Дисфагиянинг икки тури
Орофарингеал дисфагия билан ютиш вақти бузилади: озиқ-овқат ёмон шаклланган бўлакка айланади, қизилўнгачга кирмайди, лекин нафас олиш йўлларига киради, одам йўталади, бўғилиб қолади ва суюқлик бурун орқали оқиб чиқиши мумкин. Ушбу шакл кўпинча неврологик касалликлар ва фаренкс патологияси билан боғлиқ. Қизилўнгач дисфагияси билан ютиш анъанавий тарзда бошланади, бироқ бир неча сониядан сўнг стернум орқасида қолиб кетиш ҳисси пайдо бўлади. Бу эрда биз қизилўнгачнинг торайиши, ўсмалар, яллиғланиш ва ҳаракатланиш бузилиши ҳақида гапирамиз. Турни кўрсатиш биринчи навбатда қайси шифокорга боришни аниқлайди.
- Орофарингеал: йўтал, бўғилиш, қултумни бошлашда қийинчилик
- Қизилўнгач: стернум орқасида ёпишган
- Дисфагия фақат қаттиқ озиқ-овқат учун - кўпинча механик тўсиқ
- Қаттиқ ва суюқликлар учун дисфагия - кўпинча восита бузилиши
- Ютиш пайтида оғриқ одинофагия деб аталади
Қизилўнгачдан келиб чиқадиган сабаблар
Узоқ муддатли кислотали рефлюксия қизилўнгачнинг яллиғланиши ва цикатрисиал торайишига олиб келади: қаттиқ овқатни ютиш аста-секин қийинлашади ва одатда узоқ муддатли ошқозон ёниши тарихи мавжуд. Ачаласиа сардиа - бу пастки сфинктернинг бўшашишининг бузилиши, бу қаттиқ ва суюқликни ютишни қийинлаштиради ва кечаси ҳазм бўлмаган овқатнинг қайтарилиши мумкин. Эозинофил эзофагит кўпроқ аллергия билан оғриган ёшларда учрайди ва гўшт бўлагининг тиқилиб қолиши натижасида юзага келади. Қизилўнгачнинг ўсмалари алоҳида кўриб чиқилади: улар тез ўсиб бораётган дисфагия ва вазн йўқотишига олиб келади.
- Рефлукс касаллиги ва чандиқ торайиши
- Ачаласиа сардиа
- Эозинофил эзофагит
- Қизилўнгач ва ошқозон ўсмалари
- Қизилўнгачнинг ташқи сиқилиши
- Қизилўнгач ҳалқалари ва мембраналари
Неврологик ва КББ сабаблари
Ютишнинг бузилиши, айниқса, биринчи кунларда инсултнинг кенг тарқалган натижаси бўлиб, Паркинсон касаллиги, кўп склероз, миястения гравис ва амётрофик латерал склерозда учрайди. Бундай дисфагия озиқ-овқатнинг нафас олиш йўлларига кириб бориши ва пневмониянинг ривожланиши туфайли хавфли бўлиб, шунинг учун махсус парҳез ва реабилитацияни талаб қилади. ЛОР аъзоларидан ютиш оғир тонзиллит ва хўппоз, фаренкс ва ҳалқум ўсмалари, кенгайган қалқонсимон без ва фарингеал дивертикул билан бузилади. Кекса одамларда қуруқ оғиз ва тиш муаммолари ҳисса қўшади.
- Инсулт ва унинг оқибатлари
- Паркинсон касаллиги
- Миястения гравис
- Фаренкс ва ҳалқум ўсмалари
- Хўппозлар ва оғир томоқ оғриғи
- Катталашган қалқонсимон без
Дисфагия томоқдаги шишдан қандай фарқ қилади?
Кўп одамлар томоқдаги ютилишга халақит бермайдиган ва ҳатто овқатланиш пайтида пасайиб кетадиган туйғуни тасвирлайди. Бу одатда рефлюкс, фарингеал мушакларнинг кучланиши ва ташвиш билан боғлиқ бўлган алоҳида ҳолат бўлиб, дисфагия сифатида таснифланмайди. Ҳақиқий дисфагия озиқ-овқат ёки суюқликнинг ўтиши қийинлашиши, тиқилиб қолиши ёки йўталишга олиб келишини англатади. Уларни фарқлаш жуда муҳим, чунки тактикалар бошқача: томоқдаги кома учун КББ шифокорининг текшируви ва рефлюксни даволаш этарли; дисфагия учун эндоскопия керак.
- Овқатланиш оралиғида томоқдаги шиш давом этади
- Томоқдаги шиш ютишга тўсқинлик қилмайди
- Дисфагия, айниқса, ютиш билан боғлиқ
- Дисфагия билан тез-тез килограмм ҳалок бўлади
- Иккала ҳолат ҳам рефлюкс билан бирга бўлиши мумкин
Текширув ва ёрдам
Қизилўнгач дисфагиясининг асосий текшируви эндоскопия бўлиб, у торайишни, яллиғланишни ёки ўсмани кўриш ва биопсия олиш имконини беради. У қизилўнгачнинг рентгенограммаси ёки компютер томографияси билан тўлдирилади, агар ҳаракат бузилишига шубҳа бўлса, контраст ва манометрия. Орофарингеал шаклда текширув КББ шифокори ва неврологнинг текшируви билан бошланади, баъзан эса ютишнинг видеофлороскопияси амалга оширилади. Даволаш сабабга боғлиқ: рефлюкс терапияси, торайишни эндоскопик кенгайтириш, махсус машқлар ва инсултдан кейин озиқ-овқат консистенсиясини танлаш, ўсимта операцияси.
- Агар керак бўлса, биопсия билан ЭГД
- Контрастли қизилўнгачнинг рентгенограммаси ёки компютер томографияси
- Қизилўнгачнинг манометрияси
- КББ шифокори ва невролог томонидан текширув
- Озиқ-овқатнинг мустаҳкамлиги ва овқатланиш позициясининг ўзгариши
- Қон томиридан кейин ютиш реабилитацияси