Гипертрикоз ёки ҳирсутизм: фарқ нима?
Фарқи асосий, чунки имтиҳон унга боғлиқ. Гипертрикоз билан эркаклар, аёллар ва болаларда ҳар қандай соҳада сочлар ҳаддан ташқари ўсади; уларнинг тақсимланиши жинсга боғлиқ эмас. Ҳирсутизм билан биз фақат веллус сочлари андрогенга боғлиқ жойларда қаттиқ ва қуюқ сочларга айланадиган аёллар ҳақида гапирамиз: юқори лабда, иякда, нипеллар атрофида, қориннинг ўрта чизиғи бўйлаб, орқада. Ҳирсутизм деярли ҳар доим гормонал текширувни талаб қилади, гипертрикоз эса дори ёки тизимли сабабни излашни талаб қилади.
- Гипертрикоз: тананинг ҳар қандай қисми, иккала жинс, гормонлар одатда нормалдир
- Ҳирсутизм: фақат аёллар, эркак нақшли ўсиш плиталари
- Ҳирсутизм кўпинча ҳайз даврининг бузилиши ва акне билан бирлаштирилади
- Иккала шартнинг комбинацияси ҳам мумкин
- Бундай ҳолларда даволаш тактикаси фарқ қилади
Ортиқча соч ўсиши сабаблари
Энг кўп учрайдиган олдини олиш мумкин бўлган сабаб дори воситаларидир. Сочлар даволанишни бошлаганидан кейин бир неча ой ўтгач кучая бошлайди ва тўхтатилгандан кейин аста-секин нормал ҳолатга қайтади, бу эса даволовчи шифокор билан келишилиши керак. Иккинчи гуруҳ сабаблар метаболизмга таъсир қилувчи касалликлар ва шароитлардир. Маҳаллий гипертрикоз алоҳида ажралиб туради: сочлар узоқ вақт давомида тирнаш хусусияти бўлган жойда, гипс остида, туғилиш белгиси ёки чандиқ ҳудудида қалинроқ ўсади. Туғма шакллар жуда кам учрайди ва туғилишдан сезилади.
- Дори-дармонлар: баъзи иммуносупрессантлар, антиконвулсанлар, соч ўсиши ва қон босимига қарши дорилар
- Узоқ муддатли фойдаланиш билан тизимли глюкокортикоидлар
- Анорексия нервоза ва жиддий тўйиб овқатланмаслик
- Қалқонсимон без ва буйрак усти безлари касалликлари
- Порфирия ва баъзи метаболик касалликлар
- Маҳаллий тирнаш хусусияти, травма, гипсни узоқ муддат кийиш
- Камдан кам учрайдиган туғма синдромлар
Бу фақат косметик муаммо бўлса
Кўп одамлар учун ҳаддан ташқари сочлилик терининг келиб чиқиши ва тури билан боғлиқ оилавий хусусиятдир. Сочлар бир текис ўсади, ўсмирлик даврида аста-секин пайдо бўлади, ҳайз даври бузилмайди ва бошқа шикоятлар йўқ. Бу ҳолат тестлар ёки даволанишни талаб қилмайди: эпиласённинг қулай усулини танлаш кифоя. Ўз-ўзидан соч миқдори эмас, балки бир неча ой давомида тез ўзгариш, айниқса бошқа аломатлар билан бирга ташвишга солиши керак.
- Соч ўсиши аста-секин, ўсмирлик давридан бошланади
- Қариндошлар ҳам худди шундай расмга эга
- Мунтазам цикл, кучли акнесиз тери
- Оғирлик, чўзиш белгилари, босимнинг кўтарилиши йўқ
- Бундай ҳолда, текширув одатда шарт эмас.
Қандай текширувлар керак
Шифокор суҳбатни бошлайди: сочлар қачон пайдо бўлган, қанчалик тез, ўтган йили қандай дорилар қабул қилинган, цикл, вазн, қон босими, кайфият ҳақида шикоятлар борми. Кейин соч тақсимоти ва терининг ҳолатини баҳолайди. Агар расм ҳирсутизмни ёки тизимли касалликни кўрсаца, гормонал текширув буюрилади. Агар буйрак усти ёки тухумдон ўсмаси шубҳа қилинган бўлса, тасвирлаш қўшилади. Соф косметик вариант учун тестлар керак эмас.
- Батафсил дори тарихи
- ЦҲ ва қалқонсимон без функциясини баҳолаш
- Ҳирсутизмга шубҳа қилинганда умумий тестостерон, ДҲЕА сулфат
- Кортизол ва шубҳали гиперкортизолизм учун тестлар
- Кўрсаткичларга кўра тос аъзолари ёки буйрак усти безларининг ултратовуш текшируви
- Циклнинг бузилиши учун эндокринолог ва гинеколог билан маслаҳатлашиш
Даволаш ва эпиласён
Агар сабаб топилса, у даволанади: препарат тўхтатилади ёки алмаштирилади, қалқонсимон без ёки буйрак усти безларининг иши тузатилади ва овқатланиш тикланади. Сочлар дарҳол юпқалашмайди, бир неча ой давом этади. Шу билан бирга, олиб ташлаш усули танланади. Лазер ва фотоепиляция қуюқ сочлар ва энгил терига узоқ муддатли натижалар беради; электролиз энгил ва кулранг сочлар учун жавоб беради. Соқол олиш, депилация учун кремлар ва мумлар, машҳур эътиқодга қарамасдан, соч ўсишини оширмайди, лекин мунтазамликни талаб қилади. Соч ўсишини камайтириш учун ҳар қандай дорилар фақат шифокор томонидан белгиланади.
- Даволовчи шифокор билан маслаҳатлашган ҳолда препаратни бекор қилиш ёки алмаштириш
- Асосий касалликни даволаш
- Лазер ва фотоепиляция
- Сариқ сочлар учун электролиз
- Вақтинчалик усуллар сифатида соқол олиш, мумлаш, депилация кремлари
- Сочни энгил ортиқча билан ёритиш