Нима учун ичакда қон йўқ?
Йўғон ичак тутқич артериялари шохларидан қон билан таъминланади ва унинг баъзи бўлимлари икки ҳавзанинг чегарасида жойлашган бўлиб, бу эрда қон оқими айниқса заифдир. Агар босим тушиб қолса, юрак заифроқ ишлайди ёки томир атеросклеротик бляшка билан торайса, бу жойлар биринчи навбатда азобланади. Шиллиқ қават, биринчи навбатда, кислородга энг талабчан қатлам таъсир қилади. Қон оқимининг қисқа муддатли пасайиши билан ўзгаришлар қайтарилади; узоқ муддатли пасайиш билан зарар деворнинг бутун қалинлигини қоплайди, бу эса тешилиш ва перитонитга таҳдид солади.
- Қон таъминотининг чегара зоналари энг заифдир
- Шиллиқ қават бошқа қатламлардан олдин азобланади
- Қисқа муддатли ишемия қайта тикланади
- Узоқ муддатли ишемия некроз ва тешилишга олиб келади
- Тромбоз ва эмболия кўпинча ингичка ичак ишемиясини келтириб чиқаради
Сабаблари ва хавф омиллари
Кўпинча, томирнинг ўзига хос блокировкаси йўқ: қон оқими умумий сабабларга кўра камаяди - сувсизланиш, қон йўқотиш, сепсис, юрак этишмовчилиги ёки оғир аритмия туфайли босимнинг пасайиши. Атеросклероз ва диабет рол ўйнайди. Триггерлар орасида аорта ва юракдаги жарроҳлик операциялари, гемодиализ, интенсив марафон югуриши, маълум дори-дармонларни қабул қилиш, шу жумладан диуретиклар, вазоконстрикторлар, гормонал контрацептивлар, шунингдек, қаттиқ зўриқиш билан ич қотиши бўлиши мумкин.
- Ёши 60 ёшдан ошган
- Атеросклероз, гипертензия, диабетес меллитус
- Юрак этишмовчилиги ва аритмия
- Сувсизланиш ва босимнинг пасайиши
- Аорта ва юракдаги операциялар
- Баъзи дорилар
- Қон ивишининг кучайиши билан боғлиқ шароитлар
Семптомлар
Касаллик тўсатдан крамп оғриғи билан бошланади, кўпинча қориннинг чап ярмида, камроқ тез-тез киндик атрофида. Деярли дарҳол дефекация қилиш учун доимий истак пайдо бўлади. Биринчи 24 соат давомида нажасга қон қўшилади - одатда кичик, қуюқ ёки ёрқин қизил, ахлат ёки шиллиқ билан аралаштирилади. Энгил ҳолатларда, қорин бўшлиғи таъсирланган ҳудуднинг проекциясида босилганда юмшоқ ва оғриқли бўлади. Массив қон кетиш, қоида тариқасида, содир бўлмайди; агар қон кўп бўлса, улар бошқа манба қидирадилар.
- Қорин бўшлиғида тўсатдан крамп оғриғи, одатда чап томонда
- Шошилинч дефекация қилиш истаги
- Биринчи кунида ахлатда қон
- Диарея, баъзида шилимшиқ билан
- Палпация пайтида ўртача оғриқ
- Кўнгил айниши ва иштаҳанинг этишмаслиги
Диагностика
Оптимал биринчи усул - контрастли қорин бўшлиғининг компютер томографияси: у ичак деворининг қалинлашишини, унинг ҳажмини, томирларнинг ҳолатини ва асоратлар белгиларини кўрсатади, шунингдек, бошқа ўткир касалликларни истисно қилади. Колоноскопия вазият барқарорлашгандан сўнг, одатда дастлабки икки кун ичида амалга оширилади: шиш, субмукозал қон кетишлар ва соғлом тўқималарнинг аниқ чегараси бўлган яралар кўринади, биопсия олинади. Лаборатория текширувлари яллиғланиш, лактат даражаси, электролитлар ва буйрак функциясини ўз ичига олади. Допплер ултратовуш текшируви катта томирлардаги қон оқимини баҳолашга ёрдам беради.
- Қорин бўшлиғининг контрастли компютер томографияси
- Стабилизациядан кейин биопсия билан колоноскопия
- Тўлиқ қон рўйхати ва С-реактив оқсил
- Лактат, электролитлар, буйрак параметрлари
- Қорин бўшлиғи томирларининг допплерографияси
- Бунинг сабабини аниқлаш учун ЭКГ ва юрак текшируви
Даволаш ва олдини олиш
Энгил ҳолатларда даволаниш қўллаб-қувватланади: ИВ орқали овқатланиш ва овқатланишдан вақтинча бош тортиш, суюқликни алмаштириш, оғриқни йўқотиш ва қон оқимини бузадиган дори-дармонларни бекор қилиш. Антибиотиклар кўрсатмаларга мувофиқ буюрилади. Кўпгина беморлар бир неча кун ичида тузалиб кетади ва семптомлар бутунлай йўқолади. Деворнинг некрози, тешилиши, перитонит ва ёмонлашувнинг давом этиши учун шошилинч жарроҳлик зарур. Келажакда асосий нарса сабабни даволашдир: қон босими, аритмия, холестерин ва глюкоза даражасини назорат қилиш, сувсизланишни олдини олиш ва чекишни тўхтатиш. Барча дорилар шифокор томонидан белгиланади.
- Вақтинчалик рўза тутиш ва томир ичига юбориш
- Суюқлик ва электролитларни тўлдиринг
- Қон оқимини камайтирадиган дори-дармонларни тўхтатиш
- Кўрсатмаларга мувофиқ антибиотиклар
- Некроз ва тешилиш учун шошилинч жарроҳлик
- Қон босими, аритмия, холестерин ва глюкозани назорат қилиш
- Чекишни тўхтатинг ва этарлича ичинг