ИНФЕКЦИОН қандай пайдо бўлади?
Вояга этган қурт ит, бўри ва шоқолларнинг ичакларида яшайди. Уларнинг нажаслари билан тухумлар тупроққа, ўтларга, сабзавотларга ва ҳайвонларнинг мўйналарига тушади. Одам тухумни ювилмаган кўкатлар, резаворлар, қайнатилмаган сув билан ютиб юборади ёки ит билан ўйнаганидан кейин қўллари билан оғзига солади. Ичакда тухумдан эмбрион пайдо бўлади, у қонга кириб, органларга жойлашади: кўпинча жигарда, иккинчи ўринда - ўпкада. Касаллик одамдан одамга ўтмайди.
- Ювилмаган сабзавотлар, кўкатлар, резаворлар
- Ариқ ва булоқлардан олинган хом сув
- Итлар, айниқса чорвачилик итлари билан алоқа қилиш
- Қишлоқ хўжалиги ва сўйиш
- Тупроқ ва ҳайвонлардан кейин қўл гигиенасига риоя қилмаслик
Семптомлар
Кист кичик бўлса-да, у нафас олишга тўсқинлик қилмайди ва ҳеч қандай тарзда ўзини намоён қилмайди; бу давр йиллар давом этади. Шаклланиш бронх ёки ўпка тўқимасини сиқиб чиқарганда шикоятлар пайдо бўлади. Кейин доимий қуруқ йўтал, таъсирланган томонда кўкрак қафасидаги оғирлик ва оғриқ, зўриқиш пайтида нафас қисилиши пайдо бўлади. Кист йиринглашганда ҳарорат кўтарилади ва балғам йирингли бўлади. Кистнинг ёрилиши драматик расмни беради: мўл-кўл шаффоф суюқлик билан йўталиш хуружи, бўғилиш ва шокгача бўлган аллергик реакция.
- Узоқ муддатли қуруқ йўтал
- Кўкрак қафасидаги оғриқ ва оғирлик
- Машқ пайтида нафас қисилиши
- Баъзида ҳемоптизи
- Йиринглаш пайтида иситма
- Уртисариа ва ёрилиш пайтида бўғилиш
Диагностика
Кўпинча кист биринчи марта флуорографи ёки кўкрак қафасининг умумий рентгенограммасида аниқ контурли юмалоқ, бир хил соя шаклида намоён бўлади. Кистларнинг ҳажми, сони ва жойлашишини аниқлаш учун компютер томографияси талаб қилинади. Эхинококк кўпинча жигарга таъсир қилганлиги сабабли, қорин бўшлиғининг қўшимча ултратовуш текшируви ўтказилади. Қонда эозинофилларнинг кўпайиши аниқланиши мумкин ва серологик тестлар паразитга антикорларни аниқлайди, гарчи салбий натижа ташхисни истисно қилмайди. Агар кистада эхинококк борлигига шубҳа қилинган бўлса, понксиён амалга оширилмайди.
- Икки проекцияда кўкрак қафаси рентгенограммаси
- Ўпканинг компютер томографияси
- Жигар ва қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви
- Эозинофилни баҳолаш билан тўлиқ қон рўйхати
- Эхинококк учун серологик тестлар
- Торакал жарроҳ томонидан текширув
Даволаш
Асосий усул жарроҳликдир: кист бутунлай олиб ташланади, таркиби плевра бўшлиғига ва бронхга кирмаслиги учун мембранани шикастламасликка ҳаракат қилади. Аралашув ҳажми шаклланишнинг катталиги ва жойлашишига боғлиқ - кистнинг энуклеациясидан ўпканинг бир қисмини резекция қилишгача. Операциядан олдин ва кейин релапс хавфини камайтириш учун антипаразитик препаратлар курси буюрилади; Режим ва муддат шифокор томонидан белгиланади. Баъзида кичик кистлар кузатилади, аммо фақат планшетлар билан ўз-ўзини даволаш камдан-кам ҳолларда ва қатъий кўрсатмаларга мувофиқ қўлланилади.
- Кистни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш
- Катта ва кўп кисталар учун ўпканинг бир қисмини резекция қилиш
- Операциядан олдин ва кейин антипаразит терапия
- Агар мавжуд бўлса, жигар кисталарини бир вақтнинг ўзида даволаш
- Бир неча йил давомида кузатув ва назорат тасвирлари
Олдини олиш
Инфекцияни оддий қоидалар билан олдини олиш мумкин. Асосийси, қўл ва озиқ-овқат гигиенаси, шунингдек, итларга масъулият билан муносабатда бўлиш: улар мунтазам равишда гелминтларга қарши даволанишлари ва чорвачиликнинг хом ашёлари билан озиқланмасликлари керак. Қишлоқ жойларда ва ҳайвонларни уйда сўйиш пайтида, кисталар билан органлар итларда пайдо бўлиши мумкин бўлган ҳолларда алоҳида эътибор талаб этилади. Агар оилада эхинококкоз аниқланса, оиланинг қолган аъзолари ҳам текширувдан ўтишлари керак, чунки улар одатда инфекциянинг умумий манбаига эга.
- Сабзавотларни, ўтларни ва резаворларни яхшилаб ювиб ташланг
- Фақат қайнатилган ёки шиша сувни ичинг
- Итни ушлаб, тупроқ билан ишлагандан кейин қўлингизни ювинг
- Уй ҳайвонлари итларингизни мунтазам равишда дегелминтизация қилинг
- Ҳайвонларнинг хом аъзоларини итларга берманг
- Беморнинг оила аъзоларини текшириш
