ТИЗЗА БЎҒИМЛАРИДАГИ ОҒРИҚЛАР ВА УННИ ҚАНДАЙ ДАВОЛАШ КЕРАК
Ушбу мақолада ВИТАМЕД Тиббиёт маркази клиникаси шифокор-ортопеди Ахмедов Беҳзод Раҳмадович беморларнинг тез-тез бериладиган саволларига жавоб беради:
“Ҳурматли ҳамкасблар, беморлар!
Мен сиз билан мавзуни муҳокама қилмоқчиман: &қуот;Тизза бўғимларидаги оғриқлар ва уни қандай даволаш керак&қуот;.
Тизза оғриғи аҳоли орасида кенг тарқалган шикоятлардан бири бўлиб, кўпинча юриш, эгилиш ва узоқ вақт туриш каби кундалик ҳаракатлар пайтида бўғимларнинг эскириши билан боғлиқ. Нима бўлишидан қатъий назар, яъни қариш ёки шикастланиш туфайли, тизза оғриғи ёқимсиз ҳис-туйғу ёки ҳатто баъзи ҳолларда заифлашади. Қуйида беморлар консултация пайтида тез-тез сўраладиган саволларга жавоблар мавжуд.
Савол (Савол): Тиз оғриғига нима сабаб бўлади?
Жавоб (А): Тиз оғриғининг энг кўп учрайдиган сабаблари қарилик, шикастланиш ёки тиззанинг такрорий микротраумаси билан боғлиқ. Кенг тарқалган тизза муаммолари орасида бурилишлар ва кўз ёшлар, менискус ёрилиши, тендонит ва артрит мавжуд.
Савол: Тиззаларни даволашни бошлашдан олдин улар ҳақида нимани билишингиз керак?
Жавоб: Оғриқнинг сабабини тушуниш учун тизза бўғимларининг анатомиясини ёки ундан ҳам яхшиси, функционал анатомиясини тушунишингиз керак, бу эса ўз навбатида даволанишни осонлаштиради. Тизза бўғими фемур, тибиа, пателла каби суякларни ўз ичига олади - тизза ва пателлофеморал бўғимларни ҳосил қилувчи суяклар. Бўғим шунингдек, қўшма капсулани ва лигаментли аппаратни (ташқи ва ички латерал, олд ва орқа хоч лигаментлари) ўз ичига олади - улар оёқ-қўлнинг экскурсиясини чеклайди ва ҳаракатлар оралиғини белгилайди. Қўшимчанинг ичида синовиал суюқлик мавжуд бўлиб, у артикуляр хафтага ўртасида ишқаланишни камайтиради. У эрда, бўғимнинг ичида, ташқи ва ички менисклар мавжуд - улар бўғимнинг зарба ютилиши учун жавобгардир. Мушаклар, тендонлар ва пателлар лигамент қисқариш орқали юкни тўғри тақсимлашга ёрдам беради, яъни секинлашади ва натижада юкни бутун бўғим юзасига тақсимлайди.
Савол: Тизза касалликлари учун хавф омиллари борми ва улар нима?
Жавоб: Ҳа. Кўпгина касалликларда бўлгани каби, улар ҳам мавжуд. Хавф омилларига қуйидагилар киради:
• қариш;
• аёл жинси;
• ирсий омил (мойиллик);
• травма тарихи;
• бирлаштирувчи мушакларнинг кучсизлиги;
• суяк зичлиги ошиши;
• пастки оёқнинг нотўғри (О - ёки Х шаклидаги деформациялар) ўқи;
• проприосепсия;
• ортиқча вазн;
• травматик жисмоний фаолият.
Савол: Қўшма дегенерация нима?
Жавоб: Бўғимларнинг дегенерацияси бўғим юзасининг четларида остеофитларнинг ўсиши, бўғим капсуласининг чўзилиши орқали субкондрал суяк пластинкасининг қалинлашиши ва склерози билан кечади, ўртача синовит ва бўғимни боғлайдиган мушакларнинг кучсизлиги билан кучаяди.
Савол: Тизза қўшма касалликлари мавжудлиги қандай аниқланади?
Жавоб: Касаллик ҳолатларининг диагностикаси клиник текширувни ўз ичига олади ва одатда, рентген нурлари, МРИ, компютер томографияси ва артроскопия каби бир ёки бир нечта диагностика усулларидан фойдаланишни ўз ичига олади.
Савол: Менинг тиззаларим оғрияпти, лекин рентген нурлари ҳеч нарсани кўрсатмади.
Жавоб: Кўпгина анатомик тузилмалар рентгенографик жиҳатдан кўринмайди, шунинг учун рентгенологик кўринишлар оғриқ интенсивлиги билан паст корреляцияга эга.
Савол: Тизза оғриғининг сабаби нима?
Жавоб: Олдинга қараб, хафтага ўзида асаб тугунлари йўқлигини айтаман. Хафтага тушиши оғриқ келтирмайди. Шунинг учун оғриқ, эҳтимол, иннервация қилинган тузилмалардан келиб чиқади. Оғриқли ва оғриқсиз беморларнинг қиёсий МРИ тадқиқотларига асосланиб, оғриқнинг сабаби қуйидагилар бўлиши мумкинлиги аниқланди: синовиум, лигаментлар, қўшма капсулалар, мушаклар, субкондрал суяк. Синовиал мембрананинг яллиғланиши, қўшилишда эфüзён мавжудлиги капсуладан ва ортиқча суюқликдан чўзилишига олиб келади, бу эса носисептив (оғриқ) стимуляциясини оширади. Суяк илиги шишиши шикастланишлар оқибати бўлган ёриқлар ва чандиқлар мавжудлигининг белгисидир. Остеофитларнинг мавжудлиги оғриқ пайдо бўлишига ҳам таъсир қилади - улар ўсиб бориши билан қон томирлари ва нерв толалари суякнинг тагидан остеофитларга, бўғимдан ташқаридаги тузилмаларга - масалан, периартикуляр бурсалар ва илиотибиал тармоқли ҳам остеоартритда оғриқнинг кенг тарқалган сабабидир.
Савол: Тизза бўғимларини даволаш учун қандай усуллар қўлланилади?
Жавоб: Вазият тури ва оғирлигига қараб оғриқли тизза касалликларини даволаш учун ҳам жарроҳлик, ҳам жарроҳлик усуллари қўлланилади.
Дори-дармонсиз даволаниш: аеробик ёки изометрик машқларни бажариш, сузиш, ортиқча вазнни йўқотиш (семизлик бўлса) тавсия этилади. Физиотерапия ва лента ҳам тавсия этиладитиззалар, ортопедик ички тагликлардан фойдаланиш, иситувчи малҳамлар, юриш воситалари (қамиш, таёқчалар ва бошқалар).
Гиёҳванд моддаларни даволаш қуйидагиларни ўз ичига олади: аналжезиклар, стероид бўлмаган яллиғланишга қарши дорилар, баъзида гиёҳвандлик оғриқ қолдирувчи воситалар, бўғим ичидаги кортикостероид инъэкциялари, гиалурон кислотаси инъэкциялари, ПРП терапияси (плазмолифтинг), илдиз ҳужайраларини даволаш; Генетика терапияси ҳам дори терапияси сифатида таснифланиши мумкин.
Терапевтик чора-тадбирлар, шунингдек, совуқ ва / ёки иссиқликни қўллаш, турмуш тарзини ўзгартириш, мушакларни электр стимуляцияси, шиналар / шиналар кийиш ва тизза прокладкаларини ўз ичига олади.
Тиз бўғимларини жарроҳлик даволаш артроскопия, артикуляр хафтага пайвандлаш, патологик ўзгарган синовияни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш (синовектомия), проксимал тибиал остеотомия, тиззанинг умумий ёки қисман артропластикасини ўз ичига олади.
Тизза оғриғининг ташхиси мутахассис томонидан текшириш, касаллик тарихи ва кейинги клиник ва лаборатория текширувларини талаб қилади.
Савол: Тиз оғриғининг мумкин бўлган асоратлари қандай?
Жавоб: Ўз вақтида даволаш бўлмаса, асоратлар қуйидаги шаклда пайдо бўлиши мумкин:
• бўғимнинг ўзида яллиғланиш ва дегенератив жараёнларнинг ёмонлашиши;
• лигаментли аппаратнинг травматизация даражасини янада оғир шаклга ўтказиш;
• энгил артрознинг оғирроқ шаклига ўтиши;
• илгари мавжуд қисман лигамент ёрилишининг тўлиқ ёрилиши.
Иккиламчи ва бошқа соматик касалликлар мавжуд бўлганда, беморнинг ҳаётига таҳдид соладиган асоратлар пайдо бўлиши мумкин.
Савол: Тиз бўғимларидаги оғриқни қандай олдини олишим мумкин?
Жавоб: Тизза оғриғининг олдини олиш учун сиз бўғимларнинг ортиқча юкланишини ҳам, тўлиқ адинамияни ҳам истисно қиладиган соғлом турмуш тарзини олиб боришингиз керак.
Хавф омиллари бўлган одамлар эҳтиёт бўлишлари ва бўғимнинг лигаментли аппаратини мустаҳкамлашга ҳаракат қилишлари керак, бу эса бўғимнинг ўзига юкни камайтиради. Оёғингизга ўз вақтида &қуот;дам олиш&қуот; беришга ҳаракат қилинг.
Артрознинг оғир шаклларида (3-даражали) мутахассис билан маслаҳатлашинг ва агар кўрсатилса, ўз-ўзидан даволамасдан ёки касалликни тасодифан қолдирмасдан тизза бўғимини жарроҳлик даволашни амалга оширинг, бу эса, қоида тариқасида, беморнинг аҳволини оғирлаштириши ва юқорида айтиб ўтилган асоратларга олиб келиши мумкин.
ВИТАМЕД Тиббиёт маркази клиникасида сиз мутахассислардан маслаҳат олишингиз ва қуйидаги текширувлардан ўтишингиз мумкин: рентген, МРИ, компютер томографияси, шунингдек, ортопед шифокор томонидан тайинланган физиотерапия курсидан ўтишингиз мумкин.
Эътиборингиз учун раҳмат! Соғ бўлинг!
Сиз ҳар доим электрон почта орқали сўров юбориш ёки телефон орқали биз билан боғланиш орқали сизни қизиқтирган барча саволларни беришингиз мумкин:
инфо@витамед.уз
(+998 71) 129-81-81
(+998 71) 129-82-82
Қўшимча маълумотлар:
ввв.витамед.уз
Телеграм канали - ҳттпс://телеграм.ме/витамедуз
Тез ёрдам – 1063, (+998 71) 129-00-03
Соғлом бўлинг ва яқинларингизга ғамхўрлик қилинг!