23.12.2017 · 👁 6,764
Аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш: сабаблари, белгилари, даволаш, жарроҳлик
Аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш - бу сийдикнинг мажбурий равишда йўқолиши ёки бошқача айтганда, сийдик пуфагидаги босим сийдик йўли ичидаги босимдан ошиб кетган вазиятда юзага келадиган сийдикнинг ҳар қандай оқиши. Бу касаллик ҳеч қандай шароитга боғлиқ эмас ва аёллар аҳолиси орасида жуда кенг тарқалган муаммо ҳисобланади.
Аёлларда сийдик ўғирлаб кетишнинг тарқалиши
Бугунги кунга келиб, кўп сонли эпидемиологик тадқиқотлар ўтказилди, бу аёллар аҳолисининг камида 30 фоизи (!) Ушбу касалликнинг бир ёки бошқа шаклидан азият чекаётганини кўрсатади. Ривожланган мамлакатларда, масалан, Эвропа Иттифоқи, АҚШ, Канада ва бошқаларда сийдик ўғирлаб кетиш, муболағасиз, миллий миқёсдаги муаммо бўлиб, унга ҳар йили жуда катта маблағлар (соғлиқни сақлаш таълими, илмий тадқиқотлар, янги даволаш усулларини жорий этиш ва бошқалар) сарфланади. Сийдик чиқаришни ушлаб туриш муаммоси билан шуғулланувчи мутахассисларнинг халқаро профессионал уюшмалари, масалан, ИСС - Халқаро Континенция Жамияти яратилган. Ушбу муаммога бағишланган конгресс ва семинарлар мунтазам равишда ўтказилади.
Мамлакатимизда, афсуски, вазият бироз бошқача. Маҳаллий тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, ушбу касалликдан азият чекадиган аёлларнинг 5-10 фоизидан кўпи шифокорга мурожаат қилмайди.
Аёлларнинг шифокордан ёрдам сўрамасликларининг асосий сабаблари:
• аёллар популяциясининг анъанавий “уятчанлиги” (барча бемаъниликларга қарамай, хасталикларни “олижаноб”ларга бўлиш одат тусига кирган, улардан “уялмайди” ва инсон ҳаётига қанчалик халақит бермасин, бу ҳақда гапиришни ҳам истамайди);
• беморларда самарали ва минимал инвазив даволаш усуллари ҳақида маълумот йўқлиги;
• бирламчи тиббий ёрдам мутахассислари – клиникалар ва антенатал клиникалар шифокорларининг етарли даражада хабардорлиги;
• гинекологик ва урологик шифохоналарда сийдик ўғирлаб кетишни даволашнинг "қадимий", травматик ва самарасиз жарроҳлик усулларининг ниҳоятда кенг тарқалганлиги, бу беморларни шунчаки қўрқитади ва уларни пичоқ остига тушишдан қатъиян қайтаради.
Айни пайтда, аёлларда сийдик ўғирлаб кетишни даволаш сўнгги 10-15 йил ичида том маънода инқилобга учради. Энди, муболағасиз айтишимиз мумкинки, замонавий жарроҳлик ва доривор даволаш усулларини биладиган малакали мутахассис 10 нафар бемордан камида 9 нафарига ёрдам бера олади! Ҳақиқатан ҳам самарали ва хавфсиз дорилар пайдо бўлди.
Сийдик чиқаришни жарроҳлик усуллари билан даволаш таниб бўлмас даражада ўзгарди!
Операция - "синтетик субуретрал слинг" деб аталадиган имплантация локал беҳушлик остида (беҳушсиз) 1 см дан ортиқ бўлмаган кесма орқали вагинал кириш орқали амалга оширилади. Бундай ҳолатда беморлар (ҳатто кекса аёллар) операция куни кечқурун ёки эртаси куни эрталаб касалхонадан чиқиб кетишади. Замонавий операцияларнинг узоқ муддатли самарадорлиги (10 йилдан ортиқ кузатув) 85-90 фоизга яқинлашади.
Хўш, аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш ҳақида ҳозирги қарашлар қандай?
1. Аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш жуда кенг тарқалган патология бўлиб, уялиш керак.
2. Инконтинанс ҳетерожен касалликдир. Унинг камида учта тури мавжуд: стрессли сийдик ўғирлаб кетиш (масалан, йўталаётганда зўриқиш билан), сийдик ўғирлаб кетиш (бошқариб бўлмайдиган чақириқ билан боғлиқ) ва аралаш.
3. Универсал даволаш усули йўқ! Аксарият ҳолларда стрессли сийдик ўғирлаб кетишни дори воситалари билан даволаш мумкин эмас. Сийдик чиқаришни зудлик билан жарроҳлик йўли билан даволаш (масалан, слинг операцияси) патологик симптомларни сезиларли даражада ошириши ва беморнинг ҳаётини чидаб бўлмас ҳолга келтириши мумкин (эндопротезни олиб ташлаш учун такрорий жарроҳлик талаб этилади). Аралаш сийдик ўғирлаб кетиш мураккаб ҳолат бўлиб, у ёки бу турдаги даволанишни тайинлаш учун юқори малакали мутахассисни талаб қилади.
4. Юқоридагилар билан боғлиқ ҳолда, сийдик ўғирлаб кетишни даволаш билан шуғулланадиган мутахассис ушбу патологияни даволашнинг доривор ва турли хил жарроҳлик усулларини яхши билиши керак. Бу тўғри тактикани аниқлаш учун керак.
5. Аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш НОРМАЛ ЭМАС! Ҳар қандай ёшда эмас. Муайян даволаниш тактикасини танлашга ёш таъсир қилиши мумкин ва бу ҳаммаси!
6. Ҳозирги вақтда кўпчилик беморларда сийдик ўғирлаб кетиш билан курашадиган бир қатор самарали ва нисбатан хавфсиз усуллар мавжуд.
7. Бугунги кунда беморлар жуда кенг танловга эга. Барча мумкин бўлган даволаниш усуллари ҳақида турли манбалардан (шу жумладан Интернетдан) ўрганмасдан, иккиланмасдан пичоқ остига тушмаслигингиз керак.
Аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш турлари
Юқорида айтиб ўтилганидек, ҳозирги вақтда аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш одатда учта шаклга бўлинади, улар турли сабабларга, клиник кўринишларга ва шунга мос равишда даволаш усулларига эга.
Халқаро континентлик жамияти (ИСС) таснифи:
• Стрессли сийдик ўғирлаб кетиш (СУИ) - қорин бўшлиғи босимининг кескин ошиши билан боғлиқ (йўтал, ҳапşıрма, кулиш, зўриқиш ёки зўриқиш пайтида ва ҳоказо).
• Шошилинч (императив) сийдик ўғирлаб кетиш - детрузорнинг беихтиёр қисқариши билан боғлиқ бўлиб, у тўсатдан чидаб бўлмас сийиш истаги билан намоён бўлади (ўта сезгир сийдик пуфагининг намоён бўлиши).
• Аралаш (сийдикнинг беихтиёр йўқолиши, сийишнинг чидаб бўлмас истаги билан боғлиқ, шунингдек, аксириш, йўталиш ёки бошқа сабабларга кўра)
Камдан кам учрайдиган турлар:
• тунги энурез - уйқу вақтида сийдикни мажбурий равишда йўқотиш (7 ёшгача бўлган болаларнинг деярли 10 фоизида тез-тез учрайди, лекин 2-3 фоиз ҳолларда у балоғат ёшига қадар давом этади);
• Узлуксиз тута олмаслик (сийдикнинг узлуксиз оқиши);
• Ичкарини ўғирлаб кетмаслик (аёл бу қандай содир бўлганини билмаса, сийдик ўғирлаб кетиш);
• Жинсий алоқада сийдик ўғирлаб кетмаслик (сабаблари детрузорнинг ҳаддан ташқари фаоллиги ёки уретра сфинктери этишмовчилиги бўлиши мумкин).
Сийдик тута олмаслик даражалари:
• Енгил (қорин бўшлиғи босимининг кескин ошиши билан - қаттиқ аксириш, йўталиш, тез юриш; сийдик йўқотилиши томчилаб ҳисобланади)
• Ўртача (хотиржам юриш, энгил жисмоний фаоллик билан);
• Оғир (дам олишда, тана ҳолатини ўзгартирганда; сийдикни тўлиқ ёки деярли тўлиқ йўқотиш);
Стрессли сийдик ўғирлаб кетиш (стресс, йўтал)
Стрессли сийдик ўғирлаб кетиш (СУИ) деганда одатда йўталиш, жисмоний фаоллик, ҳапşıрма, кулиш ва қорин бўшлиғи босимининг ошиши билан бирга келадиган бошқа ҳаракатлар пайтида сийдик ўғирлаб кетиш тушунилади. "Стрессли сийдик ўғирлаб кетиш" атамасининг синоними "стрессли сийдик ўғирлаб кетиш - СУИ" атамаси бўлиб, бу ҳодисанинг моҳиятини аниқроқ акс эттиради.
Аёлларда стрессли сийдик ўғирлаб кетишнинг тарқалиши жуда юқори. Умуман олганда, аёллар аҳолисининг камида 30 фоизи сийдик ўғирлаб кетишдан (барча турдаги) азият чекади, бу касаллик 40 ёшдан ошган аёлларда кўпроқ учрайди.
Ҳақиқий стрессли сийдик ўғирлаб кетиш беморларнинг 50-60% да учрайди; беморларнинг яна 20-30% патологиянинг аралаш шаклига эга.
Аёлларда стрессли сийдик ўғирлаб кетишнинг моҳияти (йўтал, ҳапşıрма, кулиш ва ҳоказоларда сийдик ўғирлаб кетиш) қорин бўшлиғи ичидаги босимнинг ошиши сийдик пуфагидан сийдик пуфаги (уретра) орқали "сиқиб чиқиши" га олиб келиши билан боғлиқ. Бундай ҳолда, сийдик йўлларининг шикастланган сфинктерик (ёпиш) аппарати суюқлик оқимига қаршилик кўрсатишга қодир эмас. Стрессли инконтинанснинг бошқа турларидан тубдан фарқи шундаки, сийдик йўқолиши сийдик пуфаги иштирокисиз содир бўлади: сийдик йўқотилиши пайтида сийдик пуфагининг мушак девори (детрузор) бўшашган бўлиб қолади.
Аёлларда стрессли сийдик ўғирлаб кетиш (йўтал) сабаблари
Аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш сабаблари жуда хилма-хилдир, аммо улар орасида энг кенг тарқалганлари қуйидагилардир:
• туғруқдан кейин сийдик ўғирлаб кетиш (катта ҳомила, узоқ/тезлаштирилган курс, қўпол акушерлик ёрдами ва бошқалар),
• бириктирувчи тўқималарнинг ирсий нуқсонлари (олдинги қорин деворининг чурралари, томирларнинг варикоз кенгайиши, терининг саркмасı ва бошқаларнинг шаклланиши билан биргаликда),
• семизлик,
• йўталиш ва ҳапşıрма билан кечадиган сурункали респиратор касалликлар (йўталаётганда сийдик ўғирлаб кетиш),
• сурункали ич қотиши,
• оғирликларни кўтариш,
• тос аъзоларидаги операциялар (масалан, бачадонни олиб ташлаш).
Аёллардаги стрессли сийдик ўғирлаб кетиш, юқорида айтиб ўтилганидек, йўталиш, кулиш, зўриқиш, спорт ўйнаш ва бошқа жисмоний фаолият турларида сийдикни мажбурий равишда йўқотиш билан намоён бўлади. Бундай ҳолатда, қоида тариқасида, сийдик кичик қисмларда (томчи томчи) йўқолади ва суюқликнинг йўқолиши ҳеч қандай ҳолатда сийдик чиқариш истаги билан боғлиқ эмас.
Сўнгги йилларда олиб борилган тадқиқотлар анатомик тузилишни аниқлашга имкон берди, унинг шикастланиши сийдик ўғирлаб кетиш стрессига олиб келиши мумкин. Одатда, сийдик йўлларининг ўрта учдан бир қисми урогенитал диафрагма (УД) деб аталадиган мураккаб мушак-фассиал шаклланишдан "ўтади". Ушбу структура иккита асосий функцияни бажаради: уретрани дам олишда маҳкамлаш ва сиқиш ва айниқса қорин бўшлиғи босимининг ошиши билан. Ушбу тузилманинг шикастланиши сийдик йўлларининг патологик ҳаракатчанлигига олиб келади (уретранинг гипермобиллиги), бу сийдикнинг мажбурий йўқолиши билан намоён бўлади.
Аёлларда сийдик ўғирлаб кетиш диагностикаси
Аёлларда стрессли сийдик ўғирлаб кетиш диагностикаси одатда қийинчиликларга олиб келмайди ва беморнинг шикоятлари ва текширув маълумотларини тўлиқ баҳолашга асосланади. Барча керакли тадқиқотларни якунлаш сийдик ўғирлаб кетиш шаклини тўғри аниқлаш ва натижада тўғри даволанишни танлаш имконини беради.
• Касаллик тарихи, текширув маълумотлари
• ИСИҚ-СФ, УДИ-6 махсус анкеталарини тўлдириш
• Сийдик журналини юритиш
• 24 соат давомида пад тести (Пад тести).
• Йўтал тести билан қин текшируви
• тос аъзолари ва буйракларнинг ултратовуш текшируви
• СУДИни комплекс уродинамик ўрганиш
Бундай протоколни амалга ошириш беморнинг шикоятларига кўра, стрессли деб нотўғри талқин қилиниши мумкин бўлган сийдик ўғирлаб кетишнинг шошилинч шаклини истисно қилишга ва жарроҳлик даволаш учун кўрсатмаларни объэктивлаштиришга имкон беради.
Аёлларда сийдик ўғирлаб кетишни даволаш
Касалликка олиб келган сабабни тўғри аниқлаш сизга тўғри ва самарали даволанишни танлаш имконини беради. Терапия ҳар бир бемор учун алоҳида танланади. Афсуски, кўпинча консерватив терапия самарасиз; муаммони бартараф этишнинг ягона усули - жарроҳлик даволаш.
Консерватив даво:
• Турмуш тарзи ўзгариши
• Тос бўшлиғи мушакларини машқ қилишга қаратилган махсус машқларни бажариш (Кегел машқлари)
• Оғирликни йўқотиш, чекишни ташлаш, кофеинли ичимликлар ичиш
• Нафас олиш тизими касалликларини даволаш
• Сурункали ич қотишни даволаш
• Умумий ва маҳаллий гормонал даражаларни тузатиш
• Физиотерапевтик даволаш.
Афсуски, аксарият ҳолларда консерватив даво самарасиз, чунки аёлларда стрессли сийдик ўғирлаб кетиш тос бўшлиғининг мушак-фассиал аппаратидаги анатомик (тузилмавий) нуқсон (масалан, туғруқдан кейин сийдик ўғирлаб кетиш) туфайли юзага келади. Ушбу нуқсонни бартараф этишнинг ягона йўли жарроҳликдир.
Жарроҳлик даволаш (сийдик тута олмаслик учун жарроҳлик)
• Синтетик мидуретрал слингни имплантация қилиш (слинг жарроҳлиги, ТВТ, ТОТ ва бошқалар).
111р.пнг Аёлларда стрессли сийдик ўғирлаб кетишни даволаш учун замонавий "олтин стандарт" узоқ муддатли самарадорликни 85-90 фоизгача ошириш имконини беради.
Инконтинанс учун ушбу слинг операциясининг самарадорлигининг асосий шарти шундаки, урогенитал диафрагманинг шикастланган фасциал аппарати синтетик биоинерт лента билан алмаштирилади. Имплантация қилинган қурилма беморнинг ўз тўқимаси билан ўсиб боради ва асосан қорин бўшлиғи босими ортиб кетганда сийдик чиқаришни қўллаб-қувватлашнинг зарур функциясини бажарадиган "неофасия" га айланади. Ҳозиргача слинг операциясининг барча асосий босқичлари энг кичик деталларигача ишлаб чиқилган. Синтетик слингни имплантация қилиш учун кўп ҳолларда минтақавий беҳушлик қўлланилади (бемор онгли). Лентанинг узунлиги 1 см дан ошмайдиган вагинанинг олд деворидаги кесма ва ингуинал бурмалар соҳасида ёки супрапубик минтақада 2 та тери тешилиши (5 мм дан кам) орқали ўрнатилади. 2-3 ойдан сўнг, ҳатто профессионал слинг операциясининг "изларини" топа олмайди. Беморлар операциядан кейинги кун касалхонадан чиқарилади. Тўлиқ фаолиятга қайтиш (жумладан, жинсий фаолият) одатда слинг операциясидан 1 ой ўтгач содир бўлади.
222л.пнгМидуретрал слинг ретропубик ҳолатда ва трансобтуратор
Турли ишлаб чиқарувчиларнинг ленталарини имплантация қилиш усулларида баъзи фарқлар мавжуд. Бугунги кунда тиббий асбоблар бозорида турли компанияларнинг имплантлари тақдим этилган: УроСлинг (Линтех,
Санкт-Петербург), ТВТ, ТВТ-О, ТВТ-Сесур (Ж&амп;Ж), Монарс, Миниарс (АМС), Арис (Солопласт) ва бошқалар.
Муҳим маълумот!
Сийдик чиқаришни ўғирлаш учун "ленталар" ёки "мешлар" ни ўрнатишнинг аниқ соддалиги ва бугунги кунда ушбу операциянинг тижорат жозибадорлиги усулни обрўсизлантириши мумкин бўлган жуда хавотирли тенденцияларнинг пайдо бўлишига олиб келди.
1. Мутахассисларнинг малакасининг этарли эмаслиги (кўпинча ҳеч қандай жойда махсус тайёргарликдан ўтмаган), айниқса диагностика соҳасида, синтетик субуретрал слингни ўрнатиш сийдикнинг мажбурий йўқолишидан азият чекадиган деярли барча аёлларга таклиф қилинишига олиб келади. Айни пайтда, ташқи кўринишда бир хил намоён ҳар доим ҳам касалликнинг бир хил САБАБини кўрсатмайди! Ушбу ёндашув самарасиз операциялар ва беморларнинг аҳволини ёмонлаштирадиган операцияларга олиб келиши кафолатланади.
2. Фақат битта операцияни (кўпинча трансобтуратор слингни ўрнатиш - ТВТ-О ёки ТОТ) малакали бўлган кўплаб жарроҳлар мавжуд. Бундай рақамлар сийдик ўғирлаб кетишнинг барча шакллари ва оғирлик даражасида, баъзида ҳатто тос аъзоларининг пролапсасини битта "тасдиқланган" восита билан даволашга ҳаракат қилмоқда. Ҳар доим ҳам иш беравермайди...
3. Баъзан, бутунлай виждонли мутахассислар эмас, сийдик ўғирлаб кетишни даволаш учун мўлжалланган махсус эндопротезлар ўрнига, чурраларни жарроҳлик даволаш учун мўлжалланган тўрлардан кесилган имплант қисмлари. Бу бир неча баравар арзонроқ, аммо саргузаштларга олиб келиши мумкин.
Ва қанча кўп тажриба тўпланган бўлса, сийдик ўғирлаб кетишни даволаш муаммоси ҳал қилинганлиги ҳақидаги тасаввурлар шунчалик кам бўлиб қолади!
Фақат билим, тажриба ва мукаммал жарроҳлик техникаси ишончли натижаларни бериши ва ножўя таъсирлар ва асоратлар хавфини минималлаштириши мумкин!
Шундай қилиб, ҳозирги вақтда аёлларда стрессли сийдик ўғирлаб кетишни даволаш самарали ва хавфсиз эчимга эга муаммодир. Бу касаллик сизнинг қимматли кунларингизни, ойларингизни ва тўлақонли ҳаётингизни "ўғирлашига" йўл қўйманг! Слинг операцияларининг аниқ афзалликларига қарамай, уларнинг тарқалиши ҳали ҳам этарли эмас. Бунинг асосий сабаблари - клинисенларнинг ҳаддан ташқари консерватив қарашлари, янги технологияларни ўзлаштиришни истамаслик ва аҳолининг барча қатламлари учун мавжуд бўлган арзон маҳаллий имплантлар ҳақида маълумот йўқлиги.
Барча саволлар бўйича: +(998 71) 140-03-03, +(998 71) 140-01-60 телефон рақамларига қўнғироқ қилинг. Эслатиб ўтамиз, Урология мажмуаси клиникаси Чилонзор, 12-уй, кўч. М. Шайхзода, 7
#урологик комплекс #урологисуз