Нима учун ахлат қора рангга айланади?
Қон ошқозон ёки ўн икки бармоқли ичакнинг бўшлиғига кирганда, хлорид кислотаси ва ичак бактериялари таъсирида гемоглобин хлорид кислота гематинга, қора моддага айланади. Қон бутун ичак орқали ўтаётганда, унинг бутунлай ўзгариши учун вақт бор, шунинг учун нажас қизил эмас, балки кўмир-қора, ялтироқ ва ёпишқоқ, характерли хомилалик ҳидга эга бўлади. Манба қанчалик баланд бўлса ва таркиб қанчалик секин ҳаракатланса, расм шунчалик типик бўлади. Юқори қисмлардан жуда кучли қон кетиши билан, нажас қуюқ гилос рангида бўлиши мумкин.
- Манба одатда лигамент устида, яъни қизилўнгач, ошқозон ёки ўн икки бармоқли ичакда жойлашган.
- Нажас қора, ёпишқоқ, порлоқ, ўткир ҳидли
- Нажасдаги қизил қон кўпинча пастки қисмларни кўрсатади
- Мелена қон кетиши тўхтаганидан кейин бир неча кун давом этиши мумкин.
Асосий сабаблар
Биринчи ўринни ошқозон ва ўн икки бармоқли ичакнинг ошқозон яраси эгаллайди, айниқса Ҳ. пйлори инфекцияси ва стероид бўлмаган яллиғланишга қарши препаратларни қўллаш фонида. Иккинчи энг кенг тарқалган манба - ошқозон шиллиқ қаватининг эрозияси, шу жумладан оғриқ қолдирувчи воситалар ва спиртли ичимликларни қабул қилгандан кейин. Жигар сирози билан оғриган одамларда қон кетиш қизилўнгач варикозларидан келиб чиқиши мумкин ва у массив бўлиши мумкин. Камроқ сабаб шиддатли қусиш билан шиллиқ қаватнинг ёрилиши, ошқозон ва қизилўнгачнинг ўсмалари ва ичакнинг қон томир анормалликлари.
- Ошқозон ва ўн икки бармоқли ичак яралари
- Ошқозон шиллиқ қаватининг эрозияси
- Сироз билан қизилўнгачнинг варикоз томирлари
- Доимий қусиш туфайли шиллиқ қаватнинг ёрилиши
- Ошқозон ва қизилўнгачнинг ўсмалари
- Қонни суюлтирувчи воситаларни қабул қилиш
Қачон қора нажас хавфли эмас
Қоронғи ахлат кўпинча парҳез ёки дори-дармонларнинг натижасидир. Темир қўшимчалари нажасни деярли қора рангга айлантиради, лекин одатда шакли ва порлаши ёки ёмон ҳиди йўқ. Фаоллашган углерод ва висмут препаратлари ҳам ишлайди. Рангини ўзгартирадиган овқатлар орасида лавлаги, кўк, қорақарағай, арониа, олхўри ва қонли колбаса бор. Заифлик, бош айланиши, қорин оғриғи ва нормал қон миқдорининг йўқлиги бу вазиятларни ажратишга ёрдам беради. Агар энг кичик шубҳа бўлса, ахлатни мелена деб ҳисоблаш ва ёрдам сўраш хавфсизроқдир.
- Темир қўшимчалари
- Фаоллашган углерод ва висмут препаратлари
- Беетроот, блуеберрй, чокеберрй
- Олхўри ва қонли колбаса
- Кресло безатилган, порлашсиз ёки кучли ҳидсиз
- Ўзини нормал ҳис қилади, заифлик ёки рангпарлик йўқ
Дарҳол нима қилиш керак
Қора, қатронли нажас шу куни шифокорга мурожаат қилиш учун сабаб бўлади, агар сизда заифлик, бош айланиши, оқариб кетиш ёки қон қайт қилиш каби ҳислар бўлса, ёрдам учун 103 рақамига қўнғироқ қилинг. Шифокор томонидан текширилгунга қадар сиз овқатланмаслигингиз ва ичмаслигингиз, стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дорилар ва спиртли ичимликлар гуруҳидан оғриқ қолдирувчи воситаларни қабул қилишингиз керак. Ошқозонга иситиш педи қўйиш керак эмас. Агар бирор киши қонни суюлтирувчи дориларни қабул қилса, бу ҳақда шифокорингизга хабар беринг, лекин уларни ўзингиз қабул қилишни тўхтатманг. Бундай нажас қачон пайдо бўлганини ва неча марта аниқ эслаб қолиш фойдалидир.
- Худди шу куни ёрдам олинг
- Заифлик ва ҳушидан кетиш учун - 103 рақамига қўнғироқ қилинг
- Текширувгача еманг ва ичманг
- Оғриқ қолдирувчи воситалар ёки спиртли ичимликларни қабул қилманг
- Ошқозонингизни иситманг
- Ўзингиз қабул қилаётган барча дорилар ҳақида докторингизга айтинг.
Текширув ва даволаш
Асосий усул - юқори овқат ҳазм қилиш трактининг эндоскопияси: у манбани топади ва клиплар, коагуляция ёки дори воситасидан фойдаланган ҳолда процедура давомида қон кетишини тўғри тўхтатишга имкон беради. Шу билан бирга, умумий қон рўйхати, коагуляцион параметрлар ва қон гуруҳи баҳоланади. Катта қон йўқотиш бўлса, суюқлик ҳажми тўлдирилади ва агар керак бўлса, қон таркибий қисмлари қуйилади. Қон кетишни тўхтатгандан сўнг, кислоталиликни камайтирадиган дорилар буюрилади, Ҳ. пйлори даволанади, оғриқ қолдирувчи терапия кўриб чиқилади ва сирозда такрорий қон кетишининг олдини олади.
- Даволанишдан кейинги дастлабки соатларда ЭГД
- Тўлиқ қон рўйхати ва коагуляция кўрсаткичлари
- Эндоскопик қон кетишини назорат қилиш
- Протон помпаси инҳибитöрлери
- Ошқозон яраларида Ҳ. пйлори эрадикацияси
- Оғриқ қолдирувчи ва антикоагулянтларни кўриб чиқиш