Erkaklarning ikkinchi yuragi - prostate bezi
Prostate bezi erkaklar organismida zhudayam katta ahamiyatga ega. Shu sababli prostate bezi erkaklar ikkinci yuragi deb ataladi. Prostate bezining yalliglanishi tibbiyotda prostatitis deb ataladi. Prostatitis kasalligi erkaklar orasida siydik-tanosil azolarining eng kўp uchraydigan kasalligi hisoblanadi. Mutahassislarning malumotlariga kura, 25 yoshdan oshgan 80 foiz erkaklar shu hastalikka chalinishi hakida aitib ўtilgan. Infection prostate beziga siidik chikarish kanali orkali va kovukda yalliglanish zharayoni bolganda yukoriga kutariluvchi yul bilan ўtishi mumkin.
Aksariyat hollard infection prostate bezig organismdagi surunkali yalliglanish uchoklaridan (furuncle, carbuncle, sore throat, sinusitis) hematogen (kon orkali) yўl bilan tushadi. Prostate besining suyukligi bactericide (bacterialarni ўldirish) hususiyatga ega shu bois bezda yalliglanish zharayoni paido bulishi uchun infection kirishidan tashkari vein kon tomirlarida venoz dimlanish va prostate bezi suyukliging dimlanishi kabi moyillik omillar zarur. Ular sovuk qotganda, qabziyatda, alcoholli ichimliklarni kўp istemol kilganda, narrow wakt zhinsiy munosabatdan saklanish, ўtirgan kholatda narrow muddat ishlash, kam harakat hayot tarzida, (masalan, motor transport haydovchilari va b.) paido buladi.
Yukoridagi aytib ўtilgan kasallik kelib chikishiga moilik qiluvchi zharayonlar prostate bezida qon aylanishi buzilishiga olib kelib microbni bezning ichiga kirib kelishini osonlashtiradi. Prostatitis kўpincha ichak taekchasi, staphylococcus, streptococcus bacteria kuzgatadi. Hozirgi paitda zhinsiy aloka bilan yukuvchi kasalliklarning “yangi” avlodi yani ureaplasma, chlamydia, cytomegalovirus, mycoplasma, odam papilloma virusi, toxoplasmosislarning kupayishi kuzatilmokda.
Bu hastaliklar yashirin kechuvchi infectilar hisoblanib, kupincha ular zhinsiy azolarni yalliglanishiga olib keladi. Bu infectionlar daslab erkaklar siydik chikarish kanalida yalliglanishni yanni urethritis kasalligini keltirib chikaradi. Ba'zi kishilar urethritis kasalligini tulik davolamasdan yuradilar bu esa infectionni siydik chikarish kanalidan prostate bezini ichiga kirib borishiga olib keladi.
Kasallik utkir va surunkali prostatitis kirinishida namoyon buladi. Kasallikning ўtkir hilida tana haroratining kўtarilishi chot oraligida, tugri ichakda va kov ustida ogrik paido bulib, organismning umumiy zaharlanish alomatlari: lohaslik, kungil ainishi, ishtahaning yukolishi, bazan qait qilish bilan kechadi. Airim paylarda bemorlarni tez-tez peshob kilish bezovta kiladi.
Airim holatlarda peshob chikishi tuhtab kolishi ham mumkin. Kasallikning surunkali kurinishi bemorlarni bezovta kilmagan holda boshlanadi. Prostatitis kasalliginging alomatlari zhuda kup, birok uning ilk belgilarning ayrimlarini ўz vaktida ilgash qiyin. Asosiy belgilaridan biri ogrik hissi bulib, kupincha u bemor tinch, osoyishta bulgan payda paido buladi. Ohrik asosan, moyaklarda, kovuk ustida wa bel sokhasida buladi. Kupgina hollarda prostatitis radiculitis bilan aralash kechganligi sababli beldagi orikning ketishi ancha mushkuldir. Agar yalliglanish zharayoni қўshni azzolar, uruғ dўmboқchasi yokhud peshob chikaruv kanaliga ўtsa, siyishning oғriқli kechishi ham kuzatilady.
Zhinsiy қўzғalish va uruғ chiқish payida ham oғriқ hissi kuzatilishi mumkin. Eng kўp uchraydigan asosiy belgilaridan yana biri peshob chikarish zharayonidagi pathologist ўzgarishdir. Bemorlarda tez-tez va biroz kiynalibrok peshob otilib chikishidagi shiddatning susayishi hamda nimadir tomchilagandek holat kuzatiladi. Kasallikning umumiy belgilari zhuda kўp bulib, zhizakilik, uyku buzilishi, behollik, ish kobiliyatining pasayiishi, chankash, oғiz kurishi shular sirasiga kiradi. Vakt ўtishi bilan bemorlarda zhinsiy kuvvatni susayishi, uruғez tukilishi kuzatila boshlaydi. Shuning hisobiga bemorda yukoridagi aitib ўtilgan asab bilan boglik shikoyatlar avzhiga chikadi.
Bundai paylarda bemorlar zhuda asabiylashadilar, bu cholat bazan oiladagi turli khil kelishmovchiliklarga olib kelishi mumkin. Prostatitni ўtkir holati kuzatilganda bemorlar darhol shifokorlarga murozhat etsa, lekin surunkali bilan origan bemorlar kўpincha ўz holicha uy sharoitida davolanishni makul kurishadi. Surunkali prostatitis kuzishi kaita–kaita kuzatilganda prostate bezidagi yalliglanish zharayonlari avzhiga olishni boshlaydi. Shuning hisobiga bu kasallikning asoratlari kelib chikadi.
Kўpincha bu asoratlarga uruғ pufagining yalliglanishi (vesiculitis), moyak va moyak ortigining yalliglanishi (orchiepididymitis) bilan namoen bўladi. Ohir oqibat bu asoratlar zhinsiy ozizlik va erkaklik bepushtliga olib kelishi mumkin. Khulosa ўrnida itish mumkinki, bunday holatlarni tugri aniklash uchun, albatta, mutahassis shifokor kabulida bўliishzarur. Author: Bunyod Khojabaev tomonidan tibby adabiyotlardan foidalangan holda tarzhima kilindi "Andrologist and Me" clinic Urologist-andrologists