмаслик билан боғлиқ
- Чақалоқларда сохта страбисмус
Сабаблари ва хавф омиллари
Янги туғилган чақалоқларда кўриш ривожланаётганда кўзлар вақти-вақти билан 3-4 ойгача ажралиб туриши ёки бирлашиши мумкин. Агар оғиш кейинроқ давом эца, текшириш керак. Болаларда конвергент страбисмуснинг кенг тарқалган сабаби тузатилмаган узоқни кўра олмасликдир: аниқ кўриш учун бола турар жойни жуда зўриқтиради ва кўзлари тораяди. Эрта туғилган чақалоқларда страбисмус кўпроқ учрайди, мия ярим палси, генетик синдромлар, шунингдек, катаракт ёки ретинал касалликлар туфайли бир кўзнинг кўришнинг пасайиши билан. Катталардаги сабабларга қон томирлари, диабет, травма, қалқонсимон без касалликлари, миястения гравис ва ўсмалар киради.
- Узоқни кўра олмаслик ва астигматизм
- Ирсият
- Прематüрелик ва мия ярим палси
- Бир кўзда кам кўриш
- Бош ва кўз бўшлиғининг шикастланиши
- Қандли диабет ва қон томир касалликлари
- Қалқонсимон без касалликлари ва миястения гравис
Семптомлар
Асосий белги - бир кўзнинг кўринадиган оғиши, бу ота-оналар ёки бошқалар томонидан сезилади. Баъзан бир ёки бошқа кўз қисиб қўяди. Бола кўзларини қисиб қўйиши ёки кўзларини қуёшга ёпиши ёки оғишини камайтириш учун бошини эгиши ёки буриши мумкин. Болалар камдан-кам ҳолларда икки томонлама кўришдан шикоят қиладилар, чунки мия қисилган кўзнинг тасвирини тезда бостиради, бу эса амблиёпияга олиб келади. Катталар, аксинча, ўткир страбисмус билан оғриқли икки томонлама кўриш, бош айланиши ва масофани баҳолашда қийинчиликларга дуч келишади. Периёдик страбисмус одатда чарчоқ, касаллик ва кечқурун ёмонлашади.
- Кўзнинг ён томонга оғиши
- Бир кўзни қисиб қўйиш ёки ёпиш
- Бошингизни эгиб ёки айлантиринг
- Икки томонлама кўриш - катталарда кўпроқ учрайди
- Қийиқ кўзнинг кўриш қобилиятининг пасайиши
- Уч ўлчовли кўришнинг бузилиши
- Кўз чарчоқлари
Диагностика
Офталмолог страбисмус қачон пайдо бўлганлигини, унинг қариндошларида бор-йўқлигини аниқлайди ва боланинг фотосуратларини ўрганади. Қопқоқ тести ҳатто кичик яширин оғишларни ҳам кўрсатиши мумкин ва страбисмус бурчаги призмалар ёрдамида ўлчанади. Циклоплегик томчиларни инстилация қилишдан кейин синиши аниқланишига ишонч ҳосил қилинг, ҳар бир кўзнинг кўриш кескинлигини, кўз ҳаракати диапазони ва бинокуляр кўришни текширинг. Фундус текшируви ретина ва оптик асаб касалликларини истисно қилади. Ўткир паралитик страбисмус билан оғриган катталарга невролог билан маслаҳатлашиш, миянинг МРИ ёки компютер томографияси, глюкоза ва қалқонсимон без гормонларини таҳлил қилиш буюрилади.
- Қопқоқ синови
- Страбисмус бурчагини призмалар билан ўлчаш
- Сиклоплежи билан рефрактометрия
- Ҳар бир кўзнинг кўриш кескинлигини текшириш
- Кўз ҳаракатчанлиги ва бинокуляр кўришни ўрганиш
- Фундус текшируви
- Паралитик страбисмус учун миянинг МРИ
Даволаш
Даволаш кўзойнакни тўлиқ тузатиш билан бошланади: акомодатив страбисмус билан узоқни кўра олувчи кўзойнаклар кўзларни тўлиқ тўғрилаши мумкин. Шу билан бирга, амблиёпия яхши кўрадиган кўзни ёпиштириш орқали даволанади. Ортоптик ва бинокуляр машқлар кўзларнинг қўшма функциясини тиклашга ёрдам беради. Агар оғиш кўзойнак билан давом эца, операция кўздан ташқари мушакларда амалга оширилади: жарроҳ маълум мушакларни заифлаштиради ёки кучайтиради, кўзнинг ҳолатини ўзгартиради. Операция кўзойнак ўрнини ёки амблиёпияни даволашни алмаштирмайди. Икки марта кўриш қобилиятига эга бўлган катталар учун призматик кўзойнаклар танланади, баъзида мушакларга ботулинум токсин инъэкциялари қўлланилади.
- Доимий кийиш учун кўзойнак
- Амблиёпиядаги окклюзион
- Ортоптик ва бинокуляр машқлар
- Кўздан ташқари мушакларда жарроҳлик
- Икки марта кўриш учун призматик кўзойнаклар
- Кўрсатмаларга мувофиқ ботулинум токсин инъэкциялари
- Катталардаги асосий касалликни даволаш
