Жараён қандай ривожланади
Микобактериялар лимфа тугунига кириб, ўзига хос яллиғланишни келтириб чиқаради: патоген атрофида грануломалар ҳосил бўлади, унинг марказида тўқима аста-секин йўқ қилинади, пишлоқли массага айланади. Тугун катталашади, ҳаракатчанликни йўқотади ва қўшни тугунлар ва тери билан бирлашади. Вақт ўтиши билан таркиб эриб кетиши мумкин ва совуқ хўппоз ҳосил бўлади - аниқ қизариш ва иссиқликсиз тўплам, уни оддий хўппоздан ажратиб туради. У чиқиб кетганда, оқма ҳосил бўлади, у узоқ вақт даволанмайди ва орқага тортилган чандиқ қолдиради.
- Тугун тўқималарида грануломаларнинг шаклланиши
- Марказда қийшиқ эритиш
- Леҳимлаш тугунлари пакетга
- Терининг сезиларли яллиғланишисиз совуқ хўппоз
- Фистула ва тортиб олинган чандиқ ҳосил бўлиши
- Бачадон бўйни ва супраклавикуляр тугунлар кўпинча таъсирланади
Сабаблари ва хавф омиллари
Қўзғатувчиси микобактерия туберкулёзи бўлиб, у ўпка шакли бўлган бемордан ҳаво томчилари орқали юқади. Лимфа оқими билан лимфа тугунларига киради, кўпинча дастлабки инфекциядан бир неча йил ўтгач, ҳимоя кучлари заифлашганда. Шунинг учун касаллик кўпинча ОИВ инфекцияси, диабетес меллитус, сурункали буйрак касаллиги, чарчаш ёки глюкокортикостероидлар ва иммунитетни бостирадиган дориларни қабул қилган одамларда ривожланади. Болалар ва ўсмирлар ҳам заиф гуруҳдир, айниқса оилавий алоқада.
- Фаол сил касаллиги билан оғриган бемор билан алоқа қилиш
- ОИВ инфекцияси
- Қандли диабет
- Оғирлик ва овқатланиш этишмаслиги
- Иммуносупрессив дориларни қабул қилиш
- Сурункали буйрак касаллиги
- Ҳаддан ташқари кўп ва ёмон яшаш шароитлари
Семптомлар
Асосий симптом аста-секин катталашиб бораётган лимфа тугунлари ёки тугунлар гуруҳидир, одатда бўйиннинг ён томонида ёки бўйинбоғнинг юқорисида. Бошида улар зич, ҳаракатчан ва деярли оғриқсиз, уларнинг устидаги тери ўзгармайди. Вақт ўтиши билан тугунлар ҳаракациз бўлиб қолади, уларнинг устидаги тери қизариб, ингичка бўлади. Умумий кўринишлар ўпка туберкулёзига қараганда камроқ аниқланади, аммо кечқурун паст ҳарорат, тунги терлар, заифлик, иштаҳанинг пасайиши ва аста-секин вазн йўқотиш тез-тез учрайди.
- Бўйинда секин ўсиб бораётган лимфа тугунлари
- Қаттиқлик ва энгил оғриқ
- Биргаликда леҳимлаш тугунлари
- Тугун устидаги терининг қизариши ва юпқалашиши
- Оқиш билан оқма
- Паст даражадаги иситма ва тунги терлар
- Заифлик ва вазн йўқотиш
Диагностика
Текширув лимфа тугунларининг ултратовуш текшируви билан бошланади, бу уларнинг тузилишини, ҳажмини ва термоядровий мавжудлигини кўрсатади. Материални олиш ҳал қилувчи аҳамиятга эга: понксиён амалга оширилади ёки ишончлироқ бўлса, тугун гистологик текширув, маданият ва микобактериялар учун молекуляр генетик тест билан чиқарилади, бу ҳам дори қаршилигини аниқлайди. Ўпканинг мумкин бўлган лезёнини топиш учун кўкрак қафаси рентгенограммаси талаб қилинади. Бундан ташқари, иммунологик тестлар ва ОИВ тести қўлланилади.
- Лимфа тугунларининг ултратовуш текшируви
- Гистология билан тугуннинг понксиёну ёки биопсияси
- Микобактериялар учун маданият ва молекуляр генетик тест
- Дори воситаларига чидамлилигини аниқлаш
- Кўкрак қафаси органларининг рентгенограммаси
- Сил касаллиги учун иммунологик тестлар
- ОИВ ва диабет учун скрининг
Даволаш ва олдини олиш
Даволаш фтизиатр томонидан стандарт режимларга мувофиқ амалга оширилади: бир вақтнинг ўзида бир нечта силга қарши дорилар буюрилади, курс камида олти ой давом этади ва агар патоген чидамли бўлса, анча узоқроқ. Яхшилаш содир бўлганда даволанишни тўхтатиш мумкин эмас: бу барқарор шаклларнинг шаклланишининг асосий сабабидир. Тугунни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш ёки хўппозни очиш қўшимча равишда катта сумкалар, оқмалар ва ташхисга шубҳа қилиш учун қўлланилади, аммо операция дори терапиясини алмаштирмайди. Профилактика алоқада бўлган шахсларни текшириш ва тақвим бўйича болаларни эмлашни ўз ичига олади.
- Силга қарши комбинацияланган терапия
- Сил касаллиги бўйича мутахассиснинг назорати остида камида олти ойлик курс
- Даволашдан олдин патогеннинг қаршилигини аниқлаш
- Кўрсатмаларга мувофиқ тугунни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш ёки хўппозни очиш
- Тўғри овқатланиш ва тегишли касалликларни даволаш
- Оила аъзолари ва алоқада бўлган шахсларни текшириш
- Миллий календар бўйича болаларни эмлаш