Нима учун мия жигар касаллигидан азият чекади?
Жигар филтр вазифасини бажаради: оқсилнинг парчаланиши пайтида ичакларда ҳосил бўлган аммиакни зарарсиз карбамидга айлантиради. Сироз билан жигар ҳужайралари кам қолади ва қон кенгайган томирлар - портосистемик шунтлар орқали ўтади. Аммиак ва бошқа токсинлар умумий қон оқимига кириб, мия ҳужайраларига таъсир қилади: сигнал узатилиши бузилади, сув сақланиб қолади ва мия бироз шиширади. Шунинг учун аломатлар оғриқдан эмас, балки диққат, уйқу ва хатти-ҳаракатларнинг ўзгариши билан бошланади, бу одамларнинг ўзидан олдин сезилади.
- А тури - оғир гепатит каби ўткир жигар шикастланиши учун
- Б тури - сиррозсиз томирлар орасидаги шунтлар билан
- С тури - энг кенг тарқалган, сироз фонида
- Яширин (минимал) шакл - фақат махсус тестлар орқали кўринади
- Аниқ шакл - хулқ-атвор ва онгда сезиларли бузилишлар
Ҳужумни қўзғатадиган нарса
Касалликнинг кучайиши деярли ҳар доим сабабга эга ва уни топиш даволанишнинг ярмидир. Кўпинча бу қизилўнгачнинг варикоз томирларидан қон кетиши: ичакдаги қон оқсил ва аммиак манбаи бўлади. Бошқа кенг тарқалган қўзғатувчилар инфекция, шу жумладан асцит суюқлигининг яллиғланиши, ич қотиши, қусиш ёки ортиқча диуретиклар туфайли сувсизланиш, калий ва натрий мувозанатининг бузилиши. Уйқу таблеткалари ва седативлар ўз ролини ўйнайди: касал жигар билан улар аста-секин чиқарилади ва летаргияни оширади.
- Қизилўнгач ёки ошқозон томирларидан қон кетиш
- ИНФЕКЦИОН, шу жумладан спонтан бактериал перитонит
- Ичак таркибининг ич қотиши ва турғунлиги
- Диуретикларнинг ҳаддан ташқари дозаси, сувсизланиш
- Қонда калий ва натрийнинг камайиши
- Спиртли ичимликлар, уйқу таблеткалари ва седативлар
- Жуда катта миқдордаги протеинга кескин ўтиш
Босқичлари ва белгилари
Шифокорлар Вест Ҳавен шкаласига кўра тўрт босқични ажратадилар. Биринчи босқичда одам ақлдан озади, кечаю кундузни чалкаштириб юборади, майда-чуйда нарсалардан асабийлашади, ёмонроқ ёзади ва санайди. Иккинчи босқичда уйқучанлик, секин нутқ, нотўғри ҳаракатлар ва титроқ титроқ пайдо бўлади. Учинчидан, бемор деярли доимо ухлайди, лекин у ҳали ҳам уйғониши мумкин, у йўналишини йўқотади. Тўртинчи босқич - кома. Яширин шакл алоҳида ажралиб туради: деярли ҳеч қандай шикоятлар йўқ, лекин реакция тезлиги пасаяди, бу автомобилни бошқаришда хавфлидир.
- Уйқу ва уйғониш тартиблари чалкаш
- Бепарволик, унутувчанлик, ҳисоблашда қийинчилик
- Қўл ёзуви ва чизишни ўзгартириш
- Секин сўзсиз нутқ
- Қўлларнинг титраши
- Нотўғри хатти-ҳаракатлар, эйфория ёки апатия
- Оғиздан ширин жигар ҳиди
Қандай қилиб ташхис қўйиш керак
Ташхис клиник: шифокор жигар касаллиги маълум бўлган одамнинг онгини, нутқини, ориентациясини ва титроқларини баҳолайди. Қон аммиак механизмини тасдиқлашга ёрдам беради, аммо нормал даража ташхисни олиб ташламайди ва юқори даража ўз-ўзидан буни қилмайди. Чалкашликнинг бошқа сабабларини истисно қилишга ишонч ҳосил қилинг: паст шакар, инсулт, инфекция, заҳарланиш, спиртли ичимликларни олиб ташлаш. Жигарни баҳолаш учун жигар тестлари, билирубин, албумин, коагулограмма ва томирларни текшириш билан ултратовуш текшируви буюрилади; агар расм ноаниқ бўлса, мия томографияси буюрилади.
- Текширув, Вест Ҳавен шкаласи, силкиниш тести
- Қон аммиак
- Жигар АЛТ ва АСТ, билирубин, албуминни текширади
- ИНР билан коагулограмма ва протромбин
- Тўлиқ қон рўйхати, электролитлар, глюкоза, креатинин
- Жигар ва ўт пуфагининг ултратовуш текшируви, портал венани баҳолаш
- Яширин шаклни аниқлаш учун психометрик тестлар
Релапсларни даволаш ва олдини олиш
Даволаш икки йўналишда давом этади: қўзғатувчи омилни олиб ташлаш ва ичакларда аммиак ҳосил бўлишини камайтириш. Терапиянинг асоси лактулоза бўлиб, у ичак таркибини кислоталайди, аммиакни боғлайди ва мунтазам ичак ҳаракатини таъминлайди; доза кунига икки-уч марта юмшоқ нажас бўлиши учун танланади. Агар таъсир этарли бўлмаса ёки тез-тез такрорланса, сўрилмайдиган ичак антибиотиклари қўшилади. Очлик ва оқсилни бутунлай олиб ташлаш мумкин эмас: бу мушакларнинг ҳолатини ва прогнозини ёмонлаштиради; сабзавот ва сут оқсилига урғу бериб, овқатланиш этарли бўлиши керак. Барча дорилар шифокор томонидан белгиланади.
- Сабабни бартараф этиш: қон кетишини тўхтатиш, инфекцияни даволаш, электролитларни тузатиш
- Лактулоза оғиз орқали ёки нажасга қараб дозани танлаш билан ҳўқнада
- Шифокор томонидан тайинланган сўрилмайдиган ичак антибиотиклари
- Спиртли ичимликлар, уйқу таблеткалари ва седативларни розилигисиз рад этиш
- Кечаси тез-тез овқатланиш ва атирлар билан этарли овқатланиш
- Жигарнинг асосий касалликларини даволаш ва қон кетишининг олдини олиш
- Такрорий эпизодлар учун жигар трансплантациясини муҳокама қилиш