Сурункали диарея нима?
Шифокорлар анъанавий равишда узоқ муддатли диареяни механизмга кўра ажратадилар - бу сабаблар доирасини торайтиришга ёрдам беради. Нажаснинг табиати (сувли, ёғли, қонли), унинг частотаси, озиқ-овқат билан боғлиқлиги ва тунги чақириқлар муҳим маслаҳатлар беради.
- Сувли - ИБС, микроскопик колит, углеводларга нисбатан интолеранс, дори-дармонлар, гормонал касалликлар
- Ёғли (стеаторея) - çöляк касаллиги, ошқозон ости бези этишмовчилиги, гиардиаз
- Яллиғланишли (қон ва шилимшиқ билан) - ярали колит, Крон касаллиги, инфекциялар, ўсмалар
Асосий сабаблар
Ёшларда огоҳлантирувчи белгиларсиз энг кўп учрайдиган сабаб диарея устунлиги билан ирритабий ичак синдромидир. Бироқ, уни фақат органик касалликлар чиқариб ташланганидан кейин аниқлаш мумкин. Шикоятлар пайдо бўлишидан олдин қандай дорилар қабул қилинганлигини ҳам эслаш керак: диарея кўпинча метформин, магний препаратлари, баъзи антибиотиклар, антасидлар ва татландıрıсıлардан келиб чиқади.
- Ирритабий ичак синдроми
- Лактоза ва фруктоза интолеранси
- Гиардиасис ва бошқа паразитозлар
- Çöляк касаллиги
- Яллиғланишли ичак касалликлари
- Гипертироидизм, диабетес меллитус
- Сурункали панкреатит, ўт пуфагини олиб ташлашдан кейинги ҳолат
- Колоректал саратон ва полиплар
Семптомлар
Тез-тез бўшашган ахлатга қўшимча равишда, одам оғриқ, шиширади ва заифликни ҳис қилиши мумкин. Узоқ муддатли диарея суюқлик, тузлар ва озуқа моддаларининг йўқолиши туфайли хавфлидир - шунинг учун чарчоқ, крамплар, қуруқ тери, вазн йўқотиш ва витамин этишмаслиги.
- Кунига 3 мартадан кўпроқ бўш ёки хамирли ахлат
- Шошилинч, баъзида ўзини тута олмаслик
- Ошқозонда оғриқ ва шовқин
- Шишиш
- Органик сабабларга кўра заифлик, вазн йўқотиш
Диагностика
Текширув қон ва нажас тестлари билан бошланади. Ёш одамда ташвиш берувчи белгилар бўлмаса, нормал натижалар функционал бузилиш фойдасига гапиради. Калпротектиннинг кўпайиши, анемия, ахлатда қон ва 45-50 ёшдан ошган ёш микроскопик колитни истисно қилиш учун биопсия билан, шу жумладан ўзгармаган шиллиқ қаватдан колоноскопия учун кўрсатма ҳисобланади. Ёғли нажас бўлса, ошқозон ости бези функцияси баҳоланади ва çöляк касаллиги чиқариб ташланади.
- Тўлиқ қон рўйхати, СРП, темир, албумин, электролитлар
- ЦҲ, глюкоза
- Тўқималарнинг трансглутаминазасига антикорлар
- Гиардиа, гелминтлар, инфекциялар учун калпротектин, копрограм, нажас тестлари
- Биопсия, гастроскопия, қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви билан колоноскопия
Даволаш ва шифокорга ташриф буюришдан олдин нима қилиш керак
Даволаш сабабга боғлиқ: гиардиаз учун антипаразитик препаратлар, çöляк касаллиги учун глютенсиз диет, ошқозон ости бези этишмовчилиги учун ферментлар, яллиғланишли ичак касалликлари учун яллиғланишга қарши терапия, диарея улар томонидан қўзғатилган бўлса, дори-дармонларни созлаш. ИБС учун паст ФОДМАП диетаси, антиспазмодиклар ва антимотилители дорилар қўлланилади. Суюқлик йўқотилишини тўлдириш муҳимдир. Фиксаторлар қисқа вақт давомида ишлатилиши мумкин, аммо ахлатда қон ёки иситма бўлса эмас.
- Этарлича суюқлик ичинг; агар сизда тез-тез ичак ҳаракатлари бўлса, регидратация эритмаларидан фойдаланинг
- Озиқ-овқат ва ичак кундаликларини сақланг
- Сут, ёғли овқатлар, қаҳва, алкогол, ширинликларни вақтинча чекланг
- Шифокор рецептисиз антибиотикларни қабул қилманг
- Учрашувга қабул қилаётган барча дори-дармонлар рўйхатини келтиринг.