Перитонит қандай ривожланади?
Одатда, қорин бўшлиғида озгина суюқлик мавжуд ва қорин парда стерил бўлиб қолади. Ичаклар, ошқозон, сафро ёки йиринг таркибига кирганда, шиддатли яллиғланиш бошланади. Қорин бўшлиғи кўп миқдорда суюқликни чиқариш орқали жавоб беради, бу эса қон оқимини тарк этади: сувсизланиш ривожланади ва босим тушади. Микроблар ва уларнинг токсинлари қорин парданинг улкан юзаси орқали сўрилади ва интоксикацияга олиб келади. Ичаклар қисқаришни тўхтатади, унинг бўшлиғида газлар ва суюқликлар тўпланади, ошқозон шиширади. Жарроҳликсиз жараён назорациз бўлиб қолади.
- Инфекцияланган таркибнинг қорин бўшлиғига кириши
- Қорин бўшлиғига суюқликнинг катта йўқотилиши
- Токсинларнинг сўрилиши ва заҳарланиш
- Ичак фалажи ва шиширади
- Буйраклар, ўпка ва юрак фаолиятининг бузилиши
Асосий сабаблар
Энг кўп учрайдиган сабаб ўткир аппендицит бўлиб, унда аппендикс ёрилиб, йиринг қорин бўшлиғига оқади. Кейинги ўринларда ошқозон ва ўн икки бармоқли ичакнинг тешилган яралари, деструктив холецистит, йўғон ичак дивертикулларининг яллиғланиши, девор некрози билан ичак тутилиши ва ошқозон ости бези некрози. Аёлларда сабаб бачадон қўшимчаларининг йирингли яллиғланиши. Алоҳида гуруҳга қорин бўшлиғининг шикастланиши ва тикувларнинг қаттиқлиги бузилганда операциялардан кейинги асоратлар киради. Жигар сирози билан оғриган одамларда орган ёрилишисиз бирламчи перитонит мавжуд.
- Ўткир аппендицит, бурилиш билан
- Ошқозон ва ўн икки бармоқли ичакнинг тешилган яраси
- Деструктив холецистит
- Йўғон ичакнинг дивертикулити
- Ичак тутилиши ва ошқозон ости бези некрози
- Қорин бўшлиғининг шикастланиши ва жарроҳлик асоратлари
- Жигар сиррозида бирламчи перитонит
Семптомлар босқичма-босқич
Биринчидан, оғриқ касал орган жойлашган жойда локализе қилинади, сўнгра у диффуз ва доимий бўлиб, ҳаракат билан кучаяди, йўталади ва тўғрилашга ҳаракат қилади. Одам ҳаракациз ётади, кўпинча унинг ён томонида оёқлари ошқозонга тортилади. Қорин таранг, босилганда ва айниқса қўлни тўсатдан бўшатганда оғриқ кескин кучаяди. Ҳарорат кўтарилади, титроқ, қуруқ оғиз, чанқоқлик ва тез пулс пайдо бўлади. Кечки босқичда алдамчи хотиржамлик пайдо бўлади: асаб тугунларининг ўлими туфайли оғриқ камаяди, аммо вазият кескин ёмонлашади, қорин шиширади, қусиш доимий бўлади.
- Диффуз доимий қорин оғриғи
- Қорин олд деворидаги мушакларнинг кучланиши
- Тўсатдан қўлни бўшатганда оғриқни кучайтириш
- Қуруқ оғиз, чанқоқлик, тез пулс
- Шишиш ва газни йўқотиш
- Кечки босқичда хаёлий яхшиланиш
Қилиш ва қилмаслик
Агар перитонитга шубҳа қилсангиз, зудлик билан 103 рақамига тез ёрдам чақиришингиз керак.Врач келгунга қадар овқат емаслик ва ичиш, оғриқ қолдирувчи ва спазмолитик воситаларни қабул қилиш, ошқозонга иситувчи прокладка қўйиш, ҳўқна қилиш ёки ошқозонни чайиш керак. Оғриқ қолдирувчи воситалар айниқса хавфлидир: улар оғриқни ва мушакларнинг кучланишини камайтиради, бу эса шифокорнинг аҳволнинг оғирлигини кам баҳолай олишига олиб келади ва вақт йўқолади. Сизга қулай ҳолатда ётиш ва ошқозонга совуқ қўллашга рухсат берилади. Оғриқ қачон бошланганини, қусиш ва иситма борлигини шифокорга айтиш керак.
- Тез ёрдам учун 103 рақамига қўнғироқ қилинг
- Еманг ва ичманг
- Оғриқ қолдирувчи ва антиспазмодикларни қабул қилманг
- Ошқозонни иситманг, совуқни қўллашингиз мумкин
- Клизма берманг
- Оғриқнинг пайдо бўлиш вақтини ва барча аломатларни эсланг
Ташхис ва даволаш
Ташхис асосан текширув орқали амалга оширилади: шифокор қорин бўшлиғи деворидаги кучланишни ва перитонеал тирнаш хусусияти белгиларини баҳолайди. Оддий рентгенографияда ичи бўш орган тешилганда диафрагма остида эркин газ кўринади; ултратовуш ва компютер томографияси суюқлик ва яллиғланиш манбасини аниқлайди. Қон тестлари лейкоцитлар, СРП ва прокалситониннинг юқори даражасини кўрсатади. Жарроҳлик даволаш: операция давомида манба йўқ қилинади, қорин бўшлиғи ювилади ва дренажланади. Шу билан бирга, антибактериал ва интенсив терапия олиб борилади, суюқлик тўлдирилади ва органлар қўллаб-қувватланади.
- Жарроҳнинг текшируви ва қорин парданинг тирнаш хусусияти белгилари
- Сурвей рентгенографияси - бепул газ
- Қорин бўшлиғининг ултратовуш ва компютер томографияси
- Тўлиқ қон рўйхати, СРП, прокалситонин
- Қорин бўшлиғини тозалаш билан шошилинч жарроҳлик
- Антибиотиклар ва интенсив терапия
