27.04.2018 · 👁 13,972
Жинсий органларнинг шикастланиши - тарқалиши ва сабаблари
Сиз ҳар қандай ёшда жинсий олатни ёки скротумга шикаст этказишингиз мумкин, аммо кўпинча 15 ёшдан 40 ёшгача бўлган беморлар тиббий муассасаларга ётқизилади. Болаларда бундай жароҳатлар камдан-кам учрайди, лекин, қоида тариқасида, катталарга қараганда, уларни даволаш қийинроқ.
Статистик маълумотларга кўра, бугунги кунда эркак жинсий аъзоларига шикаст этказиш ҳолатларининг тўртдан уч қисми ёпиқ: булар кўкаришлар, дислокациялар, синишлар ва жинсий олатни чимчилаш, моякларнинг силжиши ва кўкаришлари, шунингдек, одатда бир томонлама бўлган скротумнинг тўмтоқ шикастланиши.
Сўнгги пайтларда мутахассислар генитоüринер тизимга, шу жумладан ташқи жинсий аъзоларга шикастланишнинг кўпайишини қайд этдилар. Бу, биринчи навбатда, ижтимоий-иқтисодий омиллар, масалан, экстремал ва контактли спорт турларининг кўпайиши билан боғлиқ. Велосипед ва автоспорт, шунингдек, от пойгалари айниқса хавфли ҳисобланади. Перинеумнинг ўтиргичга (ёки эгарга) тез-тез ва кучли таъсири жинсий аъзоларга зарар этказиши мумкин. Бундан ташқари, юқори тезликда рақиб билан тўқнашуви мумкин бўлган хоккей ва бошқа спорт турларини ўйнаш хавфи мавжуд. Бу, айниқса, спортчилар ҳимоя воситаларини эътиборсиз қолдирганларида тўғри келади.
Шаҳар кўчаларида шахсий автомашиналар сонининг кўпайиши жароҳатланиш ҳолатларининг ҳам кўпайишига олиб келади: жинсий аъзоларнинг очиқ ва ёпиқ жароҳатларининг сезиларли қисми йўл-транспорт ҳодисалари натижасидир.
Бундан ташқари, турли турдаги ижтимоий тўқнашувлар ва тартибсизликлар, фуқаролик бўйсунмаслик ҳаракатлари ва қуролли тўқнашувлар натижасида урологик шикастланишларнинг юқори даражаси кузатилади.
Эркакларда ташқи жинсий аъзолар шикастланишининг белгилари ва намоён бўлиши
Жинсий органларнинг травматик лезёнлари турли хил табиатга эга бўлиши мумкин ва кўп навларга эга бўлиши мумкин - шунга кўра, шикастланиш турига қараб, аломатлар фарқланади. Буларга турли даражадаги оғриқлар, шишиш, қон кетиш, кўкаришлар, гематурия (сийдикда қоннинг пайдо бўлиши) ва сийишнинг бошқа анормалликлари, очиқ яралар ҳақида гапирмаса ҳам бўлади. Қоида тариқасида, беморнинг ўзи генитал органларнинг шикастланиши мавжудлигини тан олиши мумкин. Аммо, агар жароҳат, масалан, спиртли ичимликлар таъсирида бўлса ва жабрланувчи уни олган пайтини англамаган бўлса, бу аломатлар имкон қадар тезроқ шифокор билан маслаҳатлашиш учун сабаб бўлиши керак.
Эркакларда жинсий аъзоларнинг шикастланиш турлари
Аввало, ташқи юрак аъзоларининг шикастланишлари ёпиқ ва очиқ бўлинади. Биринчиси тинчлик даврида кўпроқ учрайди ва жинсий олатни контузияси, жойидан чиқиши, синиши ва чимчилаши, шунингдек, тўмтоқ таъсир ёки сиқилиш натижасида скротумнинг шикастланиши ва моякнинг силжиши, ёрилиши ёки кўкариши каби ёпиқ жароҳатларни ўз ичига олади.
Жинсий олатни кўкариши шикастланган орган шикастланганда тик бўлмаганида пайдо бўлади. Одатда ўртача оғриқ ва шикастланиш жойида аниқ кўкаришлар пайдо бўлиши билан бирга келади. Баъзида гематома тўғридан-тўғри тери остида эмас, балки чуқурроқ тўқималарда пайдо бўлиши мумкин, бу сийдик йўлига босим ўтказиб, беморнинг сийдик чиқаришини қийинлаштиради.
Жинсий олатни дислокацияси - анкраж лигаментларининг шикастланиши содир бўлади, бунинг натижасида унинг илдизи силжийди: тери остида, пубик, скротум ёки перинеумда. Бу ҳар доим операцияни талаб қиладиган анча жиддий жароҳат.
Жинсий олатни бузиш - агар шикастланиш жинсий олатни сиқиш, сиқиш ва боғлаш натижасида, шу жумладан унга бирор нарса қўйишга ҳаракат қилганда содир бўлса. Муаммо сиқилган жой остидаги қон айланишининг бузилишидир. Шу сабабли, ўз вақтида тиббий ёрдам кўрсатилмаса, тўқималарнинг ўлими бошланиши мумкин - некроз.
Жинсий олатни синдириш жароҳати пайтида жинсий олатни тик турган бўлса содир бўлади. Ушбу шикастланиш механизмини тушуниш учун жинсий олатни анатомик тузилишини тасаввур қилиш керак: у коллаген миқдори юқори бўлган эластик мембрана билан қопланган иккита кавернöз (каверноз) танадан ва улар орасида губкасимон (ғубка) танадан иборат. Синган бўлса, мембрана ёрилиб кетади, баъзан эса кавернöз жисмларнинг ўзларига зарар этказилади. Баъзи ҳолларда синиш корпус спонгиосумнинг ёрилиши билан бирлаштирилиши мумкин. Бугунги кунда ушбу жароҳат шошилинч урологик ёрдам учун қўнғироқларнинг ярмидан кўпига сабаб бўлмоқда. Бу кўпинча жинсий алоқа пайтида, эрекция жинсий олатни тўсатдан, масалан, шерикнинг пубик суягига урилганда пайдо бўлади. Даволаш жарроҳлик заруратини ўз ичига олади.
Скротумнинг ёпиқ жароҳатлари у сиқилган ёки тўғридан-тўғри урилганда содир бўлади, биринчиси кўпинча жинсий алоқа пайтида, айниқса спиртли ичимликлар ёки гиёҳванд моддалар билан заҳарланиш пайтида, иккинчиси - перинеумга тушиш ёки шунга ўхшаш бошқа сабаблар натижасида содир бўлади.
Моякларнинг ўзига ёпиқ шикастланиш ҳам кузатилиши мумкин. Булар кўкаришлар, ёрилишлар ва силжишлардир. Қоида тариқасида, улар оғриқли шокгача кучли оғриқлар билан бирга келади ва травматик томчиларнинг ривожланиши мумкин.
Жинсий олатни очиқ жароҳатлари орасида тирқишлар, пичоқ жароҳатлари, ўқ жароҳатлари, шунингдек куйишлар (термик, кимёвий, электр, радиация) ва музлаш киради.
Жинсий олатни яралари одатда шикастланган тўқималарни тиклаш учун жарроҳлик амалиётини талаб қилади. Улар нафақат ўзларида, балки қон кетиш билан бирга беморнинг ҳаётига таҳдид соладиган сепсис ривожланиш хавфи юқорилиги сабабли ҳам хавфлидир. Термик жароҳатлар, оғирлигига қараб, жарроҳлик ёки консерватив усулда даволаш мумкин.
Скротумнинг очиқ жароҳатлари, шунингдек, турли хил келиб чиқадиган яралар: пичоқ жароҳатлари, ласерациялар, ўқ жароҳатлари, эзилган яралар ва бошқалар Кўпинча улардан кейин тўқималарни жарроҳлик йўли билан тиклаш талаб этилади.
Мояк ва унинг мембраналарига очиқ шикастланиш ҳолатлари жуда кам учрайди ва тезкор операцияни талаб қилади. Яраларга қўшимча равишда, моякнинг сперматик шнурдан ажралиши мумкин. Ушбу жароҳатлар кучли оғриқли зарба билан бирга келади ва тўғри беҳушлик талаб қилади.
Жинсий органлар шикастланишининг диагностикаси
Врачга мурожаат қилгандан сўнг, бирламчи ташхис шикастланган ҳудудни текшириш ва палпация қилиш (қўлда текшириш), шунингдек, шикастланишнинг сабаблари ва характерини аниқ аниқлаш учун анамнезни олишдан иборат.
Бундан ташқари, беморнинг аҳволига қараб, ташхисни аниқлаштириш учун қўшимча текшириш усуллари қўлланилиши мумкин, масалан, ултратовуш текшируви, магнит-резонанс томография (МРИ), кавернозография (каверноз органларга контрастли жинсий олатни томирларини рентгенологик текшириш), шунингдек, уретрография ва уретроскопия, ички органларни тўғрилаш, ичакни тозалаш. генитал органлар кўпинча унинг зарарланиши билан бирлаштирилади.
Жинсий органлар шикастланганда биринчи ёрдам
Аввало, эркакларда жинсий аъзолар шикастланганда, қон кетишини тўхтатиш керак. Тиббий муассасадан ташқарида бу мақсадда муз қўлланилиши мумкин. Агар жуда кўп қон йўқотмаса, сиқиш бинтлари ва шиналарни ўзингиз қўллаш тавсия этилмайди, чунки шикастланган жойни сиқиш жабрланувчининг аҳволини оғирлаштириши мумкин. Шунингдек, беморни беҳушлик қилиш ва зарарланган ҳудудларни дезинфексия қилиш чораларини кўриш керак.
Касалхонага ётқизилишдан олдин тўқималарнинг кесилган қисмларини сақлаб қолиш муҳим: ҳатто бутунлай ампутация қилинган жинсий олатни ҳам жароҳатдан кейинги дастлабки 24 соат ичида жарроҳлик йўли билан ўз жойига қайтариш имконияти мавжуд. Агар жароҳат ҳайвонларнинг чақиши натижасида юзага келган бўлса, шифокорлар биринчи ёрдам сифатида беморга қутуришга қарши инъэкцияни ҳам беришади.
Бундан ташқари, даволаниш тартиби бутунлай зарарнинг табиати ва оғирлигига боғлиқ. Энгил ҳолатларда, бандажлар ва эҳтиёткорлик билан антисептик даволаш билан курашиш имконияти мавжуд, аммо кўпинча генитал ҳудуддаги шикастланишлар ҳали ҳам жарроҳлик аралашувни талаб қилади.
Жинсий органларнинг шикастланишини даволаш
Шикастланиш учун даволаш тактикасини танлаш кўп жиҳатдан унинг табиати ва оғирлигига боғлиқ. Шундай қилиб, жинсий олатни кўкарган тақдирда, одатда ётоқда дам олиш ва совуқ компресслар билан ўтиш мумкин - жарроҳлик аралашув фақат сийдик йўлларининг сиқилишига олиб келадиган чуқур гематомалар мавжуд бўлганда керак.
Дислокация, аксинча, шошилинч операцияни талаб қилади. Одатда жинсий олатни илдизини ушлаб турадиган йиртилган лигаментларга тикувлар қўйилади ва илдизнинг ўзи ўрнатилади ва маҳкамланади.
Агар жинсий олатни қисиб қўйган бўлса, биринчи қадам сиқиш объэктини олиб ташлашдир. Шифокорлар кўпинча, масалан, жинсий олатни тўқималарига чуқур сингиб кетган нозик ҳалқаларни кўришлари керак. Одатда, бу амалга оширилгандан сўнг, жинсий олатни нормал қон билан таъминлаш жуда тез тикланади. Бироқ, агар бемор жуда кеч ёрдам сўраса ва некроз аллақачон бошланган бўлса, ўлик жойларни ампутация қилиш керак бўлиши мумкин.
Жинсий олатни синиши - травманинг мураккаб ҳодисасидир. Узоқ вақт давомида уни даволаш учун консерватив усуллар қўлланилган: беморларга эрекцияни бостириш учун дорилар берилди, шундан сўнг бинтлар, совутиш ва яллиғланишга қарши дори-дармонларни буюриш амалиёти ўтказилди. Бироқ, вақт ўтиши билан, бу тактика ўзини ишончсиз бўлиб кўрсатди, масалан, фиброз натижасида жинсий олатни қаттиқ деформацияси каби кўплаб жиддий асоратлар билан боғлиқ. Бугунги кунда жинсий олатни синиши мутлақо барча ҳолатларда ва энг қисқа вақт ичида жарроҳлик учун кўрсатма эканлиги умумий қабул қилинади. Шикастланиш ва операция ўртасидаги вақт қанча узоқ бўлса, келажакда асоратларни ривожланиш хавфи шунчалик юқори бўлади. Операция пайтида жарроҳлар зарарланган ҳудуддаги ярани дренажлайди, гематомаларни олиб ташлайди ва қон қуйқаларини олиб ташлайди, оқсил мембранаси ва кавернöз жисмларнинг шикастланишини тиклайди ва тиклайди.
Очиқ жароҳатларни даволашда умумий тамойил қон кетишини тўхтатиш, инфекциянинг ривожланишига йўл қўймаслик ва иложи бўлса, шикастланган ва кесилган жойларни тиклашдир. Баъзи ҳолларда жинсий аъзоларнинг реконструктив пластик жарроҳлиги тўқималарнинг этишмаётган қисмлари, масалан, сон юзасидан олинганда қўлланилади. Куйишлар учун кўпинча зарарланган тўқималарни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш керак. Совуққонлик ҳолатида, аксинча, кўпинча консерватив чоралар билан курашиш мумкин. Фақат некроз аллақачон бошланган бўлса, ўлик жойларни жарроҳлик йўли билан олиб ташлаш керак.
Ёпиқ скротум шикастланиши билан шифокорлар биринчи навбатда беморнинг мояклари шикастланмаганлигига ишонч ҳосил қилишлари керак. Бунинг учун ултратовуш тадқиқот усуллари қўлланилади.
Агар жароҳатдан фақат скротумнинг тўқималари таъсирланган бўлса, баъзида жарроҳликдан қочиш мумкин: беморга совуқ компресслар ва яллиғланишга қарши препаратлар буюрилади. Бироқ, бу фақат кичик гематомалар учун мумкин. Бошқа ҳолларда, масалан, скротумда қон тўпланганда, уни ҳайдаб чиқариш ва қон кетишининг томирларини боғлаш учун операция ўтказилади.
Моякларнинг ўзи шикастланган ҳолатда, беморга жарроҳлик аралашуви аниқ кўрсатилади, унинг тактикаси зарарнинг хусусиятига қараб танланади.
Скротумнинг очиқ жароҳатларига келсак, барчаси шикастланишнинг тури ва оғирлигига боғлиқ. Моякларга зарар этказмайдиган кичик тешилган яралар одатда антисептиклар ва мунтазам боғлаш воситаларидан фойдаланган ҳолда ўз-ўзидан даволанади. Кўпгина бошқа жароҳатлар қон томирларини боғлаш ва тўқималарни тикиш билан жарроҳлик аралашувни талаб қилади. Баъзи ҳолларда, шунингдек, бегона нарсаларни олиб ташлаш, ўлик тўқималарни аксизлаш ва моякларни камайтириш керак.
Саволлар бўйича +(998 71) 140-03-03, +(998 71) 140-01-60 телефонлари ва Чилонзор, 12-мавзе, кўч. М. Шайхзода, но. 7.