Газлар қаердан келади?
Газларнинг асосий манбалари - ютилган ҳаво ва йўғон ичакда ҳазм бўлмаган углеводларнинг ферментацияси. Кўп миқдорда ёмон сўрилган углеводлар ичакка кирганда кўпроқ газ ҳосил бўлади: баклагиллер, карам, пиёз, олма, татландıрıсıлардан. Кабıзлıк пайтида таркибнинг секин ҳаракатланиши ферментацияни оширади. Ирритабий ичак синдромида нормал миқдорда газлар сезувчанликнинг ошиши туфайли қаттиқ шиширади.
- Ҳавони ютиш - тез овқатланиш, сақич чайнаш, овқат пайтида гапириш, сода
- Ферментация қилинадиган углеводларга бой овқатлар (ФОДМАПс)
- Лактаза этишмовчилиги ва фруктоза интолеранси
- Кабıзлıк ва ҳаракацизлик
- Ирритабий ичак синдроми ва СИБО
Метеоризмга олиб келадиган касалликлар
Шишиш овқатнинг ҳазм бўлиши ёки сўрилиши бузилган касалликларга, шунингдек, ичак ҳаракатининг секинлашишига олиб келиши мумкин. Бундай ҳолларда, одатда, бошқа аломатлар мавжуд - нажасдаги ўзгаришлар, оғриқ, вазн йўқотиш.
- Çöляк касаллиги
- Фермент этишмовчилиги билан сурункали панкреатит
- Яллиғланишли ичак касалликлари
- Гастропарез, шу жумладан диабетес меллитус
- Гипотироидизм
- Ичаклар ва тухумдонларнинг ўсмалари
Семптомлар
Одатда, шишиш кечқурун ва овқатдан кейин кучаяди ва эрталаб камаяди. Агар қорин доимий равишда кўпайиб борса ва ҳатто тунги дам олишдан кейин ҳам камаймаса, қорин бўшлиғида суюқлик тўпланиши ва бўшлиқни эгаллаган шаклланишларни истисно қилиш керак.
- Қорин бўшлиғида тўлиқлик ва оғирлик ҳисси
- Қорин бўшлиғининг кўринадиган катталашиши
- Гуриллаш, газнинг тез-тез ўтиши
- Белчинг
- Газ ўтиб кетганидан кейин кетадиган крамп оғриғи
Диагностика
Шифокор шикоятлар маълум озиқ-овқатлар билан боғлиқми ёки йўқми, ахлат қандай ўзгарганлиги ва огоҳлантирувчи белгилар мавжудлигини аниқлайди. 1-2 ҳафта давомида озиқ-овқат кундалигини сақлаш фойдалидир. Минимал текширувга қон ва нажас тестлари ва қорин бўшлиғи ултратовуш текшируви киради. Натижаларга қараб, водород нафаси тести, çöляк касаллиги, гастроскопия ёки колоноскопия учун тестлар белгиланади.
- Тўлиқ қон рўйхати, биокимё, ЦҲ
- Паразитлар учун копрограм, калпротектин, нажас тести
- Қорин бўшлиғи ва тос аъзоларининг ултратовуш текшируви
- Лактоза, фруктоза, лактулоза билан водород нафаси синовлари
- Кўрсаткичларга кўра гастроскопия ва колоноскопия
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш сабабга қаратилган: лактаза этишмовчилиги учун лактоза чекланган, СИБО учун антибиотиклар курси буюрилади ва ич қотиши учун ахлат нормаллашади. Функционал шишиш учун ферментланган углеводларни (паст-ФОДМАП) чекловчи диет самарали бўлади, бу шифокор ёки овқатланиш мутахассиси назорати остида энг яхшисидир. Симетикон ва антиспазмодикларга асосланган препаратлар симптомларни энгиллаштиради, аммо сабабни бартараф этмайди. Мунтазам жисмоний фаолият газларнинг ичак орқали ҳаракатланишини яхшилайди.
- Секин овқатланинг ва овқатни яхшилаб чайнанг
- Газланган ичимликлар, сақич ва ширинликларни чекланг
- Дуккаклилар ва карамни аста-секин, оз миқдорда киритинг
- Кўпроқ ҳаракатланинг, айниқса овқатдан кейин
- Катта овқатдан кейин дарҳол ётишга йўл қўйманг
