Тошкентда кардиолог: қачон мурожаат қилиш ва шифокорни қандай танлаш керак

Юрак билан боғлиқ аломатларни чарчоқ ва стрессга йўйиш осон — айнан шу сабабли кардиологга кўпинча жуда кеч келишади. Қандай шикоятлар билан қабулга ёзилиш, қачон ёзилиш ўрнига тез ёрдам чақириш кераклигини ва Тошкентда шифокорни қайси мезонлар бўйича танлашни кўриб чиқамиз.

Юрак ва қон томир касалликлари бутун дунёда ўлим сабаблари орасида етакчи ўринлардан бирини узоқ вақтдан бери сақлаб келмоқда ва деярли ҳар доим уларда аралашув ҳали башоратни ўзгартира оладиган давр бўлади. Муаммо шундаки, бу давр кўпинча сезилмай ўтиб кетади.

Кардиолог ким ва у нима билан шуғулланади

Кардиолог — юрак ва қон томирлар бўйича терапевтик мутахассис. У операция қилмайди: жарроҳлик даволаш билан кардиожарроҳ шуғулланади, унга текширувдан кейин йўлланади.

• Артериал гипертензия ва қон босими назоратини танлаш.
• Юрак ишемик касаллиги.
• Ритм ва ўтказувчанлик бузилишлари.
• Юрак етишмовчилиги.
• Юрак-қон томир хавфини баҳолаш ва профилактика.

Мутахассислар рўйхати — Тошкент кардиологлари саҳифасида, бу йўналиш бор марказлар эса кардиология бўлимида тўпланган.

Қабулга ёзилишга сабаб бўладиган аломатлар

Режали маслаҳат қуйидагилардан бири бир марта эмас, такрорланиб турган бўлса керак бўлади.

• Жисмоний зўриқишда кўкрак қафасида босувчи ёки сиқувчи ноқулайлик, тинч ҳолатда ўтиб кетади.
• Илгари бўлмаган, одатий фаолликда пайдо бўладиган ҳансираш.
• Тинч ҳолатда юрак уришининг узилиб қолиши, «тўхтаб қолгандек» туюлиши ёки тезлашиши.
• Уйда ўлчаш натижаларига кўра мунтазам юқори қон босими.
• Кечга яқин болдирларнинг шишиши.
• Бош айланиши ёки ҳушдан кетиш арафасидаги ҳолат эпизодлари.
• Тез чарчаш, зўриқишга чидамлиликнинг сезиларли пасайиши.

Шикоятлар ноаниқ бўлса, терапевтдан бошлаш мумкин — у вазиятни баҳолайди ва тегишли мутахассисга йўналтиради.

Қачон қабулга ёзилиш эмас, тез ёрдам керак

Бу энг муҳим қисм. Қулай санани кутиш хавфли бўлган ҳолатлар бор ва тўғри ҳаракат — зудлик билан тез ёрдам чақириш.

• Кўкрак қафасидаги кучли оғриқ ёки қаттиқ босим 15-20 дақиқадан ортиқ давом эца ва тинч ҳолатда ҳам ўтмаса.
• Кўкракдаги оғриқ қўлга, бўйинга, жағга ёки орқага тарқалса, айниқса совуқ тер, кўнгил айниши ёки кескин ҳолсизлик билан бирга.
• Тўсатдан кучли ҳансираш, шу жумладан тинч ҳолатда.
• Ҳушдан кетиш.
• Қўл ёки оёқдаги тўсатдан ҳолсизлик ёхуд увишиш, юзнинг қийшайиши, нутқнинг бузилиши.

Бундай вазиятларда клиникага ўзингиз йўл олиш, интернетдан шифокор излаш ёки «ўзи ўтиб кетармикан» деб кутиш керак эмас. Шошилинч тиббий ёрдам чақиринг.

Кимга шикояциз режали ташриф керак

Хавфни профилактик баҳолаш ҳеч нарса безовта қилмаганда ҳам маънога эга.

• Яқин қариндошларида эрта ёшда инфаркт ёки инсулт бўлган бўлса.
• Қон босими юқори бўлса, ҳатто у «халақит бермаса» ҳам.
• Қандли диабет ёки модда алмашинуви бузилиши бўлса — бу ерда кардиолог билан бирга эндокринолог маслаҳати фойдали.
• Ортиқча вазн, чекиш, кам ҳаракатли турмуш тарзи.
• Узоқ танаффусдан кейин жадал жисмоний машқларга қайтиш режалаштирилган бўлса.

Кардиологни қандай танлаш керак

Кардиология — фақат шифокор эмас, муассасанинг техник базаси ҳам муҳим бўлган соҳа.

• Асосий ташхис имконияти. ЭКГ, эхокардиография, суткалик мониторинг — буларсиз кардиолог кўр-кўрона ишлайди.
• Кузатув имконияти. Даволашни танлаш камдан-кам битта ташрифда тугайди, шунинг учун туман қулайлиги аҳамиятли: масалан, Мирзо Улуғбек тумани кардиологлари.
• Турмуш тарзи билан ишлаш. Яхши кардиолог дорилар рўйхати билан чекланмай, овқатланиш, жисмоний юклама ва уйқуни ҳам муҳокама қилади.
• Аниқ тушунтиришлар. Текширув нима кўрсатгани ва даволашдан мақсад нима эканини тушунишингиз керак.
• Кетма-кетлик. Шифокор олдинги хулосаларни ҳисобга олади, асоссиз равишда ҳаммасини бекор қилмайди.

Уйда қон босимини қандай тўғри ўлчаш керак

Уйдаги ўлчовлар кардиолог учун асосий маълумот манбаи, аммо фақат тўғри бажарилгандагина. Ўлчаш техникасидаги хатолар манзарани ўйланганидан кўра кучлироқ бузади.

• Зинадан кўтарилгандан кейин дарров эмас, беш дақиқача тинч ўтириб, сокин ҳолатда ўлчанг.
• Қўл тахминан юрак сатҳида таянчда ётади, орқа стул суянчиғига таянади, оёқлар полда туради.
• Манжет елка ҳажмига қараб танланади: жуда тори натижани ошириб кўрсатади.
• Бир неча дақиқа оралиқ билан икки марта ўлчанг ва иккала қийматни ҳам ёзиб қўйинг.
• Эрталабки ва кечки кўрсаткичларни тахминан бир хил вақтда қайд этинг.

Бир-икки ҳафталик кундалик шифокорга хонадаги битта ўлчовга қараганда беқиёс кўп маълумот беради — кабинетда қон босими кўпинча одатдагидан юқори чиқади.

Қабулга нима олиб бориш керак

• Ҳеч бўлмаганда бир-икки ҳафталик қон босими ва пулс кундалиги, ўлчаш вақти кўрсатилган ҳолда.
• Барча олдинги ЭКГ ва хулосалар, эскиларини ҳам қўшиб — динамика битта суратдан муҳимроқ.
• Қабул қилинаётган дорилар рўйхати, дозалари билан.
• Яқинда топширилган бўлса, таҳлил натижалари.
• Ёзиб қўйилган саволлар — қабулда уларни унутиш осон.

Каталог кардиологлар ва клиникаларни туман, йўналиш ҳамда шарҳлар бўйича солиштиришга ёрдам беради, аммо юрак ҳолатини фақат текширув билан юзма-юз қабулда баҳолаш мумкин. Шифокорлар бўлимидан мутахассис танлаб, маслаҳатга ёзилинг; юқоридаги рўйхатдаги ўткир аломатларда эса бир соат ҳам кечиктирмай дарҳол тез ёрдам чақиринг.