Нима учун мояк скротумда бўлиши керак?
Интраутерин ривожланиш жараёнида мояклар қорин бўшлиғида ҳосил бўлади ва фақат ҳомиладорликнинг охирига келиб ингуинал канал орқали скротумга тушади. Бундай тартибга солиш тасодифий эмас: скротумдаги ҳарорат тана ҳароратидан бир неча даража паст бўлади ва бу сперматозоидларнинг нормал пишиб этиши учун зарурдир.
Мояк қорин бўшлиғида ёки ингуинал каналда қолса, у доимо қизиб кетган шароитда бўлади. Ҳаётнинг биринчи йилида унинг тўқималарида ўзгаришлар бошланади: кейинчалик сперма ҳосил бўладиган ҳужайралар сони камаяди.
Шунинг учун замонавий ёндашув узоқ кутишни эмас, балки ўз вақтида жарроҳлик амалиётини ўз ичига олади: мояк қанчалик тез тўғри шароитда бўлса, унинг функциясини сақлаб қолиш имконияти шунчалик юқори бўлади.
Турлари ва нимани фарқлаш муҳим
- Ҳақиқий крипторхизм - мояк нормал тушиш йўли бўйлаб жойлашган, аммо скротумга этиб бормаган: қорин бўшлиғида, ингуинал каналда ёки скротумнинг кириш қисмида.
- Эктопик мояк - мояк нормал йўлдан четга чиқди ва атипик жойда жойлашган.
- Орқага тортиладиган (кўчиб юрувчи) мояк - мушак тонусининг ошиши туфайли вақти-вақти билан скротумдан кўтарилади, лекин қўл билан туширилиши мумкин ва у эрда қолади; Бу операцияни эмас, балки кузатишни талаб қиладиган норманинг бир вариантидир
- Қабул қилинган крипторхизм - илгари скротумда жойлашган мояк вақт ўтиши билан кўтарилган; жарроҳлик даволашни талаб қилади
- Анорхия - моякнинг йўқлиги
Хавф омиллари
- Эрта туғилиш - ҳомиладорлик муддати қанчалик қисқа бўлса, эҳтимоллик шунчалик юқори бўлади
- Кам вазнли туғилиш
- Ота ёки акада крипторхидизм
- Кўп ҳомиладорлик
- Ҳомиладорлик пайтида онанинг чекиши
- Онанинг қандли диабети
- Генетик синдромлар ва жинсий ривожланиш бузилишлари
- Қорин олд деворининг аномалиялари
Туғилмаган мояк билан туғилган ўғил болаларнинг катта қисмида у ҳаётнинг биринчи ойларида ўз-ўзидан тушади. Бироқ, олти ойдан сўнг, ўз-ўзидан тушиш эҳтимоли кескин камаяди ва кейинги кутиш маъносиз бўлади.
Нима учун крипторхизм хавфли?
- Сперматогенезнинг бузилиши ва туғилишнинг пасайиши, айниқса икки томонлама лезёнлар билан
- Жарроҳликдан кейин ҳам, мояк ўсимтасини ҳам ривожланиш хавфи ортади
- Моякнинг буралиб қолиш хавфи ортади
- Чов чурраси билан кенг тарқалган комбинация
- Ингуинал каналда жойлашган моякнинг шикастланиши хавфи
- Бўш скротумли ўсмирдаги психологик ноқулайлик
- Икки томонлама крипторхидизмда тестостерон ишлаб чиқаришнинг мумкин бўлган пасайиши
Диагностика
- Болалар урологи ёки жарроҳ томонидан илиқ хонада, бола тинч ҳолатда кўрикдан ўтиш
- Моякнинг пайпасланиши ва уни скротумга тушириш мумкинлигини аниқлаш
- Қорин бўшлиғи ва қорин бўшлиғининг ултратовуш текшируви ёрдамчи усул бўлиб, қорин бўшлиғи жойлашуви билан маълумот миқдори чекланган.
- Танланган ҳолатларда МРИ
- Диагностик лапароскопия - пайпасланмайдиган мояклар учун энг аниқ усул; бир вақтда даволаш имконини беради
- Икки томонлама пайпасланмайдиган крипторхидизм учун гормонал ва генетик текширув - жинсий шаклланишнинг бузилишини истисно қилиш муҳимдир.
Даволаш ва вақт
Асосий усул - орхиопексия: фиксация билан моякни скротумга тушириш операцияси. Замонавий тавсиялар уни эрта ёшда амалга ошириш муҳимлигини кўрсатади.
- Ҳаётнинг биринчи ойларида кузатув - ўз-ўзидан тушиш мумкин
- Агар крипторхидизм олти ойдан кейин давом эца, жарроҳга мурожаат қилинг
- Операциянинг оптимал муддати одатда ҳаётнинг олти ойдан ўн саккиз ойигача
- Палпация қилинадиган мояк учун очиқ орхиопексия
- Агар керак бўлса, икки босқичда қорин бўшлиғида жойлашган лапароскопик жарроҳлик
- Бир вақтнинг ўзида чов чуррасини йўқ қилиш
- Моякни олиб ташлаш, агар у этарлича ривожланмаган бўлса ёки қорин бўшлиғида узоқ вақт давомида жойлашган катталар эркакларда - қарор индивидуал равишда қабул қилинади.
- Гормонал терапия чекланган даражада қўлланилади ва операцияни алмаштирмайди
Илгари аниқланмаган крипторхидизми бўлган катта ёшли эркакларда тактикалар бошқача: ўсимта хавфи, иккинчи моякнинг ҳолати ва ёши ҳисобга олинади. Қарор уролог томонидан индивидуал равишда қабул қилинади.
Даволанишдан кейин кузатув
- Мояк ҳолати ва ўсишини баҳолаш учун кейинги текширувлар
- Шифокор томонидан тайинланган скротумнинг ултратовуш текшируви
- Ўсмирни моякларни ўз-ўзини текширишга ўргатиш назоратнинг мажбурий қисмидир.
- Ҳомиладорликни режалаштиришда катталардаги спермограмма
- Икки томонлама крипторхидизм тарихи билан тестостерон даражасини кузатиш
- Мояк шиши учун умрбод ҳушёрлик
Тошкентда қаерда текширилади ва операция қилинади
Ташхис қўйиш учун мутахассиснинг текшируви талаб қилинади ва пайпасланмайдиган мояклар бўлса, диагностик ва терапевтик процедура бўлган лапароскопияни амалга ошириш имконияти.
Тошкент шаҳрида крипторхидизм бўйича консултация, жарроҳлик даволаш ва кузатув, шунингдек, крипторхидизм билан оғриган катта ёшли эркакларни “УРОЛОГИК КОМПЛЕКС” тиббиёт маркази ва “Тошкент Тиббиёт маркази Парк” клиникасида кўрикдан ўтказилмоқда.
Ота-оналар эслашлари керак: олти ойдан кейин &қуот;ўз-ўзидан кетгунча&қуот; кутиш оқланмайди ва болага қарши ишлайди. Клиника билан боғланиш ва онлайн рўйхатдан ўтиш саҳифада қуйида келтирилган.
