Моякнинг қисқариши нимани англатади?
Моякнинг асосий ҳажми семинифер тубулалардан иборат бўлиб, уларда сперма ҳосил бўлади. Ушбу тўқима шикастланганда ва унинг ўрнини бириктирувчи тўқима эгаллаганда, орган ҳажми камаяди ва зичроқ ёки аксинча, хиралашади.
Тестостерон ишлаб чиқарадиган ҳужайралар барқарорроқдир, шунинг учун ўртача атрофия билан гормонал функция узоқ вақт давом этиши мумкин, сперматогенез эса аввалроқ азобланади. Жиддий ва икки томонлама атрофия билан тестостерон даражаси ҳам камаяди.
Моякларнинг ҳажми ултратовуш ёрдамида баҳоланади; Вояга этган эркак учун тахминий норма ҳар бир киши учун тахминан 12-25 миллилитрни ташкил қилади. Фақат мутлақ рақам эмас, балки такрорий тадқиқотлар давомида томонлар ва динамика ўртасидаги фарқ ҳам муҳимдир.
Сабаблари
- Варикосел - қон оқимининг узоқ муддатли бузилиши ва қизиб кетиш; энг кенг тарқалган ва олдини олиш мумкин бўлган сабаблардан бири, айниқса ўсмирларда муҳим
- Паротит туфайли олдинги орхит классик сабабдир, айниқса касаллик балоғат ёшидан кейин азобланган бўлса
- Мояк торсияси тарихи, ҳатто муваффақиятли операция қилинган
- Анаболик стероидлар ва тестостерон препаратларини қабул қилиш - гипофиз гормонларини ишлаб чиқаришни бостиради, мояклар кичраяди.
- Крипторхидизм, шу жумладан редуксия операциясидан кейин
- Кимётерапия ва радиация терапияси
- Скротал шикастланишлар
- Оғир инфекциялар: эпидидимо-орхит, генитоурия тизимининг сил касаллиги
- Сперматик шнурнинг томирларининг шикастланиши билан касıк соҳасидаги операциялар
- Сурункали алкоголизм ва жигар сиррози
- Гипогонадотропик гипогонадизм ва гипофиз касалликлари
- Генетик сабаблар, шу жумладан Клинефелтер синдроми
- Ёшга боғлиқ ўзгаришлар
Семптомлар ва оқибатлари
- Бир ёки иккала моякнинг кўринадиган ёки сезиладиган қисқариши
- Скротал ассиметрия
- Азоспермиягача спермограммадаги ўзгаришлар
- Бепуштлик
- Икки томонлама жараёнда жинсий истак ва эрекция сифатининг пасайиши
- Чарчоқ, мушак массасининг пасайиши, килограмм ортиши
- Жинекомастия
- Узоқ муддатли тестостерон этишмовчилиги билан суяк зичлигининг пасайиши
- Психологик ноқулайлик
- Кўпинча - бир томонлама атрофия билан ҳеч қандай ҳис-туйғуларнинг йўқлиги
Диагностика
- Моякларнинг ҳажми ва мустаҳкамлигини баҳолаш учун андролог томонидан текширув
- Ҳар бир мояк ҳажмини ўлчаш билан скротумнинг ултратовуш текшируви ва Допплер ултратовуш текшируви асосий усул ҳисобланади.
- ФШ ва ЛҲ - ўсиш моякнинг бирламчи шикастланишини кўрсатади, пасайиш гипофиз бези муаммосини кўрсатади.
- Тўлиқ тестостерон эрталаб оч қоринга, агар керак бўлса, бепул тестостерон
- Пролактин, эстрадиол, ЦҲ
- Спермограмма
- Оғир атрофия ва азоспермия билан АЗФ нинг карётипи ва микроделециялари
- Шубҳали ултратовуш тасвири учун ўсимта белгилари
- Паст ФШ ва ЛҲ билан гипофиз безининг МРИ
- Узоқ муддатли тестостерон этишмовчилиги учун денситометрия
Кўрсаткичларнинг комбинацияси жуда кўп нарсани тушунтиради: кичик мояк ҳажмига эга юқори ФШ ва ЛҲ тўқималарнинг бирламчи шикастланишини кўрсатади, бу гормонларнинг паст қийматлари эса гипофиз безидан этарли даражада стимуляция қилинмаганлигини кўрсатади - ва бу ҳолат кўпинча даволанади.
Нимани тиклаш мумкин
- Укол ёки тестостерон сабаб бўлган атрофия кўпинча бекор қилинганидан кейин, баъзида огоҳлантирувчи терапия билан қайтарилади; тикланиш ойлар давом этади
- Гипогонадотропик гипогонадизм гормонал стимуляция мояк ҳажмини ва сперматогенезни тиклаши мумкин бўлган бир нечта шакллардан биридир.
- Ўсмирларда варикосел туфайли атрофия - микрожарроҳликдан сўнг мояклар кўпинча соғлом ўсишни ушлайди.
- Яллиғланишдан кейин атрофия эрта ва тўлиқ даволаш билан қисман қайтарилади
- Торсион, узоқ муддатли ишемия, оғир кимётерапия ва генетик сабабларга кўра атрофия одатда қайтарилмасдир.
Даволаш ва тактика
- Мояк ўсишининг секинлашиши исботланган варикоцел учун микрожарроҳлик варикоцелектомияси
- Анаболик стероидлар ва экзоген тестостеронни тўлиқ олиб ташлаш
- Ўз ишлаб чиқаришингизни тиклаш учун гормон терапиясини рағбатлантириш - шифокор томонидан белгилаб қўйилганидек
- Фарзандли бўлишни режалаштирмаган эркакларда тасдиқланган танқислиги учун тестостеронни алмаштириш терапияси
- Аниқланган юқумли ва яллиғланиш касалликларини даволаш
- Сперматогенез сақланиб қолган сперматозоидларни криёпрезервация қилиш - айниқса кимётерапиядан олдин ва прогрессив атрофия билан.
- Азоспермия учун Мисро-ТЕСЕ ва ИССИ
- Беморнинг хоҳишига кўра мояк протезини ўрнатиш
- Узоқ муддатли гормонлар этишмовчилигида суяк зичлиги, липидлар ва глюкоза назорати
- Ултратовуш ва гормонал назорат билан мунтазам мониторинг
Тошкентда қаерда имтиҳондан ўтиш мумкин
Сизга ҳажмни аниқ ўлчаш, гормонал профил, спермограмма ва андролог билан учрашув билан скротумнинг ултратовуш текшируви керак.
Пойтахтимизда олиб ташланиши мумкин бўлган сабабларни, жумладан, варикоселни микрохирургик жарроҳлик йўли билан текшириш ва даволаш “УРОЛОГИК КОМПЛЕКС” тиббиёт маркази ва “Тошкент Тиббиёт маркази Парк” клиникасида амалга оширилмоқда.
Докторингизга стероидларни қабул қилиш, паротит, жароҳатлар ва қорин бўшлиғидаги операциялар ҳақида, ҳатто узоқ вақт олдин бўлса ҳам, айтиб беришни унутманг: бу кўпинча расмни тушунтириб берадиган ва тактикани аниқлайдиган маълумотдир. Клиника алоқалари қуйида келтирилган.
