Ошқозонга нима бўлади
Одатда, озиқ-овқат келганда, ошқозоннинг юқори қисми бўшашади ва сув омборига айланади, пастки қисми эса ритмик тарзда аралашади ва таркибни қисмларга бўлиб ичакларга суради. Функционал диспепсия билан бу механизм бузилади: ошқозон ёмонроқ чўзилади, шунинг учун тўйинганлик бир неча қошиқдан кейин пайдо бўлади ёки у аста-секин бўшайди ва оғирлик соатлаб давом этади. Кўпгина беморларда асаб тугунларининг сезгирлиги ортди - одатдаги озиқ-овқат миқдори тўлиқлик ёки оғриқ сифатида қабул қилинади. Мия-ичак алоқаси муҳим рол ўйнайди: стресс, ташвиш ва уйқу этишмаслиги симптомларни оширади.
- Постпрандиал дистресс синдроми - овқатдан кейин оғирлик ва тўлиқлик, эрта тўйинганлик
- Эпигастрал оғриқ синдроми - ошқозон чуқурида ёниш ёки оғриқ, бу овқатланиш билан боғлиқ эмас.
- Кўпинча иккала вариант ҳам бирлаштирилади, шунингдек, ошқозон ёниши ёки шиширади.
Сабаблари ва хавф омиллари
Ягона сабаб йўқ; одатда омилларнинг комбинацияси ишлайди. Баъзи ҳолатлар Ҳелисобастер пйлори инфекцияси билан боғлиқ; даволанишдан кейин баъзи беморларда аломатлар йўқолади. Диспепсия кўпинча ўткир ичак инфекциясидан кейин бошланади. Шикоятлар чекиш, спиртли ичимликларни истеъмол қилиш, НСАИД оғриқ қолдирувчи воситаларни мунтазам равишда ишлатиш, тартибсиз овқатланиш ва кечаси ортиқча овқатланиш билан кучаяди.
- Сурункали стресс, ташвиш ва депрессия
- Ўтган гастроентерит ёки озиқ-овқат заҳарланиши
- Ҳ. пйлори инфекцияси
- Чекиш ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қилиш
- НСАИДларни, баъзи антибиотикларни ва темир препаратларини қабул қилиш
Семптомлар
Шикоятлар эпизодларда юзага келади ва ойлар давомида ҳафтада бир неча кун такрорланади. Характерли жиҳати шундаки, текширилганда қорин юмшоқ бўлиб, умумий ҳолат бузилмайди: иситма йўқ, ахлатда қон ва вазн йўқотади. Агар бундай белгилар пайдо бўлса, биз функционал бузилиш ҳақида гапирмаяпмиз.
- Мунтазам овқатдан кейин оғирлик ва тўлиқлик ҳисси
- Тез тўйинганлик, овқатланишни тугата олмаслик
- Эпигастриумда оғриқ ёки ёниш (ошқозон чуқурида)
- Қориннинг юқори қисмида кўнгил айниши, белчинг, баъзида шиширади
- Стресс ва уйқусизлик туфайли шикоятларнинг кўпайиши
Диагностика
Текширувнинг мақсади симптомлар ошқозон яраси, ўсимта, холелитиёз ёки панкреатитни яширмаслигига ишонч ҳосил қилишдир. Асосий усул - гастроскопия (ЭГД): функционал диспепсия билан шиллиқ қават нормал ёки минимал ўзгаришлар билан кўринади. Ҳ. пйлори мавжудлигини текширишни унутманг - нафас олиш тести, ахлат антижени тести ёки гастроскопия пайтида биопсия. Қон тестлари анемия ва яллиғланишни бартараф этишга ёрдам беради, ултратовуш ўт пуфаги ва ошқозон ости бези патологиясини бартараф этишга ёрдам беради.
- Агар керак бўлса, биопсия билан эзофагогастродуоденоскопия
- Ҳелисобастер пйлори учун тест
- Тўлиқ қон рўйхати, биокимё (жигар тестлари, амилаза, глюкоза)
- Қорин бўшлиғи органларининг ултратовуш текшируви
- Кўрсаткичларга кўра - çöляк касаллиги, қалқонсимон без гормонлари учун таҳлил
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш бузилишнинг моҳиятини тушунтириш билан бошланади - ўз-ўзидан хавфли касаллик йўқлигини тушуниш симптомларни камайтиради. Ҳ. пйлори аниқланганда эрадикация терапияси ўтказилади. Оғриқ ва ёниш учун кислоталикни камайтирадиган дорилар (протон помпаси инҳибитöрлери) самарали бўлади; оғирлик ва эрта тўйинганлик учун прокинетика самарали бўлади. Агар стандарт режимлар ёрдам бермаса, шифокорингиз нейромодуляторларнинг паст дозаларини буюриши ва психотерапияни тавсия қилиши мумкин: улар ошқозон сезгирлигини оширади. Гастроентеролог дори-дармонларни ва курснинг давомийлигини танлайди - антасидлар ва ферментларни мустақил равишда узоқ муддатли қўллаш одатда фақат шикоятларни маскалайди.
- Кунига 4-5 марта кичик қисмларда овқатланинг, кечаси ортиқча овқатланманг
- Ёғли ва баҳаратлı овқатлар, қаҳва ва газланган ичимликлар, агар улар шикоятларни кучайтирса, уларни чекланг
- Чекишни ташланг, спиртли ичимликларни камайтиринг
- НСАИДларни шифокор рецептисиз қабул қилманг
- Мунтазам жисмоний фаолият ва уйқуни нормаллаштириш