Насл этиш - топшириқ бажарилди

Муаллиф: Уролог-андролог, т.ф.н.  Ярмухамедов Алишер Салиджанович

Насл етиштириш инсониятнинг табиатдан берилган буюк бойликдир. Шу билан бирга, инсоният насл-насабга тўсқинлик қиладиган касалликларга дучор бўлади.

Эр-хотинларнинг тахминан 15 фоизи биринчи марта ҳомиладор бўлишга уринишда муваффақияцизликка учрайди. Кўпгина шифокорлар ҳомиладорлик бир йил ичида контрацепциясиз содир бўлмаган ҳолларда бирламчи бепуштликни ташхислашади. Статистик маълумотларга кўра, турмуш қурган эр-хотинларнинг 80-85 фоизида концепция контрацепциясиз жинсий алоқада бўлганидан кейин 12 ой ичида содир бўлади ва бу даврда ҳомиладорлик содир бўлмаган ҳолатлар бепуштлик деб ҳисобланади ва беморларни текшириш тавсия этилади. Сўнгги 20 йил давомида олинган маълумотлар шуни кўрсатадики, концепция билан боғлиқ муаммоларнинг тахминан 30 фоизида фақат эркак омил рол ўйнайди ва тахминан 20 фоизда бузилишлар эр ва хотинда топилади. Шундай қилиб, бепуштлик ҳолатларининг 50 фоизида эркак омили, ҳеч бўлмаганда, қисман рол ўйнайди. Уруғлантиришда сперма сифати катта рол ўйнайди.

Сперматозоидларнинг шаклланиши (сперматогенез) мураккаб жараёндир. Сперма ривожланишининг олти босқичи мавжуд. Сперматозоидларнинг биринчи босқичдан олтинчигача ривожланиши бир даврдир. Одамларда ҳар бир цикл тахминан 16 кун давом этади ва эрта сперматозоидлардан этук спермага ўтиш 4,6 циклни олади. Шундай қилиб, одамларда сперматогенезнинг давомийлиги тахминан 74 кун.

Ўртача соғлом эркак ҳар бир эякуляция билан 120 дан 600 миллионгача сперма чиқаради. Бундан ташқари, эякуляция таркибида сув, глюкоза ва уларнинг озиқланиши учун зарур бўлган бошқа шакар мавжуд; гидроксиди, простагландидлар (бачадон ва фаллоп найчаларини рағбатлантириш, уларнинг қисқаришига олиб келади), холестерин, синк, С витамини ва бошқа моддалар.

Бепушт никоҳлар сонининг кўпайишига олиб келадиган сабаблар турлича. Асосий омиллар: варикоцеле (сперма томирларининг кенгайиши), эркак жинсий тизимининг сурункали инфекциялари, қандли диабет, мояклар, гипофиз ва гипоталамуснинг этарли даражада ишлаши, қон томирлари орқали сперматозоидларнинг чиқарилишининг бузилиши (туғма аномалиялар ёки шикастланишлар, шикастланишлар натижасида келиб чиқадиган бузилишлар, жароҳатлар), хавфлар.

Эркак бепуштлигининг қуйидаги турлари мавжуд. Секретор бепуштлик ва экскретор бепуштлик. Турмуш ўртоқларни текшириш бир вақтнинг ўзида бошланиши керак, айниқса эркакни текшириш аёлларни текширишга қараганда анча содда, тезроқ ва арзонроқ, чунки у фақат битта сперма таҳлилидан иборат. Афсуски, биз кўпинча аёл узоқ вақт, баъзан йиллар давомида текширилган ва даволанадиган, аммо даволовчи шифокорнинг қатъий тавсияларига қарамай, эрининг текшируви номаълум муддатга қолдириладиган вазиятга дуч келишимиз керак. Эркак томонидан келтирилган энг кенг тарқалган далиллар: &қуот;Менда ҳеч қандай муаммо йўқ, шунинг учун репродуктив функция билан боғлиқ муаммолар бўлиши мумкин эмас&қуот;, иккинчиси, энг &қуот;ишончли&қуот; - &қуот;Мен яхшиман, чунки бошқача бўлиши мумкин эмас&қуот;. Ушбу далиллар, қоида тариқасида, ушбу мутахассислик шифокорига ташриф буюришдан тушунарсиз қўрқувни яширади.

Аммо сабабларни аниқлаш учун фақат сперма таҳлилидан ўтиш керак. Сперматозоидларнинг уруғлантириш қобилиятини баҳолаш учун бир миллилитрдаги сперма сони, фаол ҳаракатланувчи сперма фоизи, морфологик нормал (этук) шакллар фоизи ва бошқа бир қатор параметрлар аниқланади. Спермани баҳолаш Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти кўрсатмаларига мувофиқ амалга оширилиши керак.

Барча мавжуд даволаш усулларидан фойдаланган ҳолда бепушт жуфтликларда ўртача ҳомиладорлик даражаси 35-40% ни ташкил қилади. Эҳтимол, деярли ҳар бир турмуш қурган жуфтлик, биринчи фарзанди ҳақида ўйлаб, унинг жинси ҳақида ҳайратда. Баъзилар биринчи навбатда ўғил туғилишини хоҳлашади, бошқалари биринчи навбатда қиз туғилишини хоҳлашади ...

Янги Зеландия олимлари раҳбарлик лавозимларини эгаллаган аёллар ўғил туғиш эҳтимоли кўпроқ эканига аминлар. Аниқланишича, бақувват аёлларнинг қонида тестостерон даражаси меъёрдан бир оз юқори, шунинг учун соғлом ўғил туғилиш эҳтимоли 80% ни ташкил қилади! Олимлар ўғил туғилишини кафолатлайдиган тестостерон даражасининг ортиши эканлигига аминлар.

Сперма туғилмаган боланинг жинси учун жавобгардир. Сперматозоидларнинг ярми Х хромосомасини, иккинчи ярмида Й хромосомасини, тухумда эса ҳар доим Х хромосомани ўз ичига олади. Шундай қилиб, жинсий ҳужайраларнинг бирлашиши натижасида қиз (ХХ) ёки ўғил (ХЙ) пайдо бўлади.

&қуот;Бойиш&қуот; сперма, чаққон ва чаққон, ҳақиқий спринтерлар. Улар тезроқУлар 15-20 сантиметр масофани босиб ўтиб, мақсадга - тухумга эришадилар. Агар у фаллоп найчасида бўлса, унда биринчи бўлиб Й-сперматозоидлар - &қуот;ўғил болалар&қуот; бўлади.

&қуот;Қиз&қуот; Х сперматозоидлари, &қуот;ўғил&қуот; сперматозоидларга қараганда камроқ ҳаракатчан бўлса-да, бардошли ва бардошлидир. Й сперма тезда кучини йўқотади - бир неча кундан кейин улар ҳаракациз ва, қоида тариқасида, ўйиндан чиқиб кетишади. Жанг майдонида фақат Х сперматозоидлар қолади, улар ажойиб изоляцияда қизларни &қуот;яратади&қуот;.

Боланинг жинсини режалаштириш усулларидан бири аёлнинг танасида овуляция содир бўлган кунни ҳисоблашга асосланган. Айтганимиздек, &қуот;эркак&қуот; Й хромосомасини олиб юрувчи сперма &қуот;аёл&қуот; Х хромосомасини олиб юрувчи сперматозоидларга қараганда камроқ яшайди, лекин улар фаолроқ ҳаракат қилади. Шунинг учун, агар бу овуляция куни содир бўлса, &қуот;эркак&қуот; сперма тухумга биринчи бўлиб этиб боради ва 9 ойдан кейин ўғил туғилади. Ва агар бу овуляциядан 1-2 кун олдин содир бўлса (эсда тутингки, сперма 3 кун давомида фаол бўлиб қолади), унда тухум пишиб етгунга қадар &қуот;эркак&қуот; сперма ўлишга вақт топади ва қиз ривожланади.

Кўпайиш қобилияти саломатлик кўзгусидир (деярли юз қалбнинг кўзгуси каби) ва шунинг учун агар сиз соғлом турмуш тарзини олиб борадиган бўлсангиз, тўғри овқатлансангиз, туғма анатомик аномалиялар бўлмаса, моякнинг яллиғланиш касаллиги ёки жароҳати бўлмаса, бахтли ота бўлиш эҳтимоли жуда юқори.

Хулоса қилиб шуни таъкидлашни истардимки, эркаклар бепуштлиги муаммоси жиддийлигига қарамай, ўз вақтида даволаш билан, аксарият ҳолларда муваффақиятга эришиш мумкин.

Уролог-андролог, т.ф.н.  Ярмухамедов Алишер Салиджанович