Тошкентда маммолог: қачон бориш, қандай тайёрланиш ва нима олиб бориш

Маммолог кўриги ўн беш дақиқа вақт олади, уни эса йиллаб кечиктиришади. Сабаб одатда бандлик эмас, қўрқув: аёл кўрикдан эмас, топилиши мумкин бўлган нарсадан қўрқади. Ҳолбуки, мантиқ бу ерда айнан тескари — мунтазам кўрик ўзгаришларни даволаш оддий ва қисқа бўладиган босқичда топиш имконини беради. Бу ташриф қандай ташкил этилганини кўриб чиқамиз.

Маммолог ким

Маммолог сут бези касалликлари билан шуғулланади: хавфсиз ўзгаришлар, кисталар, фиброаденомалар, мастопатия, яллиғланишлар ва онкологик касалликлар. Ўзбекистонда маммолог вазифасини кўпинча гинеколог, онколог ёки ултратовуш диагностикаси шифокори бажаради — агар мутахассис айнан шу соҳа билан мунтазам ишласа, бу меъёрий ҳолат. Профил шифокорлар маммология бўлимида тўпланган.

Ташриф қачон режали бўлади

• 20–39 ёш — йилига бир марта кўрик, 1–2 йилда бир марта сут безлари УЗИ си;
• 40 ёш ва ундан катта — ҳар йили кўрик, 1–2 йилда бир марта маммография;
• онада, опа-сингилда ёки қизда кўкрак ёки тухумдон саратони бўлган бўлса — кузатув қариндош касалланган ёшдан 10 йил олдин бошланади;
• ҳомиладорликни режалаштиришда — кўрик тайёргарликка киради;
• гормонал терапия ёки контрацепсияни бошлашдан олдин.

Қачон яқин кунларда бориш керак

Бу белгилар онкологияни англатмайди, аммо кечиктирмасдан кўрикни талаб қилади:

• пайпасланадиган ва ҳайздан кейин кичраймайдиган зич тугун;
• сўрғичдан ажралма, айниқса қонли, тиниқ ёки битта йўлдан;
• сўрғич ёки терининг ичга тортилиши, «лимон пўсти», битмайдиган қатқалоқ;
• битта кўкракнинг шакли ёки ўлчамининг ўзгариши;
• қизариш, шиш, маҳаллий ҳарорат кўтарилиши;
• қўлтиқ остидаги лимфа тугунларининг катталашиши;
• цикл билан боғлиқ бўлмаган ва икки циклдан ортиқ сақланадиган битта нуқтадаги оғриқ.

Циклнинг қайси кунида ёзилиш керак

Бу энг кўп учрайдиган амалий хато. Энг яхши муддат — ҳайзнинг биринчи кунидан ҳисоблаганда 5-кундан 12-кунгача. Бу даврда без энг кам зич ва дағаллашмаган бўлади: кўрик маълумотлироқ, УЗИ ва маммография эса аниқроқ. Циклнинг иккинчи ярмида без шишган бўлади, бу эса ҳам ёлғон топилма, ҳам ёлғон хотиржамлик беради. Менопаузада кун аҳамиятга эга эмас — исталган кунга ёзилинг.

УЗИ ёки маммография

40 ёшдан кейин усуллар бир-бирини тўлдиради ва шифокор кўпинча иккаласини ҳам тайинлайди. Текширув ўтказиладиган марказлар диагностика бўлимида тўпланган.

Қабул қандай ўтади

Шифокор цикл, ҳомиладорликлар, эмизиш, гормон қабули ва оиладаги касалликлар ҳақида сўрайди. Сўнг кўкракни тик ҳолатда қўллар туширилган ва кўтарилган ҳолда кўради ҳамда ётган ҳолатда, қўлтиқ ости соҳаси билан бирга пайпаслайди. Зарурат бўлса дарҳол УЗИ бажаради. Ҳосила топилса, УЗИ назорати остида пунксион биопсия таклиф қилиниши мумкин — бу ингичка игна, муолажа бир неча дақиқа олади ва ўша ташрифда бажарилади.

Нима олиб бориш керак

Олдинги маммография суратлари ва УЗИ хулосалари — мажбурий, айнан суратлар, фақат тавсифлар эмас: динамикада солиштириш кўпинча расмнинг ўзидан муҳимроқ. Шунингдек гормонал таҳлиллар натижалари, агар бўлса, қабул қилинаётган препаратлар рўйхати ва яқин қариндош аёллардаги кўкрак касалликлари ҳақида маълумот.

Шифокор ва клиникани қандай танлаш

1. УЗИ ва қабул битта ташрифда. Кўраётган шифокорнинг ўзи ултратовушни бажариши идеал — у пайпаслаган нарсасини кўради.
2. УЗИ назорати остида биопсия имкони ва ўз ёки ҳамкор гистологик лабораторияси.
3. Маммограф мавжудлиги, агар 40 ёшдан ошган бўлсангиз.
4. Суратлар архивини сақлаш — кейинги сафар солиштирадиган нарса бўлиши учун.
5. Хотиржам мулоқот. Шифокор топилмани БИ-РАДС таснифи бўйича тушунтириши ва кейинги сафар қачон келишни айтиши керак, «кузатамиз» ибораси билан қолдирмаслиги лозим.

Вариантларни клиникалар каталогида солиштириш, аниқ мутахассисни эса шифокорлар бўлимида танлаш мумкин.

Ўз-ўзини текшириш: керак, аммо шифокор ўрнига эмас

Уни ойига бир марта, ҳайз бошланганидан 5–7 кун кейин, дуşда ва ётган ҳолатда ўтказинг. Ўз-ўзини текширишнинг вазифаси ташхис қўйиш эмас, ўтган сафарга нисбатан ўзгаришни пайқаш. У на кўрикни, на УЗИ ни, на маммографияни алмаштиради — аммо айнан шу туфайли кўп аёл шифокорга ўз вақтида келади.

Материал фақат маълумот бериш учун ёзилган ва шифокор маслаҳатини алмаштирмайди.