Тромбоцитлар агрегацияси.

ВИТАМЕД Тиббиёт маркази клиник диагностика лабораторияси шифокорлари Ишмакова Регина Рамзизовна ва Ходжаева Наргиза Темировна сизни “Тромбоситлар агрегацияси. Бу нима? Нима учун тадқиқот олиб бормоқдалар?

Тромбоцитлар энг муҳим функцияни бажарадиган энг кичик қон ҳужайралари (лейкоцитлар ва қизил қон ҳужайралари билан солиштирганда) - улар танани қон йўқотишдан ҳимоя қилади. Тромбоцитлар тўпланиши - бу ҳужайраларнинг бир-бирига ёпишиши жараёни, бу қон пıҳтıсıнıн шаклланишининг биринчи босқичидир.

 

Иккинчи босқич - тромбоцитларнинг шикастланган томир деворига бириктирилиши. Фибрин иплари, бошқа элементлар ва янги ёпишган ҳужайралар тромбоцитлар массасига қатламланади. Шундай қилиб, тромб томирнинг диаметрини тўсиб қўйиш ва қон кетишини тўхтатишга қодир бўлган ҳажмгача ўсади. Баъзида инсоннинг ҳаёти жараённинг тезлигига боғлиқ.

Қон ивиш жараёнида тромбоцитлар агрегациясининг роли

Қон ивиши кўплаб омилларга боғлиқ. Улардан бири соғлом организмда ҳимоя адаптив хусусиятга эга бўлган тромбоцитлар агрегациясидир. Ҳужайралар фақат қон кетадиган томирда бир-бирига ёпишади. Бундай ҳолда, жараён ижобий рол ўйнайди.

Аммо маълум патологик шароитлар мавжуд бўлиб, уларда қон пıҳтıларıнıн шаклланиши исталмаган, чунки бу муҳим органларнинг овқатланишини бузишга олиб келади.

Масалан,

Дорилар

Тромбоцитлар дисфункциясига аспирин ва бошқа НСАИДлар, шунингдек тромбоцитлар рецепторлари П2Й12 АДП инҳибитöрлери (масалан, клопидогрел, прасугрел, тикагрелор) сабаб бўлиши мумкин. Баъзида бу тасодифан содир бўлади (масалан, дорилар оғриқ ва яллиғланишни йўқотиш учун мўлжалланган бўлса), баъзан эса терапевтик мақсадларда (масалан, инсулт ёки коронар тромбознинг олдини олиш учун аспирин ёки П2Й12 инҳибитöрлери ишлатилганда).

Аспирин ва НСАИДлар сиклоксигеназа воситасида тромбоксан А2 ишлаб чиқарилишини олдини олади. Эффект 5 дан 7 кунгача давом этиши мумкин. Аспирин соғлом одамларда қон кетишини бироз оширади, аммо тромбоцитлар функцияси бузилган ёки оғир қон ивиши бузилган беморларда (масалан, гепарин билан даволанган беморларда ёки оғир гемофилия билан оғриган беморларда) қон кетишини сезиларли даражада ошириши мумкин. Клопидогрел, прасугрел ва тикагрелор тромбоцитлар фаолиятини сезиларли даражада камайтириши ва қон кетишини кучайтириши мумкин.

Ҳар хил касалликлар

Миокард инфаркти, инсулт, этакчи артерия тромбози, миелопролифератив синдром ва миелодиспластик касалликлар, уремия, макроглобулинемия, кўп миелом, сироз, СЛЕ тромбоцитлар фаолиятини ёмонлаштириши мумкин. Тромбоцитларнинг агрегацион фаоллиги патологик ўзгаришлар томонини олади. Турли дори воситалари ёрдамида унга қарши курашишингиз керак.

Сунъий қон айланиши

Кардиопулмонер бйпасс пайтида қон оксигенатор помпаси орқали айланиб юрганлиги сабабли тромбоцитлар ишламай қолиши ва қон кетишини узайтириши мумкин. Механизм тромбоцитлар юзасида фибринолизнинг фаоллашиши, натижада Иб/ИХ гликопротеиннинг йўқолиши, фон Виллебранд омили учун боғланиш жойидир. Тромбоцитлар сонидан қатъи назар, тромбоцитларни қуйиш кўпинча кардиопулмонер бйпассдан кейин оғир қон кетиши бўлган беморларга берилади. Маневр пайтида апротинин (протеаз инҳибитори) қўлланилиши тромбоцитлар функциясини сақлаб қолиши ва қон қуйиш эҳтиёжини камайтириши мумкин.

Аниқлаш усули

Яхши ва ёмон тромбоцитлар агрегациясини миқдорий аниқлашга амалий эҳтиёж бор. Бунинг учун сиз меъёрдан фойдаланишингиз ва оғишларни ажратишингиз керак.

ВИТАМЕД Тиббиёт маркази лабораториясида тромбоцитлар агрегацияси ИННОВАНСЕ ПФА-200 анализатори ёрдамида аниқланади. Бу тромбоцитларнинг гемостатик функциясини миқдорий баҳолаш учун томир шикастланганда уни блокировка қилиш жараёнини тақлид қилувчи ноёб қурилма. Томирларнинг шикастланиш жараёнини симуляция қилиш ин витрода махсус каналга эга ноёб патронда содир бўлади; каналда томир деворининг шикастланишини тақлид қилувчи тешиклар мавжуд бўлиб, у коагуляция жараёнини фаоллаштиради, чунки бу тешиклар коагуляцияни қўзғатувчи коллаген ва агонистлар билан қопланган.

 Анализатор қуйидагиларни баҳолайди:

• Фон Виллебранд омилининг функциялари - Коллаген - Эпинефрин - скрининг учун
• Аспирин таъсири - Коллаген-АДП - ацетилсалицил кислотасининг таъсирини аниқлаш
• Антагонистлар билан даволанаётган беморларда П2Й12 тромбоцитлар рецепторлари блокадасининг мавжудлигини аниқлаш. П2Й12

Таҳлилга тайёргарлик кўриш қоидалари

Агрегация қобилияти учун қон тестини ўтказиш учун, агар тайёргарлик қоидалари бузилган бўлса, тест нотўғри бўлишини тушунишингиз керак. Қонда натижага таъсир қилувчи моддалар бўлади.

Қон топширишдан бир ҳафта олдин барча аспиринли дорилар, Дипиридамол, Индометазин, Сулфапиридазин ва антидепрессантларни тўхтатиш керак. Ушбу дориларни қўллаш тромб ҳосил бўлишини инҳибе қилади (босади). Агар сиз уни қабул қилишни тўхтата олмасангиз, бу ҳақда лаборатория мутахассисига хабар беришингиз керак.

Сиз камида 12 соат овқатлана олмайсиз; ёғли овқатларни истеъмол қилиш, айниқса, тест натижаларига таъсир қилади.

Синовдан олдин бемор имкон қадар хотиржам бўлиши ва жисмоний ишни бажармаслиги керак.

Синовдан бир кун олдин қаҳва, спиртли ичимликлар, саримсоқни овқатдан чиқариб ташланг ва чекманг.

Агар фаол яллиғланиш жараёни мавжуд бўлса, таҳлил ўтказилмайди.

Таҳлил қилишдан олдин сиз ВИТАМЕД Тиббиёт маркази клиникасида кардиологлар билан маслаҳатлашингиз мумкин.

Сизни қизиқтирган барча саволларни электрон почта орқали сўров юбориш ёки телефон орқали биз билан боғланиш орқали беришингиз мумкин:

инфо@витамед.уз

(+998 71) 129-81-81; (+998 71) 129-82-82

Қўшимча маълумотлар:

ввв.витамед.уз

Телеграм канали - ҳттпс://телеграм.ме/витамедуз

Тез ёрдам – 1063, (+998 71) 129-00-03

Соғлом бўлинг, яқинларингизни асранг!