Нима учун билирубин кўтарилади?
Билирубин гемоглобиннинг парчаланиши пайтида ҳосил бўлади. Қонда у билвосита шаклда бўлади, кейин жигарда УДП-глюкуронилтрансфераза ферменти уни тўғридан-тўғри билирубинга айлантиради, у сафро билан чиқарилади. Гилберт синдромида УГТ1А1 генидаги ўзгаришлар туфайли бу ферментнинг фаоллиги тахминан учдан икки қисмга камаяди. Тизимдаги юк кичик бўлса-да, билирубин нормал чегаралар ичида қолади ёки бироз кўтарилади. Рўза, сувсизланиш ва инфекциялар пайтида унинг даражаси ошади ва сарғишлик пайдо бўлади.
- Мерос орқали ўтган
- Ўсмирлик ва ёшлик даврида тез-тез учрайди
- Аҳолининг муҳим қисмида учрайди
- Аёлларга қараганда эркакларда тез-тез аниқланади
Сариқликка нима сабаб бўлади
Билирубиннинг кўпайиши эпизодлари одатда пигмент ишлаб чиқаришни кўпайтирадиган ёки жигарнинг уни боғлаш қобилиятини камайтирадиган ҳолатлар билан боғлиқ. Ушбу омилларни билиб, кўп одамлар кўринадиган сарғишликдан бутунлай қочишади.
- Рўза тутиш, овқатланиш оралиғида узоқ танаффуслар, қаттиқ диеталар
- Сувсизланиш ва иссиқлик
- Уйқусизлик, стресс, ортиқча иш
- Кучли жисмоний фаолият
- АРВИ ва бошқа инфекциялар
- Спиртли ичимликлар
- Баъзи дорилар
Семптомлар
Кўп одамлар учун Гилберт синдроми ҳеч қандай тарзда ўзини намоён қилмайди ва қон текшируви орқали тасодифан топилади. Асосий кўринадиган белги - склеранинг энгил сарғайиши, камроқ тери. Баъзида бу даврларда чарчоқ, қорин бўшлиғида ноқулайлик ва иштаҳани йўқотиш қайд этилади, аммо бу шикоятларнинг билирубин билан бевосита алоқаси ҳар доим ҳам аниқ эмас.
- Эпизодларда пайдо бўладиган кўз оқларининг сарғишлиги
- Терининг озгина сарғайиши
- Билирубиннинг кўпайиши даврида чарчоқ
- Сийдик ва нажаснинг нормал ранги
Диагностика
Гилберт синдроми билвосита фраксия туфайли умумий билирубин кўпайганида ва жигарнинг бошқа параметрлари ва умумий қон тести нормал бўлса, шубҳа қилинган. Таҳлилни такрорлашга арзийди: билирубин даражасининг ўзгариши одатий ҳолдир. Гемолитик анемия ва вирусли гепатитни истисно қилиш учун жигар ва ўт пуфагининг ултратовуш текшируви ўтказилади. Шубҳали ҳолатларда УГТ1А1 ген мутацияси учун генетик таҳлил ўтказилади. Ташхис қўйиш учун жигар биопсияси керак эмас.
- Билирубин умумий, бевосита ва билвосита
- АЛТ, АСТ, ГГТ, гидроксиди фосфатаза
- Тўлиқ қон рўйхати, ретикулоцитлар
- Вирусли гепатит Б ва С белгилари
- Жигар ва ўт пуфагининг ултратовуш текшируви
- Кўрсаткичлар бўйича УГТ1А1 генетик тести
Даволаш керакми ва Гилберт синдроми билан қандай яшаш керак
Ҳеч қандай махсус даволаш талаб этилмайди: бу жигар касаллиги эмас ва у ривожланмайди. &қуот;Жигарни тозалаш&қуот;, гепатопротекторлар ва холеретик воситалар керак эмас. Асосийси, қўзғатувчи омиллардан қочишдир. Муҳим амалий нуқта: Гилберт синдроми баъзи дориларнинг метаболизмига таъсир қилади, шу жумладан баъзи кимётерапия препаратлари ва антивирал препаратлар, шунинг учун даволанишни буюришдан олдин бу ҳақда шифокорингизга хабар беришингиз керак.
- Доимий равишда овқатланинг, нонуштани ўтказиб юборманг, рўза тутишдан сақланинг
- Этарлича сув ичинг
- Этарлича ухланг ва тартибни сақланг
- Спиртли ичимликларни чекланг
- Янги дори-дармонларни буюришдан олдин шифокорларга ташхисингиз ҳақида айтиб беринг.
