23.09.2019 · 👁 2,514
Янги кўкатлар: ижобий ва салбий томонлари
Боғлар энг нозик янги ўтлар билан тўла ва кўпчилик у билан деярли барча таомларини сахийлик билан татиб кўради. Ва баъзилари уни бутун шохлари ва барглари билан эйишади. Бу яхшими? Кўкатлар соғломми ва уларни истеъмол қилишнинг энг яхши усули қандай?
ТАБИЙ АНТИБИОТИКЛАР
Қисқаси, кўкатлар жуда соғлом. Ҳар бир инсон унинг таркибида жуда кўп витамин борлигига амин. Бу тўғри, лекин унинг бошқа кўплаб афзалликлари ҳам бор. Биринчидан, булар бизга жуда керак бўлган антиоксидантлардир. Бундан ташқари, кўплаб эфир мойлари моддалари, улар кўкатларнинг унутилмас ҳидларини беради. Бундан ташқари, улар яллиғланишга қарши таъсирга эга.
Бугунги кунда танамизда доимо юзага келадиган суст яллиғланиш жараёнлари жуда салбий рол ўйнаши аллақачон аниқ. Ва агар улар инҳибе қилинса ва бостирилса, бу кўплаб касалликлардан, биринчи навбатда юрак ва қон томирларидан, шунингдек саратондан қочишга ёрдам беради. Ва кўкатлар бу борада жуда самарали.
Бундан ташқари, эфир мойи моддалари антибактериал таъсирга эга. Бу хусусиятлар туфайли кўкатлар деярли барча озиқ-овқатларни консервалашда ишлатилади. Ушбу моддалар ва туз маҳсулотларни бузилишдан ҳимоя қилади.
Аммо эфир мойи компонентлари уларни озиқ-овқат билан истеъмол қилганда фойдалидир. Улар иссиқлик билан ишлов беришдан ўтмаган салатлар ва бошқа идишларга жуда яхши қўшилади. Ахир, улар таркибида бактериялар бўлиш хавфи юқори.
Эфир мойли ўсимликлар шамоллашда нафас олиш ва чайқаш шаклида ҳам қўлланилади.
Келинг, энг машҳур яшил ўтларни батафсил кўриб чиқайлик.
ДИЛЛ - АСОСИЙ РУС ЯШИЛ
Расмий статистик маълумотларга кўра, энг кўп арпабодиён Россияда истеъмол қилинади. Ва биласизми, уни мамлакатимизнинг оддий фуқароси йилига қанча истеъмол қилади? Бу рақам ҳақиқий бўлмаган кўриниши мумкин - 1,6 кг арпабодиён.
Албатта, деярли ҳеч ким арпабодиённинг жуда кўп яшил новдаларини чайнамайди; статистик маълумотлар унинг бутун мамлакат бўйлаб истеъмолини ҳисобга олади. Ва унинг катта қисми озиқ-овқат саноатида қўлланилади - арпабодиён кўплаб маҳсулотларга қўшилади. Бу нафақат деярли барча консервалар, кўплаб ярим тайёр маҳсулотлар ва гўшт маҳсулотлари, чиплар ва бошқалар. Ва агар буларнинг барчаси мамлакатимиз аҳолисига бўлинган бўлса, унда одам бошига 1,6 кг жуда реал бўлади.
Бу яхшими ёки ёмонми? Ажойиб! Дереотда жуда кўп фойдали нарсалар мавжуд. Бу янги ўтнинг атиги 10 граммида А ва С витаминларининг кунлик қийматининг (ДВ) 10% дан кўпроғи мавжуд бўлиб, ундан озроқ миқдорда жуда муҳим витамин фолий кислотаси, шунингдек, бошқа кўплаб витаминлар ва минераллар мавжуд.
Аммо арпабодиёндаги бу компонентлар антиоксидант бўлгани каби муҳимдир. Аввало, бу монотерпенлар (лимонен ва карвон). Улар бир қатор кансерогенларнинг, шу жумладан бензопиреннинг таъсирини блоклайди. У сигарет тутунида ҳам, барбекюда ҳам (шунингдек, кўмирда, барбекюда ва панжарада пиширилган ҳамма нарсада) мавжуд. Дереоту улар учун мажбурий ҳамроҳ бўлиши бежиз эмас.
Бироқ, бу асосан бошқа кўкатларга тегишли. Бундан ташқари, арпабодиёнда каемпферол ва висетин каби кўплаб флавоноидлар мавжуд. Бу кучли антиоксидантлар томирлар атеросклерозининг ривожланишига тўсқинлик қилади ва бизни саратон ва қариликдан ҳимоя қилади.
Лекин бу ҳаммаси эмас. Дереоту таркибида деярли ҳеч қандай зарарли нарса йўқ. Ундаги калориялар, ёмон ёғлар ва углеводларнинг таркиби аҳамияциз. Ҳатто бошқа кўкатларда кўп бўлган оксалатлар (оксалат кислота тузлари) арпабодиёнда деярли йўқ. Бу буйрак тошларининг шаклланишига умуман ҳисса қўшмаслигини англатади ("Бу муҳим" га қаранг).
ЯШИЛ ПИЁЗ ИККИНЧИ ЭНГ МАШХУР КЎКИЛЛАР
Пиёзнинг фойдалари ҳақида ҳамма билади. Лекин нима фойдалироқ - яшил ўқлар ёки пиёз? Жавоб: Пиёзнинг иккала тури ҳам фойдали, аммо турли йўллар билан. Бирида кўпроқ ёрдам дастурлари мавжуд, иккинчиси - бошқалар (жадвалга қаранг).
Ёзги яшил пиёзда овқат ҳазм қилиш учун жуда муҳим бўлган кўпроқ витаминлар, минераллар ва хун толаси мавжуд. Таркиб бўйича этакчи К витамини: 100 г пиёзда 2 дан ортиқ ДН мавжуд. Ва баъзи ҳолларда бу салбий таъсир кўрсатиши мумкин; яшил пиёзни ортиқча ишлатмаслик керак бўлган одамлар бор ("Бизнинг ёрдамимиз" га қаранг).
Пиёз стрелкаларидаги А витамини каротеноидлар тўплами билан ифодаланади, улар орасида бета-каротин энг кўп. Бизнинг танамизда унинг бир қисми А витаминининг ўзига айланади, бошқа қисми антиоксидант сифатида ишлайди.
Яна иккита каротеноид (лутеин ва зеаксантин) яхши кўриш учун жуда муҳимдир. Улар кўрлик, ёшга боғлиқ макула насли (АМД) нинг асосий сабаби бўлган касалликдан ҳимоя қилади.
Лекин пиёз ҳам жуда фойдали. У жуда кўп муҳим флавоноидларни ўз ичига олади. Бундан ташқари, у жуда кўп олтингугурт бирикмаларини ўз ичига олади, улар туфайли пиёз кесилганда кўз ёшлари оқади ва улар туфайли у жуда кучли ҳидлайди, улар ҳам унга қаттиқ таъм беради (пиёзда улар кўпроқ, лекин улар ўқларда ҳам кўп миқдорда мавжуд). Булар инфекциялардан ҳимоя қилувчи ўта соғлом моддалардир (пиёзнинг антивирал ва антибактериал таъсири яхши маълум), шунингдек, саратонга қарши таъсирга эга ва атеросклероз ривожланишининг олдини олади.
Ушбу маълумотдан хулоса қилиш жуда оддий: ёзда кўпроқ яшил пиёз истеъмол қилинг ва қишда пиёз ҳақида унутманг.
ПЕТРУШ ДУНЁДАГИ ЭНГ МАШХУР ЯШИЛ
Агар Россияда энг кўп истеъмол қилинадиган яшил сабзавот арпабодиён бўлса, унда бутун дунёда бу майданоз. Бу жуда соғлом, таркибида флавоноидлар ва бошқа антиоксидантлар ҳам мавжуд. Бундан ташқари, миристик, лимонен ва эвгенол саратонга қарши таъсирга эга - улар майданозга ўзининг хушбўй ҳидини беради. Шунинг учун, арпабодиён каби, қовурилган ва кўмирда пиширилган ҳар қандай идишлар учун жуда мос келади (уларнинг барчаси кансерогенларни ўз ичига олади).
Петрушкада арпабодиёнга қараганда С ва А витаминлари ҳам кўпроқ, К витамини эса тахминан бир хил. Шунинг учун, арпабодиён ҳақида айтилганларнинг барчаси бу кўкатларга ҳам тегишли.
БАЗИЛ, У ФАҚАТ ЯШИЛ ЭМАС
Бу ўт яшил ва бордо рангда келади. Қайси бири соғломроқ? Бургундия антосиянинларнинг юқори миқдори туфайли соғломроқ. Бу қизил-бинафша ранг антиоксидантлардир. Баъзи резаворлар ва лавлаги ичида улар ҳали ҳам кўп. Улар ҳатто саратон касаллигидан ҳимоя қилади.
Аммо яшил райҳон, арпабодиён каби флавоноидларни ҳам ўз ичига олади. Улар шунингдек, жуда кўп эфир мойли моддаларни, шунингдек, витамин С. Базиликада яшил пиёз ва майданозга қараганда тахминан 4 баравар кам К витамини мавжуд. Аммо бу ҳам муносиб дозадир.
Саволлар бўйича +(998 78) 140-03-03, +(998 78) 140-01-60 телефонлари орқали ҳамда Тошкент ш., Учтепа тумани, 12-квартал, кўч. М. Шайхзода. Телеграм канали: ҳттпс://т.ме/урологис_уз