Нима учун у ривожланмоқда?
Тана тиаминнинг катта заҳираларини яратмайди: улар тахминан икки-уч ҳафта давом этади. Витамин таъминоти тўхтаб қолиши ёки унинг сўрилиши кескин бузилиши биланоқ, мия ҳужайралари глюкоза ишлатиш қобилиятини йўқотади, заҳарли метаболик маҳсулотлар тўпланади, маълум жойларда шиш ва нейронларнинг ўлими ривожланади. Спиртли ичимликлар бу жараённи тезлаштиради, чунки у бир вақтнинг ўзида витаминнинг овқатланишини, сўрилишини ва фаоллашишини бузади. Иккинчи энг кенг тарқалган сабаблар гуруҳи спиртли ичимликлар билан боғлиқ эмас: узоқ муддатли қусиш, рўза тутиш, вазн йўқотиш операцияси, оғир ичак касалликлари.
- Танадаги тиамин заҳиралари кам
- Спиртли ичимликлар витаминнинг сўрилиши ва фаоллашишига тўсқинлик қилади
- Ҳомиладор аёлларда узоқ муддатли қусиш ва токсикоз
- Ошқозон ва ичак операциялари
- Рўза тутиш, қаттиқ диеталар, малабсорбция
- Диализ, онкология, кимётерапия
Семптомлар
Классик триада онгнинг бузилиши, окуломотор бузилишлар ва атаксияни ўз ичига олади, бироқ барча учта симптом бир вақтнинг ўзида фақат бир нечта одамларда учрайди. Кўпинча летаргия, эътиборсизлик ва дисориентация сезиларли бўлади ва бошқалар буни мастлик билан янглишадилар. Кўз белгилари икки томонлама кўриш, кўзларнинг беихтиёр буришиши ва камроқ тез-тез уларнинг ҳаракатчанлигини чеклаш билан намоён бўлади. Юриш бузилишлари кенг тарқалган оёқлар ва беқарорлик сифатида намоён бўлади. Автоном марказларнинг шикастланиши туфайли паст қон босими, тана ҳароратининг пасайиши ва тез юрак уриши пайдо бўлиши мумкин.
- Чалкашлик, летаргия, эътиборсизлик
- Икки марта кўриш ва кўз олмаларининг буришиши
- Тебраниш, беқарор юриш
- Тана ҳарорати ва қон босимининг пасайиши
- Тез юрак уриши
- Апатия ва уйқучанлик
Нима учун кечикиш хавфли?
Тиаминсиз ҳар соатда қайтарилмас ўзгаришлар миқдори ортади. Даволанмаган Верник энсефалопатияси кўп ҳолларда Корсакофф синдромига айланади - янги нарсаларни эслаб қолиш қобилиятини доимий равишда йўқотиш, бунинг натижасида одам мустақилликни йўқотади. Мия шиши ва автоном марказларнинг бузилиши билан оғир натижа ҳам мумкин. Алоҳида тузоқ: агар сиз чарчаган одамга тиаминсиз глюкоза эритмаларини беришни бошласангиз, витаминга бўлган эҳтиёж кескин ошади ва аҳвол ёмонлашади. Шунинг учун тиамин глюкозадан олдин ёки бир вақтнинг ўзида қўлланилади.
- Доимий Корсакофф синдромига ўтиш
- Хотира ва мустақилликни қайтариб бўлмайдиган йўқотиш
- Мия шиши, нафас олиш ва қон айланишининг бузилиши
- Тиаминсиз глюкозадан кейин ёмонроқ
- Йиқилиш, жароҳатлар, аспирация
Диагностика
Ташхис клиник жиҳатдан қўйилади ва даволаниш тасдиқлашни кутмасдан дарҳол бошланади. Миянинг МРИ қоринчалар атрофида ва таламусда характерли ўзгаришларни кўрсатиши мумкин, аммо оддий топилма ташхисни истисно қилмайди. Умумий ҳолатни баҳолаш учун тестлар керак: электролитлар, магний, глюкоза, жигар ферментлари, қон миқдори. Шу билан бирга, чалкашликнинг бошқа сабаблари - инсулт, травматик мия шикастланиши, инфекция, заҳарланиш, жигар этишмовчилиги, паст глюкоза ва натрий даражаси чиқариб ташланади.
- Шошилинч неврологик текширув
- Иложи бўлса, мия МРИ
- Глюкоза, электролитлар, магний
- Жигар ферментлари ва умумий қон рўйхати
- Қон томирлари ва травмаларни истисно қилинг
- Натижалар пайдо бўлишидан олдин даволанишни бошланг
Даволаш ва олдини олиш
Бунинг асоси - бир неча кун давомида кунига бир неча марта юқори дозаларда тиаминни томир ичига юбориш, сўнгра оғиз орқали юборишга ўтиш. Магний этишмовчилигини тузатишга ишонч ҳосил қилинг, уларсиз витамин ёмонроқ ишлайди ва электролитлар ва овқатланишни тиклайди. Шу билан бирга, олиб ташлаш белгилари ва этишмовчиликни келтириб чиқарадиган касалликлар даволанади. Олдини олиш учун тиамин спиртли ичимликларга қарам бўлган, узоқ муддатли қусиш, ошқозон операциясидан кейин ва оғир чарчоқ билан оғриган одамларга буюрилади. Ўткир шароитларда фармацевтик витаминларни ўз-ўзидан қўллаш самарасиздир.
- Юқори дозада вена ичига тиамин
- Магний ва электролитларни тузатиш
- Қувватни тиклаш
- Спиртли ичимликларни олиб ташлашни даволаш
- Хавфли гуруҳларда тиамин билан профилактика
- Бўшатишдан кейин неврологнинг кузатуви