Ўсимта турлари ва нима учун муҳим
Сафро дарахти жигар ичидаги кичик йўллардан бошланиб, ўн икки бармоқли ичакка оқиб тушадиган умумий ўт йўли билан тугайди. Шиш пайдо бўлган жойга қараб, учта шакл ажралиб туради ва иккала симптом ҳам, тактика ҳам бунга боғлиқ. Интраҳепатик шакл узоқ вақт давомида асемптоматик тарзда ўсиб боради ва оғриқ, заифлик ва вазн йўқотиш билан намоён бўлади. Клацкин ўсмаси деб номланувчи каналларнинг қўшилиш жойидаги ўсимта эрта сариқликни келтириб чиқаради. Дистал шакли ичакка яқинроқ жойлашган ва ташқи кўринишида ошқозон ости бези бошининг саратонига ўхшайди.
- Интраҳепатик холангиокарсинома
- Портал шакли ёки Клацкин шиши
- Дистал холангиокарсинома
- Каналнинг девори бўйлаб унинг торайиши билан ўсиши
- Ўсишнинг нодуляр ва интрадуктал шакллари
Хавф омиллари
Кўпгина ҳолларда аниқ сабаб топилмайди, аммо хавф сезиларли даражада юқори бўлган бир қатор шартлар маълум. Сафро йўлларининг узоқ муддатли сурункали яллиғланиши асосий рол ўйнайди. Энг муҳими, кўпинча яллиғланишли ичак касалликлари билан боғлиқ бўлган асосий склерозан холангитдир. Туғма ўт йўлларининг кисталари ва Кароли касаллиги, жигар флукес билан паразитар инвазиялар, сурункали вирусли гепатит Б ва С, жигар сиррози, шунингдек, каналлар ичидаги тошлар билан холелитиёз муҳим аҳамиятга эга.
- Бирламчи склерозан холангит
- Сафро йўлларининг кисталари ва Кароли касаллиги
- Описторхоз ва клонорхоз
- Сурункали гепатит Б ва С, жигар сиррози
- Интраҳепатик канал тошлари
- Сурункали яллиғланишли ичак касалликлари
- 50 ёшдан ошган, чекиш, семириш ва диабет
Семптомлар
Расм ўсимтанинг жойлашишига боғлиқ. Катта каналлар торайганда, обструктив сариқлик биринчи ўринга чиқади: тери ва склера сарғаяди, сийдик қораяди, нажас очилади, оғриқли қичишиш пайдо бўлади. Аввалига ҳеч қандай оғриқ бўлмаслиги мумкин, шунинг учун одамлар кўпинча гепатитга шубҳа билан юқумли касалликлар бўйича мутахассисга мурожаат қилишади. Сариқликнинг интраҳепатик шакли билан сариқлик узоқ давом этмаслиги мумкин, аммо сизни ўнг тарафдаги зерикарли оғриқ, вазн йўқотиш, заифлик, баъзан эса иситма безовта қилади. Совуқ ва иситма қўшилиши турғун каналларда яллиғланишни кўрсатади.
- Тери ва склеранинг сарғайиши
- Қичишган тери
- Қоронғи сийдик, энгил ахлат
- Иштаҳанинг пасайиши ва вазн йўқотиши
- Ўнг ҳипокондриюмда зерикарли оғриқ ёки оғирлик
- Заифлик, чарчоқ
- Холангит билан титроқ билан иситма
Диагностика
Текширув биокимё ва ултратовуш билан бошланади: билирубин тўғридан-тўғри билирубин, гидроксиди фосфатаза ва ГГТ туфайли кўпаяди ва ултратовуш тўсиқ устидаги кенгайган каналларни кўрсатади. Асосий тушунтириш усули магнит-резонанс холангиография билан МРИ бўлиб, у бутун сафро дарахтини аралашувисиз кўрсатади. Контрастли КТ ўсимта тарқалишини, қон томирларини ва метастазларнинг мавжудлигини баҳолайди. Ўсимта белгиси СА 19-9 ёрдамчи маркер сифатида ишлатилади: у каналнинг оддий блокировкаси билан ҳам ортади. Морфологик тасдиқлаш чўтка биопсияси ёки перкутан биопсия билан эндоскопик текширув орқали олинади.
- Билирубин, гидроксиди фосфатаза, ГГТ, жигар функцияси тестлари
- Жигар ва ўт йўлларининг ултратовуш текшируви
- Холангиография билан қорин бўшлиғининг МРИ
- Саҳналаштириш учун контрастли МССТ
- СА 19-9 ва СЕА ўсимта белгилари
- Чўткаси биопсияси билан эндоскопик холангиография
- Ингичка игна биопсияси билан эндоскопик ултратовуш
Даволаш
Шифолаш имкониятини берадиган ягона усул - бу ўсимтани ва жигар ёки каналларнинг бир қисмини олиб ташлаш учун радикал жарроҳлик. Жарроҳлик қилиш имконияти қон томирларининг иштироки ва қолган жигар ҳажмини ҳисобга олган ҳолда КТ ва МРИ маълумотларига асосланган консултация орқали аниқланади. Ўсимтани олиб ташлаш мумкин бўлмаганда, асосий вазифа сафро оқимини тиклашдир: эндоскопик усулда стент ўрнатилади ёки тери ости дренажи амалга оширилади. Бу сариқлик ва қичишишни энгиллаштиради, фаровонликни яхшилайди ва кимётерапияга имкон беради. Бундан ташқари, радиация терапияси ва мақсадли даволаш ўсимтанинг молекуляр профилини ҳисобга олган ҳолда қўлланилади.
- Жигар ёки каналларнинг бир қисмини ўз ичига олган ўсимтани резекция қилиш
- Жигар трансплантацияси қатъий кўрсатмаларга мувофиқ
- Ўт йўлини эндоскопик стентлаш
- Перкутан траншепатик дренаж
- Кимётерапия, шу жумладан операциядан кейин
- Радиация терапияси ва мақсадли дорилар
- Оғриқни йўқотиш ва терининг қичишишини даволаш
- Онколог томонидан овқатланишни қўллаб-қувватлаш ва назорати
