13.06.2018 · 👁 4,236
Лапароскопия қайси операциялар учун урологияда анъанавий очиқ усулни алмаштирди?
Қуйидаги жарроҳлик муолажалар учун лапароскопия урологияда анатомик аномалиялар ва қорин бўшлиғи ёпишқоқлиги бўлмаган соғлом беморларда танлов усули сифатида очиқ жарроҳлик ўрнини эгаллади.
1. Утереропелвик сегментнинг обструкцияси билан гидронефроз учун лапароскопик пластик жарроҳлик.
Буйрак тос суяги (буйрак томонидан ишлаб чиқарилган сийдик сақланадиган жойда) ва сийдик йўллари (буйракни сийдик пуфаги билан боғлайдиган найча) ўртасидаги алоқа блокланиши мумкин. Бу ҳолат уретеропелвик сегмент обструкцияси деб аталади. Кўп ҳолларда уретеропелвик сегмент обструкцияси конженитал торайишдир, яъни одамлар бу аномалия билан туғилади. Шунингдек, уретеропелвик сегментнинг обструкциясининг сабаби буйракнинг пастки қутбининг қўшимча томирлари бўлиб, у уретерни сиқиб чиқариши мумкин, бу эса уретеропелвик сегментнинг обструкциясига олиб келади. Утереропелвик сегментнинг обструкцияси кўпинча ёш болаларда ташхис қўйилган бўлса-да, у узоқ вақт давомида ташвиш туғдирмаслиги мумкин ва каттароқ ёшда аниқланади. Таъсирланган буйракдаги оғриқлар, одатда, вақти-вақти билан безовта қилади, айниқса кўп миқдорда суюқлик ичгандан сўнг, буйракни тўплаш тизимининг обструкция жойидан юқорига чўзилиши туфайли.
Анъанага кўра, уретеропелвик бирикма обструкцияси очиқ жарроҳлик йўли билан даволанади. Ушбу операциянинг натижалари жуда яхши бўлди, аммо бошқа томондан кучли оғриқларга олиб келиши мумкин бўлган, секин тикланишига олиб келадиган ва косметик жиҳатдан жозибали бўлмаган катта кесма муаммоси қолмоқда. Сўнгги йилларда эндоскопик усуллардан фойдаланган ҳолда уретеропелвик сегментни тиклашга уринишлар қилинди (операция тери кесикларисиз сийдик пуфаги орқали амалга оширилди). Ушбу операцияларнинг афзаллиги тери кесмаларининг йўқлиги, аммо адабиётга кўра, ижобий натижа уретеропелвик сегментни тиклаш учун лапароскопик жарроҳлик натижаларига нисбатан тахминан 10-20% камроқ.
Гидронефроз учун лапароскопик пластик жарроҳлик уретеропелвик сегментни катта кесмасиз ва у билан боғлиқ асоратларсиз тиклашга имкон беради. Лапароскопик пелопластика умумий беҳушлик остида амалга оширилади (бемор ухлаб ётади). Тўртта кичик тери кесмаси амалга оширилади, улар орқали троакарлар киритилади. Утереропелвик сегментнинг ўтказувчанлигини тиклаш учун махсус асбоблар ва телескопик камералар қўлланилади.
Операция охирида тузатилган сегмент ичида стент (кичик пластик найча) қолдирилади, бу шифо пайтида ҳосил бўлган чандиқ тўқимасини яна обструкцияга олиб келишини олдини олади. Шундан сўнг, стент олиб ташланади.
2. Лапароскопик нефректомия
Лапароскопик нефректомия - бу буйракни тўлиқ олиб ташлаш учун лапароскопик операция.
Буйрак, агар унинг функцияси бутунлай бузилган бўлса ёки ўсимта ривожланиши туфайли чиқарилади. Операциянинг мақсади буйракни ва унинг атрофидаги ёг ътўқимасини олиб ташлашдир (агар буйрак саратонига шубҳа бўлса).
Анъанавий нефректомия қорин деворидаги катта кесма орқали амалга оширилади. Ушбу усулнинг камчиликлари сезиларли оғриқдир, бу эса шифохонада қўшимча кунлар талаб қилинишига ва узоқ тикланиш даврига олиб келади.
Бошқа томондан, лапароскопик нефректомия кичик кесмалар орқали амалга оширилади, улар орқали буйракларга кириш учун троакарлар киритилади. Визуализацияни кучайтириш учун махсус асбоблар, шу жумладан телескопик камера қўлланилади, бу аниқликни оширади ва лапароскопик жарроҳлик натижаларини яхшилайди.
Буйракни олиб ташлашда лапароскопик усулда баъзи контрендикациялар мавжуд, улар орасида катта буйрак шиши ёки ўсимта буйракдан ташқарига тарқалиш хавфи мавжуд бўлса.
Лапароскопик нефректомия умумий беҳушлик остида амалга оширилади (бемор ухлаб ётган деган маънони англатади). Лапароскопик нефректомия тахминан 2 соат давом этади. Лапароскопик нефректомияга учраган беморлар шифохонада ўртача 2-3 кун ўтказадилар. Лапароскопик нефректомиянинг афзалликлари очиқ нефректомия билан солиштирганда операциядан кейинги жароҳатлар билан боғлиқ асоратларни камайтириш, камроқ оғриқ ва операциядан кейин қисқароқ тикланиш даврини ўз ичига олади.
Хатарли ўсма учун буйракни лапароскопик олиб ташлаш натижалари очиқ нефректомия натижалари билан таққосланади.
3. Лапароскопик радикал простатектомия
Анъанага кўра, радикал простатектомия пубик суягидан бошланиб, киндик остида тугайдиган битта кесма орқали амалга оширилади. Лапароскопик радикал простатектомияда бешта кичик кесма амалга оширилади, улар орқали троакар ва лапароскоп киритилади.
Баъзи эркаклар учун лапароскопик радикал простатектомиянинг асабни сақлайдиган усули қўлланилиши мумкин. Улар эркакда эректил функциянинг мавжудлиги учун жавобгар бўлган нервларни сақлайди. Ушбу жарроҳлик усулининг мақсади: биринчи навбатда, беморнинг простата саратонини даволаш, шунингдек, операциядан кейин эректил функцияни максимал даражада сақлаш. Жарроҳлик адабиётига кўра, нервлар сақланиб қолганда, ўз-ўзидан пайдо бўладиган эрекция частотаси ортади ва нормал сийиш тезроқ тикланади, деган хулосага келиш мумкин.
Беморга нервларни сақлайдиган лапароскопик простатектомия қилиш мумкинми, бу бир неча омилларга боғлиқ. Энг муҳим омил - бу простата саратони тури. Бу учта асосий хусусият билан белгиланади:
• ПСА кириш даражаси
• Глисон кўрсаткичи (биопсия маълумотлари асосида простата саратони дифференсиалланиш даражасини аниқлайди)
• Простата безининг рақамли ректал текширувидан олинган маълумотлар
ПСА даражаси &гт;10 нг/мл бўлган ёки бирламчи Глисон кўрсаткичи 4 дан юқори бўлган эркаклар учун нервларни сақлайдиган жарроҳлик амалиёти кўрсатилмайди. Бундай беморлар учун нервларни сақламайдиган анъанавий лапароскопик простатектомия танланади.
Лапароскопик простатектомия умумий беҳушлик остида амалга оширилади. Лапароскопик простатектомия тахминан уч соат давом этади. Лапароскопик простатектомия билан оғриган беморлар касалхонада ўртача 2-3 кун ўтказадилар, бу очиқ радикал простатектомия қилинганларга қараганда сезиларли даражада камроқ. Бир ҳафта давомида сийдик пуфагида қоладиган лапароскопик простатектомиядан сўнг беморнинг сийдик йўли (уретра) орқали сийдик катетери қовуққа киритилади. Бир ҳафта ўтгач, беморлар сийиш жараёнини текшириш учун шифокор билан маслаҳатлашадилар. Бу катетерни олиб ташлашни ўз ичига олади, кейин нормал сийиш қайтиб келгунча кутиш керак. Шундан кейингина бемор уйига қайтади. Агар сиз касалхонадан жуда узоқда яшасангиз, муқобил сценарийлар мумкин.
Лапароскопик простатектомиянинг афзалликлари қуйидагилардан иборат:
• яхшиланган визуализация
• операциядан кейинги оғриқ синдромини камайтириш
• касалхонада қолишни қисқартириш
• одатдаги турмуш тарзига тезда қайтиш.
4. Буйрак кисталари
Буйрак кисталари жуда кенг тарқалган ва катталарнинг 50% гача учрайди. Ёши билан буйрак кисталарининг тарқалиши ортади. 80 ёшдан ошган аҳолининг 2/3 қисмида буйрак кисталари рентгенологик диагностика усуллари ёрдамида текширилганда аниқланади. Буйраклардаги кистларнинг сабаблари номаълум.
Буйрак кисталари оддий кисталар ва мураккаб бўлганларга бўлинади. Мураккаб кистлар кист деворида буйрак ҳужайрали карсинома ривожланиши учун шубҳали. Яхши кисталар деярли ҳеч қачон шубҳали кистага айланмайди.
Компютер томографияси (КТ) ёки ултратовуш (АҚШ) одатда буйрак кистасини ташхислаш учун этарли. Агар ултратовуш пайтида бирон бир савол туғилса, у ҳолда КТ барча керакли маълумотларни беради (ва аксинча).
Кистлар катта ўлчамларга этиб бориши ва беморларга ноқулайлик туғдириши мумкин.
Кистлар қуйидаги сабабларга кўра оғриқ келтириши мумкин:
• киста деворининг ўсиши ва чўзилиши
• буйрак устидаги босим
• буйракнинг дренаж тизимига босим, обструкцияни келтириб чиқаради
• бошқа органларга босим (ошқозон, ичак)
Биз барча турдаги кисталарни лапароскопик даволашда яхши натижаларга эришдик, жумладан:
• жуда катта кисталар
• буйракда бир нечта кисталар (поликистик касаллик)
• буйрак тўқималарида чуқур жойлашган кисталар.
Урологияда лапароскопия ҳақиқатан ҳам малигн ўсмаларни (саратон) даволашда қўлланилиши мумкинми?
Саратонни даволаш учун лапароскопик жарроҳликдан фойдаланишни кечиктирган ташвишлар беморнинг омон қолиш ва тикланиш тезлигини камайтириш эди. Лапароскопик операциялар пайтида ўсимтани олиб ташлашнинг этарлилиги, саратон метастазлари ва таъсирланган лимфа тугунларининг этарли даражада олиб ташланмаганлиги ва шу билан боғлиқ равишда хавфли ўсманинг эрта релапслари ривожланиши ҳақида саволлар туғилди. Бундан ташқари, баъзи бир дастлабки тадқиқот натижалари троакар жойларида ўсимта ҳужайраларини имплантация қилиш тезлигини оширишни таклиф қилди, бу ўсманинг троакар жойи билан бевосита алоқаси ёки саратон ривожланишини рағбатлантирадиган биологик омиллар (масалан, пневмоперитонеум) билан боғлиқ. Бироқ, саратонни эҳтиёткорлик билан лапароскопик усулда олиб ташлаш, ўсимта ҳужайралари томонидан уруғлантирмасдан, очиқ жарроҳлик натижаларига тенг натижалар ҳақида хабар берилган.
Урологияда лапароскопия қандай асоратлар билан боғлиқ?
Ҳар бир лапароскопик муолажада, очиқ жарроҳликда бўлгани каби, анъанавий, яхши тавсифланган асоратлар ҳам мумкин. Бироқ, лапароскопик операциялар ҳаёт учун хавфли бўлиши мумкин бўлган ноёб, ноёб асоратларга эга бўлиши мумкин. Ушбу асоратларнинг айримларини даволаш лапароскопик жарроҳликдан очиқ жарроҳликка ўтишни талаб қилади.
1. Троакар киритилган жойдан чурра ёки қон кетиш. Қон кетиши қон томирлари тешилганда содир бўлади (масалан, жигар касаллиги билан оғриган беморларда кенгайган киндик томирлари). Троакарни киритиш жойидаги 12 мм кесмада чурра пайдо бўлиши ва ингичка ичак тутилишига олиб келиши мумкин.
2. Лапароскопик асбоблар ва ретракторлардан тасодифий шикастланиш, айниқса, термал куйиш ёки ингичка ичакнинг ўтказиб юборилган шикастланиши. Энг хавфли асоратлардан бири - лапароскоп ёки троакарни киритиш пайтида ингичка ичакнинг ўтказиб юборилган яраси.
3. Пневмоперитонеум (карбонат ангидрид), айниқса карбонат ангидриднинг катта қон томирига кириши (СО2 эмболияси) билан боғлиқ асоратлар.
4. Вересс игнасини киритишда сийдик пуфаги ёки ошқозон шикастланиши (агар қуйидаги қоидаларга риоя қилинса, бу асоратнинг пайдо бўлишини минималлаштириш мумкин: операциядан олдин бемор сийдик пуфагини бўшатиши керак, сийдикни тўкиш учун сийдик пуфагига катетер киритилади, ошқозон остига назогастрал найча киритилади).
5. Қисқичлар ва хирургик штапелларнинг силжиши натижасида ичак тутилиши. Ичак тутилиши ҳам очиқ операцияни мураккаблаштириши мумкин, лекин кўпинча лапароскопик жарроҳликдан кейин содир бўлади.
Лапароскопик жарроҳликнинг қандай ўзига хос асоратлари ҳақида билишим керак?
Лапароскопик операциялар билан боғлиқ баъзи асоратлар, ёндашув техникасидан қатъи назар, жарроҳлик аралашувга ҳамроҳ бўлади.
Анестезия билан боғлиқ асоратлар борми?
Лапароскопик жарроҳликни танлашда бир нечта муҳим анестетик омилларни ҳисобга олиш керак:
1. Қорин деворини этарли даражада бўшатиш учун лапароскопик жарроҳлик умумий беҳушликни талаб қилади, баъзи анъанавий очиқ операциялар эса эпидурал ёки ҳатто локал беҳушлик остида амалга оширилиши мумкин.
2. Пневмоперитонеумни яратиш, карбонат ангидридни киритиш, юрак-қон томир ва нафас олиш тизимларининг бузилишига олиб келиши мумкин. Ушбу асоратлар билан курашишнинг биринчи усули - карбонат ангидридни киритиш пайтида босимни камайтириш. Аммо баъзида жарроҳ фақат шу ножўя таъсирлар туфайли лапароскопик жарроҳликни очиқ жарроҳликка айлантиради.
а. Юрак-қон томир тизимининг бузилишига қуйидагилар киради: қорин бўшлиғи босими ортиши ва карбонат ангидриднинг нафас олиш параметрларига таъсири туфайли юракнинг қон билан тўлдирилиши ва юрак чиқишининг пасайиши. Агар карбонат ангидрид қорин бўшлиғига мажбуран киритилганда қон томирига кирса, ҳаво эмболияси пайдо бўлиши мумкин, бу эса юрак-қон томир этишмовчилиги ёки юрак хуружига олиб келиши мумкин.
б. Нафас олиш билан боғлиқ муаммолар: қорин бўшлиғидаги босимнинг ошиши диафрагмани силжитиши мумкин, бу ўпканинг сиғимини пасайишига ёки ўпканинг қулашига олиб келади. Карбонат ангидриднинг қорин парда томонидан сўрилиши қонда карбонат ангидрид консентрациясининг ошишига ва ацидозга олиб келиши мумкин ва беморларнинг 17 фоизида юрак аритмияларига олиб келади. Қорин бўшлиғига помпаланадиган карбонат ангидрид тери ости тўқималарига кириб, пневмомедиастинни (медиастиндаги ҳаво, икки ўпка орасидаги ҳудуд) ёки тери ости амфиземини (тери ости тўқималарида ҳаво) келтириб чиқариши мумкин.
Лапароскопик урологик операциядан кейин қачон уйга юборилади?
Катта лапароскопик операциялардан сўнг беморлар эртаси куни ёки 2-3 кундан кейин уйларига қайтишлари мумкин.
Лапароскопик жарроҳликдан сўнг беморни бўшатиш мезонлари қуйидагилардан иборат:
1. кўнгил айниши ва қусишнинг йўқлиги (бу пневмоперитонеум туфайли лапароскопик операциялар учун хосдир)
2. сийдик чиқаришни нормаллаштириш
3. операциядан кейинги оғриқни оғриқ қолдирувчи воситалар билан этарли даражада назорат қилиш.
Беморлар лапароскопик операциядан кейин икки ҳафта давомида оғир юк кўтаришдан қочишлари керак, чунки бу троакарни киритиш жойларида операциядан кейинги чурра ривожланишига олиб келиши мумкин.
Хулоса:
Урологияда лапароскопиянинг жорий этилиши жарроҳлик амалиётини ўзгартирди ва бу усул ҳозирги кунда замонавий тиббиётнинг асосий таркибий қисми ҳисобланади.
Баъзи урологик муолажалар учун лапароскопиянинг афзалликлари аниқ, аммо беморлар баъзи ҳолларда лапароскопик жарроҳлик контрендикедир эканлигини тушунишлари керак. Баъзи беморлар лапароскопик операцияларга ишонмайди ва очиқ операцияни талаб қилади. Асосий нуқта - беморнинг ҳаёт сифати, чунки лапароскопик жарроҳлик жарроҳлик аралашувнинг муқобил усули ҳисобланади. Асосий вазифа - даволашнинг хавфсиз усуллари сифатида янги технологияларни ишлаб чиқишни таъминлаш.
Охир оқибат, ҳар қандай ҳолатда урологияда лапароскопиянинг афзалликлари жарроҳнинг маҳорати ва тажрибаси, беморнинг хоҳиши, иқтисодий харажатлари, беморнинг соғлиғи ҳолати ва махсус технология ва жиҳозларнинг мавжудлиги каби бир қатор омилларга боғлиқ.
Урологис Сомплех клиникасида буйраклар, сийдик йўллари ва простата безининг патологиялари бўйича барча турдаги лапароскопик операциялар амалга оширилади.
Саволлар бўйича +(998 71) 140-03-03, +(998 71) 140-01-60 телефонлари ва Чилонзор, 12-мавзе, кўч. М. Шайхзода, но. 7.
#урологик комплекс #урологисуз