Вазиятнинг оғирлигини нима аниқлайди?
Учта омил асосий аҳамиятга эга. Биринчиси, қолган ингичка ичакнинг узунлиги: у қанчалик кичик бўлса, томир ичига ёрдамисиз бошқариш шунчалик қийин бўлади. Иккинчиси, қайси қисми олиб ташланганлиги: ёнбош ичак айниқса муҳимдир, чунки у эрда Б12 витамини ва ўт кислоталари сўрилади ва унинг йўқолиши жежунумни йўқотишдан кўра қийинроқдир. Учинчиси, йўғон ичак ва илеоцекал қопқоқ сақланиб қоладими: йўғон ичак сув ва тузларни ўзлаштиради ва йўқотишларни қисман қоплайди ва қопқоқ бактерияларни ингичка ичакка ташлашнинг олдини олади.
- Қолган ингичка ичакнинг узунлиги
- Масофавий бўлим: жежунум ёки илеум
- Йўғон ичакни сақлаш
- Илеоцекал қопқоқнинг мавжудлиги
- Сроҳн касаллигида қолган ичакнинг ҳолати
- Ёш ва қўшма касалликлар
Семптомлар
Этакчи аломат кўп, тез-тез бўшашган ахлатдир, бунинг натижасида сув, натрий, калий ва магний йўқолади. Шунинг учун ташналик, қуруқ тери, заифлик, тик турганда бош айланиши, мушакларнинг крамплари. Оғирлик аста-секин камаяди, этишмовчилик белгилари пайдо бўлади: камқонлик, Б12 этишмаслиги туфайли уйқусизлик, Д витамини ва калций этишмовчилиги туфайли суяк оғриғи, оқсилнинг камайиши туфайли шишиш, А витамини этишмаслиги туфайли қоронғуда кўришнинг хиралашиши. Шишиш ва баъзи овқатларга тоқат қилмаслик ҳам характерлидир.
- Кўп миқдорда сувли диарея
- Сувсизланиш ва чанқоқлик
- Оғирлик ва мушак массасини йўқотиш
- Заифлик ва бош айланиши
- Электролитлар йўқолиши туфайли мушакларнинг крамплари
- Анемия ва витамин этишмаслиги белгилари
Ичакнинг мослашуви
Операциядан кейин қолган ичак аста-секин тикланади: вилли баландлиги ошади, сўрилиш майдони ошади ва таркибнинг ўтиши секинлашади. Бу жараён бир йилдан икки йилгача давом этади ва асосан натижани белгилайди. Бу мослашишга ёрдам берадиган оғиз орқали озиқ-овқат қабул қилишдир: ҳатто кичик қисмлар ҳам шиллиқ қаватни рағбатлантиради. Шунинг учун, агар иложи бўлса, улар томир ичига юбориш миқдорини аста-секин камайтириб, иложи борича тезроқ энтерал озиқланишга қайтишга ҳаракат қилишади. Кескин озиқ-овқат тажрибалари, аксинча, диареяни ёмонлаштириши мумкин.
- Биринчи 1-2 йил ичида шиллиқ қаватни қайта қуриш
- Оғиз орқали шиллиқ овқатни рағбатлантириш
- Рационни босқичма-босқич кенгайтириш
- Мослашув содир бўлганда томир ичига озиқлантириш ҳажмини камайтириш
- Мунтазам вазн назорати ва синовлари
Озиқланиш ва ичиш режими
Тез-тез ва кичик қисмларда, кунига 6-8 марта, яхшилаб чайнаб овқатланинг. Суюқ овқатдан алоҳида, кичик қултумларда ичилади, регидратация учун шўрланган эритмаларга устунлик беради: қаттиқ диарея билан оддий сув ва ширин шарбатлар йўқотишларни ошириши мумкин. Консентрланган шакарли ичимликлар ва сорбитолли маҳсулотларни чекланг. Агар йўғон ичакингиз бузилмаган бўлса, буйрак тошлари хавфини камайтириш учун ёғ миқдори ва оксалатларга бой овқатлар миқдорини камайтиринг. Овқатни шифокор ёки овқатланиш мутахассиси билан биргаликда, қолган ичакнинг узунлиги ва қисмини ҳисобга олган ҳолда тайёрлаш керак.
- Кунига 6-8 марта кичик овқатланиш
- Суюқлик озиқ-овқатдан алоҳида, кичик юдумларда
- Оддий сув ўрнига реҳидрация учун тузли эритмалар
- Шакарли ичимликлар ва сорбитолни чеклаш
- Протеиннинг этарли миқдори
- Ёғлар ва толаларни индивидуал танлаш
Даволаш ва кузатиш
Шифокор таркибнинг ўтишини секинлаштирадиган дори-дармонларни ва оқим ҳажмини камайтирадиган дори-дармонларни буюради. Ён ичакнинг йўқолиши бўлса, Б12 витаминини мунтазам равишда юбориш талаб қилинади ва сафро кислоталари этишмовчилиги бўлса, сафро кислотасини боғловчи моддалар буюрилади. Д витамини, калций, магний, темир ва ёғда эрийдиган витаминлар билан тўлдиришни унутманг. Баъзи беморлар веноз катетер орқали уйда парентерал озиқлантиришни талаб қилади, бу эса парвариш қилиш қоидаларига қатъий риоя қилишни талаб қилади. Ичакнинг мослашувини рағбатлантирадиган дорилар мавжуд ва танланган ҳолларда трансплантация кўриб чиқилади. Барча даволаниш шифокор томонидан амалга оширилади.
- Шифокор буюрганидек, ҳаракатчанликни секинлаштирадиган дорилар
- Ичак резекцияси пайтида Б12 витаминини мунтазам равишда юбориш
- Д витамини, калций, магний, темир билан тўлдириш
- Катта йўқотишлар учун секретолитик препаратлар
- Агар керак бўлса, парентерал озиқлантириш
- Синовлар ва вазнни мунтазам равишда кузатиб бориш
- Буйрак ва ўт пуфагидаги тошларнинг олдини олиш
