Тугуннинг яллиғланиши қандай ривожланади
Лимфа тугунлари тананинг маълум бир ҳудудидан лимфа олади. Бу соҳада инфекция пайдо бўлганда, бактериялар ва яллиғланиш маҳсулотлари тугунга киради ва у курашда иштирок этади. Агар микроблар жуда кўп бўлса ёки ҳимоя заифлашган бўлса, яллиғланиш тугуннинг ўзига тарқалади: у шиширади, капсула чўзилади ва оғриқ пайдо бўлади. Кейинги босқичда тугунда йиринг тўпланиши мумкин, сўнгра хўппоз ҳосил бўлади ва флегмонанинг ривожланиши билан яллиғланиш атрофдаги тўқималарга тарқалиши мумкин. Ушбу курс жарроҳлик аралашувни талаб қилади.
- Ўткир сероз лимфаденит - оғриқли тугун, аммо йирингсиз
- Хўппоз шаклланиши билан йирингли лимфаденит
- Аденофлегмона - йирингнинг тўқималарга тарқалиши
- ИНФЕКЦИОН узоқ муддатли фокусли сурункали лимфаденит
- Сил ва бошқа инфекцияларда ўзига хос лимфаденит
Сабаблари
Энг кенг тарқалган патогенлар стафилококклар ва стрептококклар бўлиб, улар тугун яқинидаги лезёндан келиб чиқади. Бўйинда манба кўпинча касал тишлар, бодомсимон безлар, ўрта қулоқнинг яллиғланиши ва бош терисидаги яралар бўлиб чиқади. Аксиллар ҳудудида сабаб қўлда яралар ва кесмалар, фурункул, инфекцияланган каллус, сут безининг яллиғланиши ва баъзан мушукнинг тирналганлигидир. Нозикда - оёқларда яралар, тирноқларнинг ўсиши, жинсий аъзолар инфекциялари. Махсус инфекциялар алоҳида кўриб чиқилади, уларда тугунлар аста-секин ва деярли оғриқсиз яллиғланади.
- Кариес, периодонтит, милк касаллиги
- Томоқ оғриғи ва сурункали тонзиллит
- Отит ва синусит
- Фурункуллар, инфекцияланган яралар ва чизишлар
- Тирноқларнинг ўсиши ва оёқларнинг ёрилиши
- Мушукларнинг тирналган касаллиги
- Жинсий органларнинг инфекциялари
- Лимфа тугунларининг сил касаллиги
Семптомлар
Касаллик одатда бир неча кун давомида кучаядиган оғриқли шиш пайдо бўлиши билан бошланади. Оғриқ ҳаракат ва тегиниш билан кучаяди, тугун устидаги тери иссиқ ва қизил бўлади. Ҳарорат тез-тез кўтарилади, заифлик ва титроқ пайдо бўлади. Йиринг пайдо бўлганда, тугуннинг марказида юмшатилиш сезилади, оғриқ титрайди ва вазият ёмонлашади. Болаларда бўйнидаги лимфаденит кўпинча бошнинг мажбурий позицияси билан бирга келади. Сурункали курсда тугун бир неча ҳафта давомида зич ва озгина оғриқли бўлиб қолади.
- Тери остидаги оғриқли шиш
- Тери ҳароратининг қизариши ва маҳаллий ўсиши
- Атрофдаги тўқималарнинг шишиши
- Иситма ва титроқ
- Йиринглаш пайтида зонклама оғриғи
- Бўйин, қўл ёки оёқ ҳаракатининг чекланиши
Диагностика
Шифокор тугунни текширади ва ҳар доим инфекция манбасини излайди: лимфа дренажи ҳудудида тишларни, томоқни, қулоқларни ва терини текширади. Ултратовуш текшируви тугуннинг ҳажми ва тузилишини кўрсатади ва энг муҳими, асосий саволга жавоб беради - унда очилишни талаб қиладиган йиринг борми. Тўлиқ қон рўйхати ва С-реактив оқсил яллиғланишнинг оғирлигини акс эттиради. Агар тугун аста-секин яллиғланган бўлса, ёрқин қизаришсиз ёки даволанишга жавоб бермаса, сил ва ўсма жараёнларини истисно қилинг, бу эса гистология ва маданият билан понксиён ёки биопсия талаб қилиши мумкин.
- Жарроҳ томонидан текширув ва асосий лезённи қидириш
- Лимфа тугунларининг ултратовуш текшируви
- Формула билан умумий қон тести
- С-реактив оқсил
- Хўппозни очишда таркибни экиш
- Тиш шифокори ва КББ шифокорининг текшируви
- Атипик курсга эга тугуннинг биопсияси
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш инфекция манбасини йўқ қилиш билан бошланади: тишни даволаш, томоқ оғриғи ва ярани даволаш. Йирингсиз бактериал лимфаденит учун, агар керак бўлса, оғиз орқали антибиотиклар, дам олиш ва оғриқ қолдирувчи воситалар буюрилади; яхшиланиш одатда бир неча кун ичида содир бўлади. Агар хўппоз шаклланган бўлса, фақат антибиотиклар ёрдам бермайди: сизга очилиш ва дренаж керак, бу жарроҳ томонидан амалга оширилади, шундан сўнг вазият тезда яхшиланади. Иссиқлик, спиртли компресслар, ишқаланиш ва таркибини сиқиб чиқаришга уринишлар тақиқланади. Олдини олиш инфекция ўчоқларини ўз вақтида даволаш ва яраларни парвариш қилишдан иборат.
- Бирламчи лезённинг санитарияси: тишлар, бодомсимон безлар, тери
- Шифокор томонидан тайинланган антибиотикларнинг тўлиқ курси
- Жарроҳ томонидан хўппозни очиш ва дренажлаш
- Агар керак бўлса, дам олиш ва оғриқ қолдирувчи воситалар
- Иситиш ва компрессларни тўлиқ рад этиш
- Яралар ва тирналган жойларни антисептик билан даволаш
- Тиш шифокорига мунтазам ташрифлар
- Қандли диабетда қон шакарини назорат қилиш
