Ҳақиқий ва ёлғон жинекомастия
Икки хил ҳолатни бошиданоқ фарқлаш муҳим, чунки уларни даволаш тубдан фарқ қилади.
- Ҳақиқий жинекомастия - безли тўқималарнинг кўпайиши; палпация қилинганида, нипел остидаги зич диск аниқланади, кўпинча сезгир
- Сохта жинекомастия (липомасти) - ортиқча вазн билан ёг ътўқимаси туфайли кўпайиш; безнинг сиқилиши йўқ, консистенсия юмшоқ, бир хил
- Аралаш шакл - иккала компонентнинг комбинацияси
Липомастия билан асосий усул вазн йўқотишдир, ҳақиқий жинекомастия одатда вазн йўқотишдан узоқлашмайди, чунки без тўқимаси ёғ эмас. Текширув ва ултратовуш шаклларини ажратишга ёрдам беради.
Жинекомастия қачон нормал ҳисобланади?
- Янги туғилган чақалоқларда - оналик гормонлари туфайли; ҳаётнинг биринчи ҳафталарида содир бўлади
- Ўсмирларда балоғат ёшида - бу тез-тез учрайди ва кўп ҳолларда бир ярим йилдан икки йилгача ўз-ўзидан йўқолади.
- Кекса эркакларда - гормонлар нисбатидаги ёшга боғлиқ ўзгаришлар ва ёг ътўқималарининг нисбати ортиши фонида.
Сабаблари
- Анаболик стероидлар ва тестостерон препаратларини қабул қилиш - ортиқча эстрогенларга айланади; спорт залига ташриф буюрувчилар орасида кенг тарқалган сабаб
- Тестостерон этишмовчилиги ва гипогонадизм
- Семизлик - ёг ътўқимаси фаол равишда андрогенларни эстрогенларга айлантиради
- Жигар касалликлари, шу жумладан сироз
- Сурункали буйрак касаллиги
- Қалқонсимон без касалликлари, кўпинча ҳипертироидизм
- Кўтарилган пролактин, шу жумладан гипофиз ўсмаси билан
- Мояк, буйрак усти безлари ва бошқа гормонал фаол шаклланишларнинг ўсмалари
- Дори-дармонларни қабул қилиш: баъзи қон босими дорилари, диуретиклар, антиандрогенлар, ярага қарши, психотроплар, антифунгаллар
- Клайнфелтер синдроми
- Спиртли ичимликлар, марихуана ва бошқа психоактив моддалар
- Рўза тутиш ва кейинчалик овқатланишни тиклаш
- Идиопатик шакл, сабаби топилмаса
Диагностика
- Тўқималарнинг табиатини, ҳажмини, симметриясини, нипелларнинг ҳолатини баҳолаш билан текшириш
- Моякларни текшириш ва палпация қилиш шарт: мояк ўсмаси жинекомастия сифатида намоён бўлиши мумкин.
- Сут безларининг ултратовуш текшируви - безли ва ёғли тўқималарни ажратиб туради
- Скротумнинг ултратовуш текшируви
- Гормонал текширув: умумий тестостерон, эстрадиол, ЛҲ, ФШ, пролактин, ЦҲ.
- Мояк ўсимтаси шубҳаси учун ўсимта белгилари АФП ва бета-ҳСГ
- Қон биокимёси: жигар параметрлари, креатинин
- Қабул қилинган барча дори-дармонлар ва қўшимчалар ҳақида батафсил маълумот тўплами
- Пролактин ортиши билан гипофиз безининг МРИ
- Маммография ва биопсия - агар сут безининг малигн шиши шубҳа қилинган бўлса
Кўкрак қафасининг тортилиши ёки оқиши билан марказдан кўчирилган бир томонлама зич шаклланишга алоҳида эътибор берилади: эркакларда кўкрак саратони кам учрайди, аммо уни истисно қилиш керак.
Даволаш
- Жинекомастияга сабаб бўлган препаратни бекор қилиш ёки алмаштириш - уни тайинлаган шифокор билан биргаликда
- Анаболик стероидларни тўлиқ тўхтатиш
- Семизлик ва липомастияда вазн йўқотиш
- Асосий касалликни даволаш: жигар, қалқонсимон без, гипофиз бези, гипогонадизм
- Гиёҳванд терапияси эрта босқичда, бошланганидан кейинги биринчи ойларда энг самарали ҳисобланади
- Физиологик шаклдаги ўсмирларда кузатиш
- Жарроҳлик даволаш - агар керак бўлса, липосаксия билан безли тўқималарни олиб ташлаш; узоқ муддатли жинекомастия ва жиддий косметик нуқсонлар учун ишлатилади
- Ўз-ўзини ҳурмат қилишга сезиларли таъсир кўрсатадиган психологик ёрдам
Шифокорга нима дейиш керак
- Обо всех принимаемых препаратах, включая безрецептурные
- О приёме анаболических стероидов, тестостерона и спортивного питания — даже если это было в прошлом
- Об употреблении алкоголя и других веществ
- О времени появления и скорости роста желёз
- О наличии боли, выделений из сосков, изменении кожи
- О сопутствующих симптомах: снижении либидо, слабости, изменении веса, желтухе
- О заболеваниях печени, почек, щитовидной железы
Тошкентда қаерда имтиҳондан ўтиш мумкин
Жинекомастия текшируви текширув, сут безлари ва скротумнинг ултратовуш текшируви, гормонал профил ва биокимёни ўз ичига олади - бу олинадиган сабабни топишнинг ягона йўли.
Пойтахтимизда бундай текширув УРОЛОГИК КОМПЛЕКС тиббиёт маркази ва “Тошкент Тиббиёт маркази Парк” клиникасида ўтказилади.
Агар жинекомастия яқинда пайдо бўлган бўлса, ташрифингизни кечиктирманг: биринчи ойларда дори-дармонларни даволаш имкониятлари анча кенгроқ. Клиника билан боғланиш ва рўйхатдан ўтиш саҳифада қуйида келтирилган.
