Панкреатик кисталар нима?
Псевдокисталарнинг ўзига хос қопламаси йўқ: уларнинг девори сиқилган қўшни тўқималардан иборат. Улар сурункали панкреатитнинг ўткир ёки кучайиши натижасида пайдо бўлади ва кўпинча бир неча ой ичида ўз-ўзидан ўтиб кетади. Ҳақиқий кистик шаклланишлар эпителия билан қопланган ва ўсмаларга тегишли: серозлар деярли ҳар доим яхши, шиллиқ ва интрадуктал папиллерлар эса дегенерацияси мумкин. Алоҳида-алоҳида, конженитал кисталар ва кам учрайдиган паразитар кисталар ажралиб туради. У ёки бу гуруҳга аъзолик шаклланишни кузатиш ёки уни олиб ташлашни белгилайди.
- Псевдокист - панкреатит ёки травмадан кейин энг кенг тарқалган вариант
- Сероз кистаденома - малигн ўсманинг минимал хавфи
- Шиллиқли кистаденома - фаолроқ тактикани талаб қилади
- Интрадуктал папиллер шилимшиқ шиш
- Конженитал ва паразитар кисталар - камдан-кам ҳолларда
Сабаблари ва хавф омиллари
Псевдокистларнинг асосий сабаби безнинг яллиғланиши бўлиб, унда каналлар шикастланади ва ошқозон ости бези шираси атрофдаги тўқималарга оқиб чиқади. Тана бу тўпланишни чегаралайди ва бўшлиқ ҳосил бўлади. Бунга спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш, ўт пуфагида тошлар, триглицеридларнинг юқори даражаси, қорин бўшлиғининг тўмтоқ травмасı ва қорин бўшлиғининг юқори органларида жарроҳлик операциялари киради. Шиш кисталари мустақил равишда ривожланади, кўпинча 50 ёшдан ошган одамларда ва яллиғланиш билан бевосита боғлиқ эмас.
- Олдинги ўткир ёки сурункали панкреатит
- Мунтазам равишда спиртли ичимликларни истеъмол қилиш
- Ўт тош касаллиги
- Қорин бўшлиғининг шикастланиши ёки жарроҳлик
- Юқори триглицеридлар даражаси
- Ўсимта шакллари учун 50 ёшдан ошган ёш
Семптомлар
Кичик кистлар одатда ҳеч қандай тарзда ўзини намоён қилмайди ва бошқа сабабга кўра ултратовуш текшируви пайтида топилмага айланади. Бўшлиқ катталашганда, қориннинг юқори қисмида зерикарли ёки белбоғли оғриқ пайдо бўлади, орқага тарқалади, овқатдан кейин оғирлик ҳисси ва тез тўйинганлик. Безнинг бош қисмидаги катта кист ўт йўлларини сиқиб, сариқликка олиб келиши мумкин, ўн икки бармоқли ичакнинг сиқилиши эса истеъмол қилинган овқатни қусишга олиб келади. Вазиятнинг кескин ёмонлашиши асоратни кўрсатади.
- Эпигастрал минтақада ва чап гипохондрияда зерикарли оғриқ
- Оғриқни орқа томонга йўналтириш, ўтирганда ва олдинга эгилганда енгиллик
- Кўнгил айниши, қусиш, эрта тўйинганлик
- Шишиш, бўшашган ахлат
- Катта ўлчамдаги қорин бўшлиғида пайпасланадиган шаклланиш
- Оғирликни йўқотиш
Диагностика
Текширув қорин бўшлиғи органларининг ултратовуш текшируви билан бошланади: у бўшлиқнинг ўзи ва унинг ҳажмини кўрсатади. Даволаш тўғрисида қарор қабул қилиш учун бу этарли эмас, шунинг учун контрастли МССТ ёки МРИ буюрилади - улар деворнинг тузилишини, септумни, канал ва париетал ўсмалар билан боғланишини кўришга имкон беради. Энг аниқ усул - нозик игна тешилиши билан эндоскопик ултратовуш: кист таркиби ферментлар, ўсимта белгилари ва ҳужайралар учун текширилади. Қонда амилаза, липаз, яллиғланиш кўрсаткичлари ва жигар функцияси тестлари баҳоланади.
- Қорин бўшлиғи органларининг ултратовуш текшируви
- Вена ичига контрастли МССТ
- Қорин бўшлиғининг МРИ ва холангиопанкреатографияси
- Таркибни понксиён қилиш билан эндоскопик ултратовуш
- Алфа амилаза ва қон липазаси
- Тўлиқ қон рўйхати ва жигар тестлари
Даволаш ва кузатиш
Кичик асемптоматик псевдокистлар биринчи ойларда оддийгина кузатилади: уларнинг баъзилари ҳал қилинади. Агар бўшлиқ бир неча сантиметрдан ортиқ бўлса, олти ойдан ортиқ давом эца, оғриқ келтирса ёки қўшни органларга босим ўтказса, у бўшатилади. Замонавий вариант - ЭУС назорати остида ошқозон ёки ўн икки бармоқли ичак девори орқали эндоскопик дренаж. Хавф белгилари бўлган ўсма кисталари учун безнинг тегишли қисмини резекция қилиш амалга оширилади. Аралашув ҳажми ва назорат тадқиқотлари муддати шифокор томонидан белгиланади; Бу эрда ўз-ўзини даволаш қабул қилиниши мумкин эмас.
- 3-6 ойдан кейин қайта текшириш билан кузатиш
- Спиртли ичимликларни рад этиш, чекланган ёғли кичик овқатлар
- Шифокор томонидан тайинланган оғриқни йўқотиш ва фермент препаратлари
- Ошқозон ёки ичакка эндоскопик дренаж
- Ултратовуш текшируви остида тери орқали дренажлаш
- Ўсимта кистаси учун безнинг бир қисмини резекция қилиш
