ВИТАМЕД Тиббиёт маркази клиникаси шифокори Худайберганов Саид Игамбердиевич

“ВИТАМЕД Тиббиёт маркази” клиникаси олий тоифали оториноларингологи Саид Игамбердиевич Худайберганов сизни “Патологик қўшимча анастомоз, бурун бўшлиғини эндоскопик амбулатор текширувлар натижасида аниқланиши ва унинг синусит патогенезида тутган ўрни” мавзусидаги мақоласи билан таништиради.

Кўп одамлар синусит каби касаллик ёки, аниқроғи, максиллер синуснинг ўткир ёки сурункали касаллиги билан оғриқли тарзда таниш.

Ушбу касалликнинг сурункали шакли тўлиқ тузалмагунча деярли даволанмайди ва релапслар пайдо бўлади, деган қатъий фикр мавжуд. Бошқа ҳар қандай касаллик каби, унинг асосий сабаби, оқибати ва оғир якуний натижаси бор. Кўпинча, аҳамияциз ва аҳамияциз ўзгариш бу касалликнинг сурункали бўлишига сабаб бўлади.

Ҳозирги вақтда замонавий эндоскопик ускуналар инсон танасининг анатомияси ва физиологиясининг структуравий хусусиятларига янгича қараш имконини беради. Мен сизнинг эътиборингизни ушбу касалликнинг моҳиятига ва менинг фикримча, синуситнинг қайталанишининг умумий сабабларидан бирига қаратмоқчиман.

Максиллер синуслар биринчи марта максиллер синус касаллигини шиллиқ қаватнинг яллиғланиши деб таърифлаган инглиз жарроҳи ва анатоми Натаниел Хаймор шарафига номланган. Кейинчалик бу касаллик синусит деб аталди.

Тҳе лосатион оф тҳе махилларй синус ис чарастеризед бй иц дистрибутион тҳроугҳоут алмост тҳе энтире бодй оф тҳе уппер жав. Синуснинг ҳажми ва шакли ҳар бир киши учун индивидуалдир ва бош суягининг анатомиясига боғлиқ. Ҳаёт давомида синуслар ўсиб, шаклини ўзгартиради. Агар янги туғилган чақалоқларда улар кичик чуқурликлар бўлса, кекса одамларда улар максимал ўлчамларга эришишлари мумкин.

Синуслар бурун бўшлиғига тор канал орқали боғланган. Оддий шароитларда максиллер синуслар ҳаво билан тўлдирилади. Синуслар зарарли микробларни, бактерияларни ва бошқа микроорганизмларни олиб ташлашга имкон берувчи шиллиқ қават билан қопланган.

Синус юқори, пастки, ички, олд ва орқа деворлардан иборат. Уларнинг ҳар бирининг нормал ҳолатидан четга чиқиши турли патологик шароитларни келтириб чиқаради. Масалан, ташқи деворнинг яллиғланиши кўриш органларига салбий таъсир қилади, чунки у кўз бўшлиғи билан чегарадош. Яллиғланган жой кўзларга босим ўтказиши, лакримал без каналларини сиқиб чиқариши, кўз қовоқлари ва бошқа тўқималарнинг шишишига олиб келиши мумкин. Буларнинг барчаси турли хил оғриқларни келтириб чиқаради ва кўришнинг бузилишига олиб келиши мумкин.

Пастки деворда структуравий нуқсонлар бўлиши мумкин, бунда ҳар қандай инфекция туфайли тиш гўштининг яллиғланиши максиллер синуснинг шиллиқ қаватига ўтади ва одонтоген синуситга олиб келади. Ички девор ёки, шунингдек, медиал девор, синус ҳудудидан бурун бўшлиғига канал шаклида ўтиш жойини ўз ичига олади. Ушбу каналнинг блокланиши синуситнинг асосий сабабидир.

Олд деворнинг ҳаддан ташқари қалинлиги синуситни даволаш пайтида понксиённи мураккаблаштиради, бу жараённинг ўзини сезиларли даражада мураккаблаштиради. Понксиён қилиш нафақат самарасиз, балки хавфли ҳам бўлади. Орқа деворнинг дорсал томони веноз каналлар жойлашган катта плексус билан алоқа қилади. Шу сабабли, синус яллиғланиши туфайли қон инфекцияси хавфи юқори.

Тҳе махилларй синусес перформ тҳе фолловинг фунстионс:

1. Ҳидни аниқлашда иштирок этиш. Синус юзаси бурун бўшлиғининг ҳидлаш рецепторларини кучайтира оладиган махсус тузилишга эга.

2. Бурун билан нафас олиш жараёнида ҳаво филтрлаш жараёни. Ўпкага киришдан олдин ҳаво тозалаш, қулай ҳароратгача қиздириш ва нафас олаётган ҳавонинг намлигини барқарорлаштириш жараёнидан ўтади.

3. Ҳимоя функцияси. Бу шиллиқ қаватдаги танага зарарли вируслар ва бактерияларни ушлаб туришда ўзини намоён қилади, кейинчалик улар танадан чиқарилади.

Бундан ташқари, максиллер синус овознинг тембри ва товушини шакллантиришда иштирок этади. Синусларда жойлашган бўшлиқлар резонанс функциясини бажаради. Турли хил дори-дармонларни оғиз орқали қабул қилганда, шиллиқ қават қон томирларига сўрилиши туфайли уларнинг танага тез киришини таъминлайди.

Аммо тананинг микрофлораси уланиш каналини ёпиш хавфи юқори бўлганлиги сабабли жуда заифдир. Анастомознинг узоқ муддатли обструкцияси шиллиқ қаватнинг тўпланишига ва унинг қалинлашишига, йирингга айланишига ёрдам беради. Бу, ўз навбатида, синус деворларининг турли хил яллиғланишига олиб келади ва турли касалликларни келтириб чиқаради.

Бурун бўшлиғи ёки максиллер синуслар тузилишидаги конженитал нуқсонлар ҳам синусит каби касалликни қўзғатиши мумкин. Инсон анатомияси шундайки, ҳатто энг кучли иммунитетга эга бўлса ҳам, аниқ тизимли хусусиятлар туфайлиБироқ, одамнинг синуситга мойиллиги жуда юқори.

Мен сизнинг алоҳида эътиборингизни ушбу нуқсонлардан бирига қаратмоқчиман, яъни бу қўшимча - максиллер синуснинг медиал деворининг патологик анастомози.

Эндоскопик жарроҳлик ишлаб чиқилмаган даврда қўшимча патологик анастомознинг жойлашишини аниқлаш жуда қийин эди. Баъзида у максиллер синусдаги радикал, ўта шикастли операциялар пайтида топилма сифатида топилган.

Бурун бўшлиғининг эндоскопик текшируви диаметри 4 мм ва кўриш бурчаги 300 даража бўлган қаттиқ ёки мослашувчан эндоскоп билан амалга оширилиши мумкин. Агар бурун йўллари жуда тор бўлса, бурун бўшлиғини диаметри 2,7 мм ёки 1,9 мм бўлган қаттиқ эндоскоплар ёрдамида текшириш мумкин. Ушбу усул минимал вақтни талаб қилади ва бемор томонидан осонликча тоқат қилинади. Тадқиқот анемиядан сўнг ва бурун шиллиқ қаватини 5% лидокаин эритмаси билан бир марта мойлашдан кейин амалга оширилади. Тадқиқот учта асосий нуқтани ўз ичига олади: пастки, ўрта ва юқори бурун йўлларини кетма-кет текшириш. Шу билан бирга, шиллиқ қаватнинг ранги, бурун конкасининг ҳажми ва ҳолати, оқинди мавжудлиги ва табиати, параназал синусларнинг табиий анастомозлари, фарингеал бодомсимон безлар ва эшитиш найчалари оғизларининг ҳолатига эътибор берилади. Агар максиллер синуслар анастомозининг диаметри &гт; 4 мм бўлса ёки у пастки бурун гўштида жойлашган бўлса (операциядан сўнг), эгилувчан эндоскопнинг дистал учи синусга киритилиши ва шиллиқ қаватнинг ҳолати ва таркибининг мавжудлигини текшириш мумкин. Усул махилларар синусларнинг (МС) қўшимча анастомозини аниқлаш имконини беради.

Ёрдамчи анастомоз асосий анастомоз орқасида жойлашган. Кўпинча, ёрдамчи анастомоз фонтанеллада жойлашган бўлиб, биринчи марта 1893 йилда Австрия-Венгрия анатомисти ва антропологи Э. Зукеркандл томонидан тасвирланган. Фонтанеллалар максиллер синуснинг медиал деворининг ривожланиш аномалиялари деб ҳисобланади. Бу соҳаларда, турли узунликларда, суяк асоси йўқ ва синуснинг медиал девори синус ва бурун бўшлиғининг қўшни шиллиқ қаватининг юпқа қатлами билан ифодаланади.

Ўткир ва сурункали синуситда таъсирланган максиллер синуслардан шиллиқ йирингли оқинди киприкли эпителия томонидан табиий анастомоз орқали тўғридан-тўғри бурун бўшлиғига кўчирилади, сўнгра бурун бўшлиғининг латерал девори бўйлаб бурун бўшлиғининг пастки қисмига оқиб ўтади; алонг тҳе вай, тҳе дисчарге энтерс тҳе аддитионал анастомосис анд эндс уп баск ин тҳе савитй оф тҳе махилларй синус. Тҳис ис оне оф тҳе мост импортант патҳогенетис дисордерс ин синуситис. Ушбу патологик механизмга секреция ресиркуляцияси синдроми номи берилди.

Ушбу синдромда яллиғланиш жараёнида ҳосил бўлган юқори жағнинг таркиби табиий ва қўшимча анастомозлар ўртасида айланади ва шу билан юқори жағда патологик жараённинг ривожланишига сабаб бўлади.

Риносинуситнинг сурункали шаклларида, хусусан, полиплар, кистлар ёки бегона жисмларнинг пайдо бўлиши билан максиллер синуснинг яллиғланишида жарроҳлик даволаш усулини қўллаш керак. Жарроҳлик даволаш усули сифатида жаҳон амалиётида эндоскопик эндоназал микросинлусротомия қўлланилади.

Эндоскопик микромаксиллер синусотомия - операция қилинган жойга кириш учун тўқималарнинг яхлитлиги бузилмайдиган янада юмшоқ усул. Унинг ёрдами билан шаклланишлар олиб ташланади: полиплар, кистлар, эндоскоп ёрдамида йирингли массаларнинг тўпланиши. Улар максиллер синуснинг табиий анастомози (дренаж тешиги) орқали эҳтиёткорлик билан чиқарилади; тҳе инструменц аре инсертед тҳроугҳ тҳе носе, витҳоут суттинг ор пиерсинг анйтҳинг. Жарроҳ операция қилинган ҳудуднинг кенгайтирилган тасвирини мониторда аниқ кўриши мумкин, шунинг учун соғлом тўқималарга зарар этказилиши истисно қилинади. Шундай қилиб, аниқ ташхис қўйиш ва даволаш муолажалари амалга оширилади. Ушбу операция давомида юқорида кўрсатилган қўшимча анастомозлар тез-тез аниқланади, бу эса юқори квадрант яллиғланишининг тез-тез қайталанишига сабаб бўлади. Тўғри ва тўғри тактика қўшимча ва табиий анастомозни улаш, фонтанеллаларнинг бир қисмини олиб ташлаш ва агар керак бўлса, қирраларни махсус микродербридер билан текислашдир.

Мен бирламчи тиббий ёрдам шифокорларининг, хусусан, клиникаларнинг ЛОР шифокорларининг эътиборини жалб қилмоқчиман, бурун бўшлиғининг латерал деворини эндоскопик амбулатория диагностикаси пайтида ва қўшимча анастомозлар аниқланганда, улар беморларга ушбу патологиянинг моҳиятини тўғри тушунтиришни ва тўғри даволаш тактикасини, яъни эндоназал эндоскопик эндоскопик усулни таклиф қилишни тавсия қиламан.

Соғлом бўлинг ва яқинларингизга ғамхўрлик қилинг!

СизСиз ҳар доим ВИТАМЕД Тиббиёт маркази клиникаси мутахассисларига электрон почта орқали сўров юбориш ёки телефон орқали боғланиш орқали ўзингизни қизиқтирган саволларни беришингиз мумкин:

инфо@витамед.уз

+998 55 055 10 08

+998 55 055 10 08

Қўшимча маълумотлар:

ввв.витамед.уз

Телеграм канали - ҳттпс://телеграм.ме/витамедуз

Тез ёрдам – 1063, (+998 71) 129-00-03