Тошкентда флеболог: варикоз, томирчалар ва қачон операция керак

Варикоз узоқ вақт косметик муаммо деб ҳисобланади: «веналар кўринади, лекин оғримайди-ку». Кейин кечга бориб оғирлик пайдо бўлади, сўнг шиш, сўнг тунги тиришишлар — ва фақат болдирдаги тери қорайганда одам шифокорга ёзилади. Ҳолбуки, эрта босқичда даволаш бир кун вақт олади ва наркоз талаб қилмайди, кеч босқичда эса гап аллақачон трофик яра ҳақида кетади. Флебологга қачон бориш кераклигини кўриб чиқамиз.

Флеболог нима билан шуғулланади

Флеболог — веналар мутахассиси: варикоз касаллиги, сурункали веноз етишмовчилик, тромбофлебит, чуқур веналар тромбози, томирчалар. Кўпинча бу алоҳида ихтисослашган томир жарроҳи. Бу профилдаги шифокорларни флебология бўлимида топиш мумкин.

Артериялар билан чалкаштирмаслик муҳим: агар оёқлар совқоца, оқарса ва юрганда оғриса, тинч ҳолатда эса оғриқ ўца — бу артериал муаммо ва у бошқа текширувни талаб қилади.

Қачон ёзилиш керак

• кун охирида оёқлардаги оғирлик ва кенгайиш ҳисси, оёқни баланд қўйиб дам олгандан кейин ўтади;
• товон ва тўпиқнинг шишиши, пайпоқ изи;
• тери устида чиқиб турган, эгри-бугри веналар;
• томирчалар ва тўрчалар;
• болдирда тунги тиришишлар;
• вена йўналиши бўйлаб қичишиш ва ачишиш;
• болдирнинг пастки учдан бирида терининг қорайиши ва қалинлашиши — бу аллақачон кеч босқич, ташриф кечиктирилмаслиги керак;
• ирсий мойилликда ҳомиладорлик — профилактик маслаҳат.

Шошилинч: агар битта оёқ тўсатдан шишса, иссиқ ва оғриқли бўлиб қолса — бу чуқур веналар тромбози бўлиши мумкин, ўша куниёқ УЗИ керак.

Нега бу содир бўлади

Оёқ веналарида қонни юқорига ўтказадиган ва орқага оқиб тушишига йўл қўймайдиган клапанлар бор. Клапанлар ёпилмай қолганда қоннинг бир қисми пастга қайтади, венадаги босим ортади, девор чўзилади — ва жараён ўзини ўзи кучайтиради. Асосий омиллар: ирсият (ҳал қилувчи), узоқ туриш ёки ўтириш, ҳомиладорлик, ортиқча вазн, оғир жисмоний юкламалар, гормонал препаратлар.

Текширув

Асосий усул битта — веналарнинг дуплекс сканерлаши (қон оқимини баҳолаш билан УЗИ). У қайси клапанлар ишламаётганини, қоннинг тескари оқими бор-йўқлигини ва тромблар йўқлигини кўрсатади. Текширув оғриқсиз, 20–30 дақиқа олади ва тик ҳамда ётган ҳолатда ўтказилади — бу муҳим: ҳақиқий манзара фақат тик ҳолатда кўринади. Бу текширувсиз даволаш усулини танлаш мумкин эмас. Шундай жиҳозга эга клиникалар диагностика бўлимида тўпланган.

Замонавий даволаш усуллари

Венани кесимлар орқали олиб ташлайдиган классик операция бугун камдан-кам қўлланилади. Асосий усуллар:

• Лазер облитерацияси (ЭВЛК) — тешик орқали венага ёруғлик ўтказгич киритилади, девор ичкаридан «кавшарланади». Маҳаллий оғриқсизлантириш, ўша куни уйга кетиш.
• Радиочастотали облитерация — худди шу тамойил, бошқа энергия манбаи.
• Склеротерапия — венага деворларни ёпиштирувчи препарат юборилади. Томирчалар ва кичик веналарда қўлланилади.
• Минифлебектомия — тугунларни микротешиклар орқали олиб ташлаш, кўпинча лазерни тўлдиради.
• Компрессион трикотаж ва препаратлар — варикозни даволамайди, аммо уни секинлаштиради ва белгиларни камайтиради; барча босқичларда тайинланади.

Клиникани қандай танлаш

1. Ўз УЗИ аппарати ва уни ўзи бажарадиган шифокор. Бировнинг тавсифига таянадиган флеболог кўр-кўрона ишлайди.
2. Бир неча усул мавжудлиги. Агар клиника фақат битта усулни таклиф қилса, у ҳаммага таклиф қилинади — мос келадими-йўқми, аҳамияциз.
3. Кўрсатмаларни ҳалол муҳокама қилиш. Қон оқими бузилишисиз томирчалар — косметик муолажа, ва шифокор буни тўғридан-тўғри айтиши керак.
4. Аралашувдан кейинги назорат. Бир ҳафта ва бир ойдан кейинги назорат УЗИ си нархга кирадими — аниқлаштиринг.
5. Нархни тўлиқ баҳолаш — оғриқсизлантириш, компрессион трикотаж ва назорат ташрифлари билан.

Таклифларни Тошкент клиникалари каталогида солиштириш қулай.

Мустақил нима қилиш мумкин

Бу чоралар даволашни бекор қилмайди, аммо ривожланишни сезиларли секинлаштиради: кунига камида 30 дақиқа юриш, кечқурун 15 дақиқа оёқни юрак сатҳидан юқори кўтариш, болдирга контраст дуş, вазнни камайтириш, ҳаракациз узоқ туришдан воз кечиш, ўтириб ишлашда ҳар соатда танаффус, парвоз ва узоқ сафарларда компрессион трикотаж. Иссиқ ванналар, сауна ва қуёшда узоқ туриш, аксинча, веналар ҳолатини ёмонлаштиради.

Кенг тарқалган нотўғри тушунчалар

«Веналар олиб ташланса, қон қаерга боради?» Йўқ: шикастланган вена аллақачон қон оқимида иштирок этмайди, қон соғлом чуқур веналар орқали юради ва уни ўчиргандан кейин оқим енгиллашади.

«Малҳамлар варикозни даволайди». Улар шишни камайтиради ва белгиларни енгиллаштиради, аммо клапанларни тикламайди.

«Варикоз фақат аёлларда бўлади». Эркакларда ҳам деярли шунчалик кўп учрайди, аммо улар кечроқ мурожаат қилади.

Материал фақат маълумот бериш учун ёзилган ва шифокор маслаҳатини алмаштирмайди.