Болалардаги аллергия - умрбод қамоқ жазоси?
Болалардаги аллергия - умрбод қамоқ жазоси?
Ҳурматли ота-оналар, сизнинг кўпчилигингизни болалардаги аллергия билан боғлиқ саволлар қизиқтираётганини ҳисобга олсак, ушбу мақолада ВИТАМЕД Тиббиёт маркази клиникасининг юқори тоифали педиатри Людмила Эвгениевна Носиченко уларнинг бир нечтасига жавоб беради:
1. Болаликдаги аллергия каби нарса борми? Катталардаги аллергиядан фарқ қиладими?
Тиббиётда болаликдаги аллергия деган нарса йўқ. Ҳақиқат шундаки, аллергик реакцияларнинг ривожланиши (АР) бир хил ривожланиш механизмлари бўйича содир бўлади, аммо уларнинг сабаблари бошқача. Улар ёшга қараб фарқланади. Ёш болаларда, қоида тариқасида, АР нинг ривожланиши дарҳол содир бўлади - дастлабки икки соат ичида. Бу ёшдаги АРнинг асосий сабаби озиқ-овқат ҳисобланади. Аммо катталарда аллергенлар (аллергияга олиб келиши мумкин бўлган моддалар) орасида озиқ-овқат маҳсулотлари эмас, балки кимёвий моддалар устунлик қилади. Шунинг учун АР кечикиш билан ривожланиши мумкин ва 2-3 кунларда пайдо бўлиши мумкин. Аммо болаларда кечикиб қолгани каби, катталарда ҳам дарҳол аллергик реакциялар мавжуд. 3 ёшгача бўлган болаларда аллергик реакцияларнинг ривожланиши кўпинча озиқ-овқат аллергенлари томонидан қўзғатилади, кейин уларга уй аллергенлари (уй чанги, ҳайвонларнинг туклари ва бошқалар) қўшилади ва 5 ёшдан бошлаб гулчангларга сезгирлик кучаяди.
Аллергик реакциялар, қоида тариқасида, сезгир организмда ривожланади, яъни аллергия учун аллақачон тайёрланган. Бунга ҳисса қўшадиган кўплаб омиллар мавжуд. Ҳомиладорликнинг ноқулай курси, ҳомиладорлик ёки эмизиш даврида дори-дармонларни қўллаш, сунъий озиқлантиришга эрта ўтиш, айниқса, мослаштирилмаган сут формулалари билан, ирсият. Ва шунингдек - боланинг турли хил ширинликларни суиистеъмол қилиши. Ва, албатта, қуртлар. Клиник жиҳатдан кўплаб гелминтик инфестациялар аллергик намоёнларга, айниқса атопик дерматитга (псевдоаллергия деб аталадиган) ўхшаш расмга эга. Шунинг учун тери намоён бўлган барча болалар қуртларнинг мавжудлиги учун текширилиши керак.
2. Аллергия турини ва унинг пайдо бўлишининг мумкин бўлган сабабини симптомлар асосида аниқлаш мумкинми?
АРнинг кўплаб кўринишлари мавжуд: битта тери тошмасидан Стивенс-Жонсон синдроми, Лелл синдроми ва боланинг ҳаётига таҳдид соладиган анафилактик шок ривожланишигача. Аллергия, шунингдек, сохта круп синдромининг ривожланиш турига кўра нафас олиш йўлларининг шикастланиши (нафас олиш аллергияси) шаклида ҳам намоён бўлиши мумкин - ҳалқумнинг тез шишиши (қўпол, "қўнғир" йўтал, нафас олаётганда шовқинли нафас олиш қийинлишуви) ёки бронхиал обструкция (қуриган нафас олиш хуружини эслатади: нафас чиқариш).
Кўпинча АР оддий бурун тиқилиши шаклида намоён бўлади - қуруқ ёки бурун бурунлари, тез-тез сабабсиз ҳапşıрма, лакримация ёки йўталиш, шунингдек конъюнктивит. Ёш болаларда беқарор нажас кўринишидаги ошқозон-ичак трактининг намоён бўлиши жуда кенг тарқалган. Аллергия турини семптомлар асосида аниқлаш учун сизга ота-оналарнинг диққатлилиги ёки диққат билан тўпланган тиббий тарих ва ҳаёт тарихи (тарих) керак.
3. Даволаш ёки ўз-ўзини даволаш. АР учун ўз-ўзини даволаш, айниқса анъанавий тиббиётдан фойдаланиш мумкинми?
Аллергия касалликларини даволаш анча мураккаб ва узоқ давом этадиган жараёндир. Бу эрда ота-оналарнинг сабр-тоқати керак. Асосийси, кундалик ҳаётда йўқ қилиш режимига қатъий риоя қилиш, яъни барча мумкин бўлган аллергенларни йўқ қилиш. Агар сизда озиқ-овқат аллергияси бўлса, айниқса, ёш болаларда ҳипоалерженик парҳезга қатъий риоя қилинг. Дори-дармонларни фақат педиатр, аллергист ёки дерматолог билан маслаҳатлашганидан кейин қўллаш керак (агар терида аллергия намоён бўлса). Болалардаги аллергияни ўз-ўзидан даволаш ва умуман олганда, қабул қилиниши мумкин эмас.
Агар болада аллергиянинг оғир шакллари, бўғилиш хуружлари, ангиоедема, айниқса юқори нафас йўлларининг шишиши бўлса, ота-оналар ҳар доим биринчи ёрдамни кўрсатиш учун қўлида биринчи ёрдам тўпламига эга бўлиши керак. Аммо сиз ҳали ҳам шифокор билан маслаҳатлашингиз керак. Агар болада бронхиал астма бўлса, у ҳолда уй тиббиёт кабинетида алевленмеларни бартараф этиш учун ҳар доим небулизер (инҳалер) бўлиши керак. Анъанавий тиббиёт ёрдам бериши мумкин, аксинча, ҳужумларни тўхтатишда эмас, балки алевленмелерин олдини олиш нуқтаи назаридан.
4. Даволаниш вақтида қандай парҳез тутилади?
Аллергиянинг тери ёки ошқозон-ичак шакллари учун, айниқса алевленмелер пайтида, ҳипоалерженик диетага қатъий риоя қилиш керак. Болалар нима эйиши мумкин ва ҳатто аллерген бўлмаганлар ҳам нимадан қочишлари керак? Кучли гўштли булёнлар, жигар, қўзиқорин, тухум, шоколад, цитрус мевалари, дудланган овқатлар, кетчуп ва маёнез, музлатилган денгиз ва дарё балиқлари, консервалар, ширин газланган ичимликлар, чиплар, конфетлар, гамбургерлар, ҳот-доглар, пизза аллергик реакцияларни келтириб чиқариши мумкин. Аллергиянинг ҳар қандай кўриниши бўлган ўсмирлар учун косметика ва парфюмерия воситаларидан фойдаланмаслик яхшироқдир. Бола бўлган уйда, ҳатто балконда ҳам чекиш ёки бола жойлашган хонага одеколон, парфюм ёки деодорант сепиш тавсия этилмайди. Унинг хонаси, айниқса, табиий гиламлар ва эски китоблар билан чалкашиб кетмаслиги керак - гиламлардаги жун зарралари, китоб чанглари нафас олиш аллергиясининг ривожланишига олиб келиши мумкин, шу жумладан бронхиал астма, шунингдек, уй ҳайвонлари сочлари, патлар ва қушлар пастга. Болалар оддий, табиий озиқ-овқат билан озиқланиши керак. Гўштли булёнлар ва қайнатилган пюреси жигари бир ёшгача бўлган болалар учун тавсия этилмайди, қўзиқоринлар, ҳатто энг яхшилари ҳам 12 ёшгача бўлган болалар учун тавсия этилмайди.
5. Аллергиядан қутулиш мумкинми?
Тананинг аллергик кайфияти умр бўйи қолади, аммо бу ўлим ҳукми эмас. Шифокорнинг барча тавсияларини диққат билан бажариш касалликнинг кучайишини олдини олади ва барқарор ремиссияга эришишга имкон беради.
Кўпгина болалик касалликлари сингари, аллергик касалликлар педиатрлар, аллергистлар ва дерматологлар каби педиатрларнинг мутахассисликлари чорраҳасида жойлашган. Аллергия билан оғриган бола билан биринчи алоқада бўлган шифокор қўшимча текширув зарурлиги ва бошқа шифокорлар билан маслаҳатлашишнинг мақсадга мувофиқлиги тўғрисида қарор қабул қиладиган педиатр бўлиши мақсадга мувофиқдир. Даволаш пайтида барча оила аъзоларининг фикрлари ва ҳаракатларининг бирлиги жуда муҳимдир. Болага "йўқ" ва "йўқ" сўзларини тушунишга ва характерни кўрсатишга ўргатиш керак. Аллергияни қўзғатишга ҳожат йўқ (шу жумладан нафас олиш: обструктив бронхит, аллергик стенозли ларинготрахеит, бронхиал астманинг кучайиши) - нафас олиш касалликларини даволашда кучли ҳидли маҳсулотлардан фойдаланинг: хантал, хантал пластерлари, терини кучли ҳидли мойлар ва бошқа мойлар билан ишқаланг. Ҳаётнинг биринчи йилларидан бошлаб болаларга ароматерапия қўллашнинг ҳожати йўқ. Агар, шунга қарамай, болада ўткир обструктив бронхит ёки ўткир стенозли ларинготрахеит ривожланса, у небулизерлар (инҳалерлар) ва бошқа зарур физиотерапевтик ускуналар ёрдамида амбулатор даволанишга муҳтож. Кўпгина ҳолларда амбулатор физикотерапия даволаш самарали бўлади. Баъзи ҳолларда, масалан, нафас қисилиши билан, болани касалхонага ётқизиш керак.
Болада аллергия белгилари бўлса, дарҳол тажрибали мутахассис билан боғланинг
Фарзандларингизга сиҳат-саломатлик тилайман!
Сизни қизиқтирган барча саволларни электрон почта орқали сўров юбориш ёки телефон орқали биз билан боғланиш орқали беришингиз мумкин:
инфо@витамед.уз
(+998 71) 129-81-81
(+998 71) 129-82-82
Қўшимча маълумотлар:
ввв.витамед.уз
Телеграм канали - ҳттпс://телеграм.ме/витамедуз
Тез ёрдам – 1063, (+998 71) 129-00-03
Соғлом бўлинг ва яқинларингизга ғамхўрлик қилинг!